TOD là gì và vì sao thỏa thuận với MTR là bước ngoặt?
Phát triển đô thị TOD là cách quy hoạch trong đó giao thông công cộng và đặc biệt là các nhà ga được đặt ở vị trí trung tâm, rồi từ đó tổ chức lại nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng theo hướng đi bộ, kết nối cao, sử dụng đất hiệu quả và giảm lệ thuộc vào xe cá nhân. Khi SonKim Land ký thỏa thuận với MTR để nghiên cứu mô hình phát triển đô thị gắn với nhà ga và giao thông công cộng tại một hội nghị ở Hong Kong, thông điệp rất rõ: thị trường bất động sản Việt Nam đã sẵn sàng nghiêm túc với phát triển đô thị TOD và nhà ga tích hợp. Đây không còn là khẩu hiệu, mà là lựa chọn chiến lược gắn đô thị với tuyến đường sắt đô thị ngay từ đầu.
SonKim Land, Gamuda Land và cú bắt tay ba bên tại BRI
Tại Hội nghị cấp cao “Vành đai và Con đường” lần thứ 11 diễn ra ngày 9–10/9, SonKim Land đã ký thỏa thuận nguyên tắc với MTR Smart Mobility – công ty thành viên của MTR – và Gamuda Land Việt Nam. Lễ ký kết có sự phối hợp của cả ba doanh nghiệp, dưới sự chứng kiến của đại diện Tổng Lãnh sự quán Việt Nam và Malaysia. Không chỉ là một biên bản ghi nhớ, đây là sự liên minh rõ ràng giữa năng lực phát triển bất động sản tại Việt Nam và chuyên môn đường sắt, TOD, đô thị tích hợp của MTR. Các bên cam kết cùng nghiên cứu cơ hội phát triển đô thị TOD tại Việt Nam, hướng đến mô hình tích hợp giữa hạ tầng giao thông công cộng với thương mại, dịch vụ, bất động sản và không gian cộng đồng. Cú bắt tay này cho thấy các nhà phát triển nội địa muốn đi cùng một “ông lớn” đường sắt thay vì tiếp tục phát triển đô thị tách rời hạ tầng.
Nhà ga tích hợp: từ điểm trung chuyển thành hạt nhân đô thị
Điểm mấu chốt của phát triển đô thị TOD trong thỏa thuận này là mô hình nhà ga tích hợp. Theo định hướng, nhà ga không còn chỉ là nơi lên xuống tàu mà trở thành một phần của hệ sinh thái đô thị, nơi các hoạt động di chuyển, thương mại, dịch vụ và đời sống cộng đồng cùng diễn ra tại một điểm. Phạm vi hợp tác giữa Gamuda Land và MTR còn bao gồm quyền phát triển các công trình thương mại, bán lẻ và nhà ở phía trên và liền kề nhà ga, thể hiện cách kết hợp hạ tầng giao thông với phát triển đô thị trong cùng một hệ sinh thái. Với mô hình nhà ga tích hợp, nhà ga có thể trở thành “hạt nhân” của một đô thị đa chức năng, tăng khả năng tiếp cận giao thông, sử dụng hiệu quả quỹ đất và gia tăng giá trị khu vực xung quanh. Đây chính là bước dịch chuyển từ tư duy “làm tuyến rồi mới xây” sang “đồng thiết kế” giao thông và đô thị.
Kinh nghiệm Hong Kong, Australia và tham vọng TOD 5.0 ở Thủ Thiêm
Hợp tác này không xuất phát từ số không. Gamuda và MTR đã từng phối hợp tại Australia trong các dự án hạ tầng đường sắt đô thị và phát triển không gian đô thị tích hợp quanh nhà ga. Kinh nghiệm này tạo nền tảng để hai bên nghiên cứu các cơ hội tại Việt Nam, nơi hệ thống đường sắt đô thị đang dần mở rộng và trở thành một yếu tố quan trọng trong cấu trúc phát triển các thành phố lớn. MTR có hơn 45 năm kinh nghiệm từ quy hoạch, thiết kế, xây dựng đến vận hành và bảo trì đường sắt, đồng thời đã phát triển các hệ sinh thái đô thị tích hợp tại Hong Kong và nhiều thị trường quốc tế. Ở phía Việt Nam, SonKim Land đang đề xuất phát triển khu đô thị phức hợp quanh ga Thủ Thiêm theo mô hình TOD 5.0. Nếu dự án này đi đến triển khai, nó có thể trở thành bài kiểm tra quan trọng cho tham vọng áp dụng kinh nghiệm quốc tế vào thực tế Việt Nam.
Ý nghĩa cho quy hoạch đô thị bền vững tại Việt Nam
TOD được xem là hướng tiếp cận hiện đại trong quy hoạch đô thị, trong đó giao thông công cộng đóng vai trò trung tâm, kết nối nhà ở, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng. Với SonKim Land, nghiên cứu mô hình TOD gắn với nhà ga được kỳ vọng mở ra hướng phát triển những không gian đô thị đáp ứng cùng lúc nhu cầu di chuyển, mua sắm, trải nghiệm và an cư. Gamuda Land nhấn mạnh phát triển đô thị không dừng ở xây các công trình riêng lẻ, mà là kiến tạo cộng đồng có khả năng phát triển lâu dài, nơi con người, hạ tầng và thiên nhiên kết nối hài hòa, hướng tới những đô thị kết nối và bền vững hơn. Thông qua hợp tác với MTR, Gamuda Land kỳ vọng tiếp tục tiếp cận kinh nghiệm TOD quốc tế, nghiên cứu khả năng áp dụng phù hợp với điều kiện quy hoạch và phát triển đô thị tại Việt Nam. Nếu các cam kết này biến thành dự án cụ thể, phát triển đô thị TOD có thể trở thành một trụ cột mới trong chiến lược quy hoạch đô thị bền vững của các thành phố lớn.
