Windows chiếm chỗ không đồng nghĩa SSD đang bị bào mòn
Các tính năng bảo vệ tích hợp của Windows là những cơ chế lưu trạng thái hệ thống, dữ liệu khôi phục hoặc bộ nhớ tạm trên ổ đĩa để máy có thể khởi động lại và xử lý sự cố. Windows tiêu thụ SSD một phần cho các lớp bảo vệ này, nhưng dung lượng bị chiếm không tự động đồng nghĩa với ghi dữ liệu liên tục hay làm ổ xuống cấp nhanh hơn. Một tệp ngủ đông lớn có thể chiếm chỗ mà không được ghi lại mỗi phút; ngược lại, một tính năng tạo dữ liệu định kỳ mới có thể góp phần vào lượng ghi. Vì vậy, tiêu đề “Windows đang rút ngắn tuổi thọ SSD” dễ gây hiểu lầm nếu gom mọi thứ vào cùng một nguyên nhân. Điều đáng làm là xác định tính năng nào hữu ích với cách bạn dùng máy, rồi giới hạn hoặc tắt có chọn lọc. Xóa bừa các lớp phục hồi để lấy lại vài gigabyte có thể khiến lần gặp sự cố sau trở nên khó xử lý hơn.
SSD hao mòn theo cách RAM không gặp phải
SSD bị hao mòn sau các chu kỳ ghi và xóa vì quá trình này phải dùng điện trường mạnh để đưa electron xuyên qua lớp cách điện trong ô nhớ NAND. Qua nhiều chu kỳ, lớp cách điện tích lũy hư hại vi mô; khi lỗi vượt quá khả năng sửa của bộ điều khiển, ô nhớ dần mất độ tin cậy. RAM cũng ghi dữ liệu, nhưng cách lưu khác: tụ điện được nạp hoặc xả mà không cần electron xuyên qua lớp cách điện. RAM phải làm mới dữ liệu thường xuyên, tương đương gần 500 triệu lần mỗi năm, nhưng việc làm mới này không tạo cơ chế hao mòn giống SSD. Nói cách khác, số lần thao tác không thể so sánh nếu bỏ qua cơ chế vật lý phía sau. Tuổi thọ ổ cứng SSD còn tùy loại bộ nhớ và điều kiện vận hành; dàn trải độ mòn cùng dung lượng dự phòng giúp ổ phân phối ghi và thay thế khối nhớ suy giảm. Ổ vẫn có thể hỏng vì nguyên nhân khác, nên hãy sao lưu dữ liệu quan trọng.
Năm lớp bảo vệ không đáng bị đối xử như nhau
Trong các lớp bảo vệ được nêu, tệp hiberfil.sys lưu trạng thái bộ nhớ để ngủ đông, đồng thời hỗ trợ Khởi động nhanh và chế độ ngủ lai. Kích thước mặc định có thể chiếm 40% RAM với cấu hình đầy đủ hoặc 20% với cấu hình rút gọn, nên máy có nhiều RAM có thể dành một phần SSD đáng kể cho tính năng ít dùng. Tệp phân trang pagefile.sys thì nên được giữ: nó hỗ trợ giới hạn bộ nhớ cam kết, chuyển một số trang bộ nhớ ít dùng và lưu dữ liệu chẩn đoán khi máy gặp sự cố. Khôi phục hệ thống lưu điểm quay lui gồm tệp hệ thống, ứng dụng và thiết lập; còn khôi phục tại một thời điểm bổ sung các ảnh chụp trạng thái, có phần chồng lặp với chức năng kia. Do đó, không có lý do để tắt tất cả chỉ vì thấy chúng dùng dung lượng. Hãy cân nhắc nhu cầu khôi phục trước, đặc biệt nếu bạn thường thử trình điều khiển hoặc thay đổi cấu hình.
Tối ưu hóa SSD Windows: giảm phần thừa, giữ đường lui
Bắt đầu bằng việc quyết định bạn có thật sự cần ngủ đông hay không. Trên máy bàn dùng SSD và khởi động nhanh, có thể mở cửa sổ dòng lệnh với quyền quản trị rồi chạy powercfg /hibernate off; thao tác này xóa tệp ngủ đông nhưng cũng tắt ngủ đông và Khởi động nhanh. Nếu muốn giữ Khởi động nhanh mà giảm dung lượng dành cho tệp, dùng powercfg /hibernate /type reduced. Tiếp theo, mở phần Bảo vệ hệ thống và đặt giới hạn dung lượng tối đa cho các điểm khôi phục thay vì tắt hẳn; khi chạm mức trần, Windows sẽ loại điểm cũ để nhường chỗ cho điểm mới. Đừng xóa pagefile chỉ vì máy có nhiều RAM. Cách tối ưu hóa SSD Windows hợp lý là điều chỉnh lớp bảo vệ bạn ít cần, giữ lớp giúp khôi phục sau lỗi và sao lưu dữ liệu quan trọng sang thiết bị hoặc dịch vụ độc lập.
