An ninh bền vững bắt đầu từ sự tham gia của cộng đồng
Người dân giữ an ninh là cách cộng đồng cùng lực lượng công an phòng ngừa, phát hiện và xử lý vấn đề tại địa bàn, thông qua giám sát, góp ý và các hoạt động tự quản cụ thể. Đây không phải phần việc phụ trợ: khi người dân có kênh lên tiếng và có trách nhiệm chung, công tác bảo đảm trật tự có thêm thông tin sát thực tế và khả năng xử lý sớm. Tại xã Long Phú, thành phố Cần Thơ, công an xã phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã tổ chức hội nghị lấy ý kiến về công tác bảo đảm an ninh, trật tự và việc thực hiện nhiệm vụ của lực lượng công an. Hội nghị nằm trong kế hoạch giám sát, phản biện xã hội giai đoạn 2026–2031. Người dân và đại biểu nêu 5 ý kiến; đây là một dấu hiệu thiết thực cho thấy giám sát không chỉ là chủ trương trên giấy.
Giá trị của những cuộc đối thoại như vậy nằm ở khả năng tạo phản hồi hai chiều. Người dân có thể chỉ ra điểm cần cải thiện, còn lực lượng công an có cơ hội giải trình kết quả, tiếp nhận kiến nghị và điều chỉnh cách làm. Khi việc lắng nghe gắn với giải quyết thủ tục hành chính nhanh chóng, đúng quy định và hỗ trợ đời sống, lao động, sản xuất, sự tin cậy của cộng đồng có cơ sở cụ thể. Muốn mô hình phát huy tác dụng, ý kiến góp ý cần được theo dõi đến khâu phản hồi, thay vì dừng lại ở một cuộc họp.
Camera an ninh giúp giám sát liên tục, nhưng cần sự đồng thuận
Hội nghị sơ kết mô hình camera an ninh tại xã Phong Thổ diễn ra sáng 20/10, đánh giá quá trình triển khai trong xây dựng nông thôn mới và xem xét khả năng nhân rộng. Mô hình bắt đầu từ tháng 12/2025; đến nay, xã đã lắp 12 mắt camera tại 8 vị trí trọng điểm, thuộc 7 trong tổng số 30 thôn, bản, tổ dân phố.
Ở những địa bàn xa hoặc khó bố trí lực lượng thường trực, hình ảnh giám sát liên tục có thể giúp công an xác định thời gian, địa điểm, phương tiện và hướng di chuyển khi cần xác minh vụ việc. Báo cáo tại hội nghị cho biết dữ liệu camera đã hỗ trợ xử lý hai vụ việc với hai đối tượng liên quan đến cố ý gây thương tích và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng; đồng thời hỗ trợ phát hiện, xử lý các vụ án ma túy. Đại diện địa phương cũng nhận định vi phạm giao thông và tệ nạn xã hội giảm sau khi có camera. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng thiết bị chỉ phát huy khi được đặt đúng điểm, quản lý dữ liệu có trách nhiệm và người dân hiểu mục đích sử dụng. Hội nghị xác định kết quả bước đầu là cơ sở để xem xét nhân rộng tại địa phương khác.
Mô hình tự quản biến cam kết thành việc làm hằng ngày
Nếu camera mở rộng khả năng quan sát, mô hình gia đình giáo dân đoàn kết giữ gìn an ninh, trật tự đưa trách nhiệm phòng ngừa vào đời sống thường nhật. Mô hình được thí điểm tại xã Nhị Long, tỉnh Vĩnh Long, sau đó tiếp tục duy trì và nhân rộng tại Nhị Long, Vinh Kim và Tân Hòa. Hội nghị sơ kết, nhân rộng năm 2026 ghi nhận sự phối hợp giữa chính quyền, công an, chức sắc tôn giáo và các gia đình giáo dân.
Quy mô tham gia cho thấy mô hình tự quản có thể tạo nền tảng rộng: 17 lượt tuyên truyền thu hút 895 lượt giáo dân; 1.405 hộ, tương đương 98,2%, đăng ký cam kết chấp hành pháp luật, quản lý và giáo dục con em, tham gia phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm. Các gia đình còn phối hợp hòa giải 42 vụ mâu thuẫn, tranh chấp và giáo dục 32 người chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương. Những con số này phản ánh một hướng làm thiết thực: xử lý bất đồng từ sớm, củng cố trách nhiệm trong gia đình và kết nối người dân với lực lượng chức năng. Trong 10 tháng đầu năm 2026, địa phương ghi nhận tội phạm trật tự xã hội giảm hai vụ so với cùng kỳ, không xảy ra tội phạm ma túy; mô hình được định hướng đóng góp cho mục tiêu an ninh và xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030.
Nhân rộng cần đi cùng giám sát và trách nhiệm giải trình
Ba cách làm tại Phong Thổ, Nhị Long và Long Phú cùng chỉ ra một nguyên tắc: người dân không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn là chủ thể cung cấp thông tin, ngăn ngừa nguy cơ và giám sát cách thực thi nhiệm vụ. Camera tạo dữ liệu; gia đình và cộng đồng tạo sự gắn kết; hội nghị lấy ý kiến tạo kênh phản biện. Tách rời những phần này sẽ khiến mô hình dễ nghiêng về hình thức hoặc phụ thuộc quá nhiều vào thiết bị.
Vì vậy, nhân rộng không nên chỉ tính bằng số camera lắp đặt hay số hộ ký cam kết. Cần duy trì đối thoại, công khai cách tiếp nhận và xử lý ý kiến, đồng thời bảo đảm các tổ tự quản có thể phối hợp với công an, tổ hòa giải và chính quyền địa phương. Kết luận đáng tin cậy nhất từ các mô hình này là an ninh cơ sở vững hơn khi công nghệ hỗ trợ con người, còn quyền giám sát của người dân được thực hiện thường xuyên. Đó mới là nền tảng để bảo đảm trật tự lâu dài, thay vì chỉ ứng phó sau khi vụ việc xảy ra.
