AI, GIS và UAV: bộ công cụ mới của chính quyền địa phương
AI quản lý thành phố là cách chính quyền dùng trí tuệ nhân tạo kết hợp GIS công nghệ địa phương, UAV đánh số nhà và bản đồ số Việt Nam để xây dựng, cập nhật và khai thác dữ liệu không gian – địa chỉ thống nhất, từ đó cải thiện chuyển đổi số hành chính, quản lý đất đai, hạ tầng, môi trường và phục vụ người dân nhanh hơn, chính xác hơn, minh bạch hơn. Nói cách khác, đây không phải vài phần mềm rời rạc, mà là một cách tổ chức lại toàn bộ thông tin về địa bàn trên nền tảng số. Điểm đáng chú ý là cuộc chơi này không còn nằm ở cấp bộ, ngành hay thành phố lớn, mà đang dịch chuyển mạnh xuống tận xã, phường. Việt Tiến (Hưng Yên) và Gia Lộc (Tây Ninh) là hai ví dụ cho thấy khi chính quyền cơ sở chủ động dùng công nghệ để giải quyết bài toán của mình, hiệu suất công vụ hành chính có thể thay đổi rõ rệt.
Việt Tiến: từ sổ địa chính giấy đến cơ sở dữ liệu địa chỉ số
Xã Việt Tiến có gần 10.000 hộ dân, địa bàn đan xen nông thôn – đô thị, nhiều tuyến giao thông chưa đặt tên đầy đủ và dữ liệu đất đai còn thiếu chuẩn hóa. Trong bối cảnh đó, tiếp tục rà soát thủ công là tự chấp nhận chậm, tốn người và dễ sai. Thay vì vậy, địa phương chọn đi thẳng vào mô hình AI quản lý thành phố ở quy mô xã: kết hợp GIS, UAV và AI để xây dựng một cơ sở dữ liệu địa chỉ – không gian thống nhất. Đến ngày 5/10, Việt Tiến đã chuẩn hóa hơn 37.100 thửa đất, trong đó 10.922 thửa đủ điều kiện và đã hoàn thành việc đánh số. Đây là con số cho thấy khi dữ liệu được số hóa và xử lý bằng AI, khối lượng công việc khổng lồ ở cấp xã không còn là “nhiệm vụ bất khả thi” nữa, mà trở thành một dự án có thể đo lường, kiểm soát và hoàn thành trong thời hạn rõ ràng.
UAV đánh số nhà: câu chuyện không chỉ là bay chụp
Ở Việt Tiến, UAV không phải đồ chơi công nghệ mà là mắt nhìn mới của chính quyền. Đơn vị tư vấn bay chụp toàn bộ địa bàn, tạo bản đồ ảnh hàng không 2D độ phân giải cao, dữ liệu đám mây điểm và mô hình không gian 3D, sau đó đối soát với bản đồ địa chính đã chuyển sang định dạng GIS. Trên nền dữ liệu đó, AI nhận diện mái nhà, công trình, ranh giới xây dựng, xác định hướng tuyến đường, phân biệt bên trái – bên phải để đề xuất phương án đánh số chẵn, lẻ và phát hiện nguy cơ trùng, thiếu hoặc bất thường. Kết quả là mỗi nhà, công trình, thửa đất được gắn tọa độ, mã định danh và trường thông tin cần thiết, tạo thành lớp dữ liệu dùng chung cho đất đai, quy hoạch, giao thông, thuế, điện, nước, bưu chính, giáo dục, cấp cứu, phòng cháy chữa cháy và cứu hộ cứu nạn. Nếu được hoàn thiện, hệ thống địa chỉ số này sẽ trở thành nền tảng quan trọng cho chuyển đổi số hành chính ở cấp cơ sở, chứ không chỉ phục vụ việc đánh số nhà.
Gia Lộc: khi UAV, bản đồ số và AI xuất phát từ áp lực công việc
Phường Gia Lộc được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai đơn vị hành chính, khiến phạm vi quản lý rộng hơn và nhiều nhóm việc phải xử lý trực tiếp ở cấp cơ sở. Khối lượng công việc tăng trong khi phường chỉ có 31/44 biên chế công chức, năng lực chuyên môn chưa đồng đều. Trong hoàn cảnh đó, nếu không có công nghệ, yêu cầu xử lý hồ sơ nhanh, kiểm tra có căn cứ, báo cáo kịp thời và phục vụ người dân thuận tiện hơn gần như là bài toán không lời giải. Điểm đáng giá ở Gia Lộc là cách tiếp cận: “không chạy theo xu hướng hay trình diễn công nghệ”, mà ứng dụng UAV, bản đồ số và AI phải xuất phát từ nhu cầu thực tế. Bay thử nghiệm không nhằm khoe số lượng ảnh, mà để trả lời câu hỏi rất cụ thể: trong những công việc hằng ngày của phường, bài toán nào cần dữ liệu tốt hơn và công nghệ hỗ trợ ở khâu nào. Đây là tư duy phân biệt rõ giữa chuyển đổi số hành chính để giải quyết việc, với chuyển đổi số để làm phong trào.
Từ thử nghiệm đến xu hướng: chuyển đổi số hành chính đang tăng tốc
Những gì đang diễn ra ở Việt Tiến và Gia Lộc cho thấy một xu hướng rõ ràng: chuyển đổi số hành chính không còn là khẩu hiệu, mà đang đi vào quy trình công việc cụ thể ở cấp xã, phường. Việt Tiến đặt mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ đánh số nhà, chuẩn hóa dữ liệu trước ngày 31/10/2026, sau đó đánh giá mô hình, chuẩn hóa quy trình, tài liệu kỹ thuật, bộ tiêu chuẩn dữ liệu và báo cáo cơ quan chức năng để xem xét khả năng nhân rộng. Địa phương cũng đề xuất kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo hướng an toàn, có phân quyền. Ở Gia Lộc, những thử nghiệm bước đầu cho thấy UAV, bản đồ số và AI có tiềm năng trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho chính quyền cơ sở nếu gắn với bài toán quản lý rõ ràng và quy trình dữ liệu chặt chẽ. Việc đưa công nghệ vào quản lý giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao độ chính xác, cải thiện chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Xu hướng AI quản lý thành phố vì thế đang được định hình từ những đơn vị nhỏ nhất của hệ thống chính quyền, chứ không phải chỉ từ các đô thị lớn.
