Từ hầm Dốc Sạn đến Hoàng Liên: Công nghệ mở đường cho vùng núi
Hầm Hoàng Liên và hầm Dốc Sạn là hai dự án hầm đường bộ tiêu biểu của Việt Nam, cho thấy cách công nghệ xây dựng hầm hiện đại kết hợp với bê tông nhựa Việt Nam đang thay đổi cách kết nối giao thông ở những vùng đèo dốc hiểm trở, rút ngắn thời gian di chuyển và giảm rủi ro tai nạn cho người dân, đồng thời mở ra dư địa phát triển kinh tế cho các địa phương miền núi phía Bắc. Khoảng 12 giờ ngày 16/5/2022, một mệnh lệnh nổ mìn vang lên, đất đá đổ sập và ánh sáng lóe lên trong lòng hầm Dốc Sạn – khoảnh khắc đánh dấu tuyến hầm xuyên núi được đào thông sau chưa đầy một năm khởi công từ tháng 11/2021. Đây không chỉ là một cột mốc kỹ thuật mà còn là lời khẳng định rằng Việt Nam có thể làm chủ những công trình ngầm phức tạp nếu dám đi thẳng vào công nghệ tiên tiến.
Hầm Dốc Sạn: Hầm bê tông nhựa toàn bộ đầu tiên và bài học công nghệ
Dự án hầm Dốc Sạn gồm hai ống với tổng chiều dài 1,5 km, mỗi bên gần 750 m, vốn đầu tư hơn 1.200 tỷ đồng. Đây là hạng mục quan trọng của tuyến cao tốc Nha Trang - Cam Lâm và là hầm duy nhất tại Việt Nam hiện nay trải bê tông nhựa toàn bộ. Điểm đáng nói là chủ đầu tư đã áp dụng phương pháp NATM của Áo – một công nghệ xây dựng ngầm được dùng rộng rãi trên thế giới, tối đa hóa khả năng chống đỡ tự nhiên của địa hình, giúp tiết kiệm vật liệu, nhân sự và thời gian thi công. Không phải ngẫu nhiên mà doanh nghiệp huy động hơn 500 thiết bị, 1.500 công nhân, chia "3 ca, 4 kíp" với bốn mũi đào và hai mũi gia cố, trung bình mỗi ngày tiến thêm 10 m hầm. Hầm được thông vào tháng 5/2022, vượt tiến độ tới 6 tháng – một câu trả lời rõ ràng cho định kiến rằng công trình hạ tầng lớn ở Việt Nam luôn chậm và kém chất lượng.
Bê tông nhựa Việt Nam trong hầm: Trải nghiệm giao thông cũng là một tiêu chuẩn công nghệ
Quyết định trải toàn bộ mặt hầm Dốc Sạn bằng bê tông nhựa là một bước ngoặt trong tư duy thiết kế hầm đường bộ Việt Nam. Tập đoàn thi công đã đề xuất thay đổi này để triệt tiêu tiếng ồn khi xe chạy và tạo mỹ quan đồng bộ hơn. Kết quả là khi xe đi qua hầm, người lái không còn nghe tiếng ù ù quen thuộc như ở nhiều hầm khác. Đây là minh chứng rằng bê tông nhựa Việt Nam không chỉ phục vụ đường ngoài trời mà hoàn toàn có thể trở thành vật liệu tiêu chuẩn cho công trình ngầm nếu được thiết kế và thi công đúng chuẩn. Quan trọng hơn, nó gửi đi một thông điệp: hạ tầng không còn chỉ là "xây được" mà phải hướng đến trải nghiệm người dùng – giảm ồn, êm thuận, an toàn. Nếu các dự án hầm sau này vẫn chỉ dừng ở việc đáp ứng tối thiểu, đó sẽ là một bước lùi so với chuẩn mực mà Dốc Sạn đã đặt ra.
Hầm Hoàng Liên: Thay đổi cuộc chơi trên tuyến đường bộ Sa Pa – Lai Châu
Trên tuyến đường bộ Sapa Lai Châu, hầm Hoàng Liên được kỳ vọng xóa bỏ "điểm đen" đèo Ô Quy Hồ – một trong những cung đèo hiểm trở nhất Tây Bắc. Dự án hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên có tổng mức đầu tư 3.300 tỷ đồng, gồm hai ống hầm: hầm trái dài 2.634 m và hầm phải dài 2.665 m. Ngay sau khi mở cửa hầm phía Đông, liên danh nhà thầu tổ chức đồng loạt các mũi thi công đào hầm, gia cố kết cấu, thi công liên tục trên toàn công trường để giữ tiến độ. Khoảng 110 nhân sự và 52 thiết bị đã được huy động, cùng với khu nhà ở, phòng thí nghiệm hiện trường và các hạng mục phục vụ thi công tại cửa hầm phía Lai Châu. Nút thắt hiện nay nằm ở công tác giải phóng mặt bằng phía Lào Cai, còn nhiều vướng mắc, dù phía Lai Châu đã cơ bản hoàn thành bồi thường, tái định cư và chuyển đổi mục đích sử dụng rừng tới khoảng 90% khối lượng. Điều này cho thấy: công nghệ có thể hiện đại, nhưng nếu thủ tục mặt bằng chậm, dự án vẫn có nguy cơ hụt hơi.
Tây Bắc được gì từ những đường hầm mới và câu hỏi cho chặng đường tiếp theo
Khi hoàn thành, hầm Hoàng Liên sẽ rút ngắn thời gian lưu thông giữa Lào Cai và Lai Châu, mở ra hành lang kết nối thuận lợi, thúc đẩy du lịch, logistics và giao thương khu vực Tây Bắc. Đường bộ Sapa Lai Châu sẽ không chỉ bớt nguy hiểm mà còn trở thành trục phát triển mới khi khách du lịch, xe hàng và dịch vụ có thể di chuyển ổn định quanh năm. Ở phía Nam, hầm Dốc Sạn với công nghệ NATM và mặt hầm bê tông nhựa toàn bộ đã chứng minh rằng Việt Nam hoàn toàn đủ năng lực làm chủ công nghệ xây dựng hầm hiện đại. Câu hỏi quan trọng giờ đây không phải là "có làm được hầm hay không" mà là "chúng ta có coi các dự án hầm là chiến lược kết nối vùng dài hạn hay chỉ là công trình lẻ tẻ". Nếu biết gắn những hầm như Hoàng Liên vào quy hoạch liên vùng, Tây Bắc sẽ không còn bị mô tả bằng hai chữ "xa xôi" mà trở thành một cực tăng trưởng mới trên bản đồ kinh tế.
