Nhu cầu vốn tăng nhanh, ngân hàng không thể gánh một mình
Vốn dài hạn là nguồn tài chính có kỳ hạn đủ lâu để hỗ trợ những dự án phát triển như hạ tầng, sản xuất và công nghệ, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các khoản vay ngắn hạn. Đây là điều kiện để Việt Nam theo đuổi tăng trưởng bền vững mà không dồn thêm rủi ro lên hệ thống ngân hàng. Tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 ở TP.HCM chiều 30-10, ông Đinh Đức Minh, Giám đốc đầu tư cấp cao của VinaCapital, nhận định Việt Nam có cơ hội tăng trưởng mạnh trong 5-10 năm tới, nhờ dịch chuyển kinh tế toàn cầu, lợi thế nhân khẩu học và định hướng tăng đầu tư hạ tầng. Bối cảnh ấy cũng khiến nhu cầu vốn tăng lên: tổng vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 dự kiến đạt khoảng 38,5 triệu tỉ đồng, cao hơn gấp đôi giai đoạn trước. Nhưng tín dụng ngân hàng không phải chiếc van có thể mở vô hạn. Tỉ lệ tín dụng/GDP đã cao so với nhiều nước ASEAN, trong khi chênh lệch kỳ hạn giữa tiền gửi và nhu cầu cho vay trung, dài hạn tạo thêm sức ép. Tiếp tục coi ngân hàng là nguồn vốn chủ lực sẽ làm bài toán kỳ hạn và năng lực cung ứng vốn thêm căng.
Khơi thông thị trường vốn, tạo nguồn lực cho đầu tư dài hạn
Thị trường vốn Việt Nam cần được xem là một trụ cột tài trợ cho tăng trưởng, chứ không chỉ là kênh bổ sung khi ngân hàng thiếu dư địa. Cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các quỹ đầu tư dài hạn có thể đưa tiền nhàn rỗi đến doanh nghiệp, dự án hạ tầng và những lĩnh vực cần thời gian hoàn vốn dài. Muốn vậy, thị trường phải có hàng hóa đủ chất lượng, thông tin minh bạch và cơ chế giám sát đáng tin cậy. Một khoảng trống đáng chú ý nằm ở các quỹ hưu trí tự nguyện: quy mô tài sản của nhóm quỹ này tại Việt Nam còn nhỏ so với nhiều nước trong khu vực. Trái phiếu doanh nghiệp cũng chưa phát triển tương xứng với nhu cầu của nền kinh tế. Mở rộng hai kênh này có thể đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp, đồng thời tạo thêm lựa chọn đầu tư trong nước. Cơ hội nâng hạng thị trường chứng khoán có thể giúp thu hút dòng vốn quốc tế, nhưng nâng hạng không thay thế được cải cách nền tảng. Chất lượng doanh nghiệp niêm yết, tính minh bạch và độ phong phú của sản phẩm mới quyết định dòng tiền có ở lại lâu hay không.
Quỹ hưu trí Úc tìm cơ hội, nhưng vốn dài hạn cần niềm tin
Sự quan tâm của các quỹ hưu trí Úc cho thấy Việt Nam có thể thu hút thêm nhà đầu tư tổ chức hướng đến tài sản thực và thời gian đầu tư dài. Tại diễn đàn, ông Allan Nguyễn, Chủ tịch EzyRemit Worldwide, nêu cơ hội kết nối nguồn vốn hưu trí Úc với hạ tầng và tăng trưởng dài hạn tại Việt Nam. Theo thông tin được trình bày, các quỹ này đang tìm kiếm thị trường phát triển nhanh ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, nguồn vốn dài hạn không tự chảy vào chỉ vì dự án cần tiền. Nhà đầu tư hưu trí cần khung pháp lý ổn định, khả năng dự báo, sản phẩm phù hợp và chuẩn mực quản trị, công bố thông tin rõ ràng. Kết nối trực tiếp với các quỹ và thử nghiệm mô hình đồng đầu tư hạ tầng cũng là những hướng được đề xuất. Trong thời gian tới, cơ quan quản lý dự kiến tiếp tục hoàn thiện pháp lý, hệ thống giao dịch, thanh toán và bù trừ, đồng thời nâng chất lượng hàng hóa và đa dạng hóa sản phẩm. Đây là các bước thiết yếu để biến sự quan tâm thành đầu tư dài hạn thực chất.
Muốn tăng trưởng bền vững, phải thay đổi cách huy động vốn
Bài toán không phải chọn thị trường vốn thay cho ngân hàng, mà là phân chia đúng vai trò. Ngân hàng phù hợp với nhiều khoản vay và nhu cầu vốn lưu động; thị trường vốn có thể gánh phần lớn hơn nhu cầu tài trợ trung, dài hạn. Sự cân bằng ấy giúp giảm lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng và hạn chế việc lấy nguồn vốn kỳ hạn ngắn để đáp ứng các dự án kéo dài nhiều năm. Để đạt được điều đó, Việt Nam cần kiên trì cải thiện chất lượng doanh nghiệp phát hành, bảo vệ nhà đầu tư và phát triển các định chế tích lũy dài hạn như quỹ hưu trí tự nguyện. Cơ hội từ nhà đầu tư nước ngoài là có thật, nhưng niềm tin phải được xây dựng bằng luật lệ rõ ràng, dữ liệu đáng tin và sản phẩm phù hợp với nhu cầu đầu tư dài hạn. Kết luận, vốn dài hạn không chỉ giúp lấp khoảng trống tài chính cho giai đoạn phát triển mới; nó còn là điều kiện để nền kinh tế bớt phụ thuộc vào một kênh cấp vốn duy nhất. Khơi thông thị trường vốn vì thế là lựa chọn cần làm ngay, không phải phương án dự phòng.
