Robotics Challenge: Sân chơi STEM khiến học sinh phải suy nghĩ như kỹ sư
Cuộc thi Robotics Challenge trong khuôn khổ Hội giao lưu STEM Talent Cần Thơ là sân chơi nơi học sinh dùng kiến thức STEM để lập trình robot trên sa bàn mô phỏng môi trường xanh, buộc các em rèn tư duy logic, kỹ năng quan sát, phối hợp nhóm và khả năng giải quyết vấn đề thông qua những nhiệm vụ cụ thể như khoanh vùng, trung hòa, phân tích, thay vì chỉ học lý thuyết trong lớp. Điểm đáng nói của sự kiện năm nay không phải là số lượng đội thi, mà là cách 172 học sinh từ 6 đến 15 tuổi bước vào sân với tâm thế “người làm công nghệ” chứ không phải “người đi thi”. Khi yêu cầu lập trình robot được đặt bên cạnh chủ đề môi trường xanh, cuộc thi Robotics Challenge biến khái niệm giáo dục STEM học sinh thành trải nghiệm có ý nghĩa xã hội rõ ràng, buộc các em vừa suy nghĩ như kỹ sư, vừa như công dân có trách nhiệm với phát triển bền vững.
Lập trình robot và bài kiểm tra thực tế của giáo dục STEM học sinh
Điểm mạnh nhất của STEM Talent Cần Thơ nằm ở chỗ sân chơi này coi lập trình robot là công cụ để rèn năng lực, không phải chiêu trò để gây ấn tượng. Khi phải lập trình và điều khiển robot thực hiện các nhiệm vụ Khoanh vùng, Trung hòa, Phân tích trên sa bàn mô phỏng, học sinh buộc phải chuyển hóa kiến thức thành hành động, thử – sai – chỉnh chương trình liên tục cho đến khi robot vận hành đúng. Theo ông Lê Thắng Lợi, giáo dục STEM trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải bắt đầu từ phổ thông, giúp học sinh rèn tư duy lập trình, tư duy thiết kế và năng lực giải quyết vấn đề. Nếu mỗi địa phương có những cuộc thi Robotics Challenge như thế này, khái niệm giáo dục STEM học sinh sẽ thoát khỏi khuôn khổ khẩu hiệu và trở thành việc làm hàng ngày trong nhà trường.
Hệ thống giải thưởng: công nhận nỗ lực, chứ không chỉ tôn vinh quán quân
Điểm hợp lý của Hội giao lưu STEM Talent Cần Thơ là hệ thống giải thưởng được thiết kế để khuyến khích tối đa sự tham gia và tiến bộ, chứ không tạo áp lực “thắng – thua” một chiều. Ban tổ chức trao Giải Tài năng, Khuyến khích, Ba, Nhì và Nhất cho cả ba cấp độ sơ cấp, trung cấp và cao cấp, giúp nhiều đội được ghi nhận thành tích và nỗ lực. Ở hạng mục Giải Ba, các đội sơ cấp và trung cấp nhận 700.000 đồng tiền mặt, 2 voucher Milestones trị giá 1 triệu đồng/voucher, quà tặng, huy chương đồng và giấy chứng nhận; các đội cao cấp nhận mức thưởng tương tự nhưng với 3 voucher Milestones. Giải Nhì mang lại 1 triệu đồng tiền mặt cùng 2 hoặc 3 voucher Milestones trị giá 1,5 triệu đồng/voucher, huy chương bạc và giấy chứng nhận; Giải Nhất lên tới 2 triệu đồng tiền mặt, voucher Milestones và Vietravel, huy chương vàng cùng quà tặng, giúp nỗ lực học sinh được đền đáp cụ thể.
Từ sân trường Cần Thơ đến đấu trường AIROC: bước chuyển của STEM vùng
Điểm nhấn mang tính chiến lược của STEM Talent Cần Thơ là việc biến sân chơi Robotics thành bệ phóng cho học sinh bước vào các đấu trường lớn hơn, thay vì một hoạt động phong trào khép kín. Các đội đạt giải Nhất, Nhì, Ba và Khuyến khích được tham gia vòng chung kết toàn quốc Cuộc thi AIROC 2026 tại TP Hồ Chí Minh vào ngày 15/11, và những đội xuất sắc nhất sẽ góp mặt tại vòng chung kết quốc tế AIROC 2026 ở Phú Thọ ngày 29/11. Đây là thông điệp rõ ràng rằng học sinh ở Cần Thơ, nếu được đầu tư giáo dục STEM bài bản, hoàn toàn có thể cạnh tranh ở cấp quốc gia và quốc tế. Hội giao lưu STEM Talent Cần Thơ góp phần tạo môi trường trải nghiệm khoa học, công nghệ, khuyến khích niềm yêu thích STEM và phát huy năng lực sáng tạo – điều mà giáo dục vùng trước đây thường bị xem là “xa xỉ”.
Thông điệp cuối cùng: STEM phải trở thành ngôn ngữ mới của thế hệ trẻ
Khi 172 học sinh chia thành 89 đội ở ba cấp độ sơ cấp, trung cấp và cao cấp cùng tranh tài lập trình robot vì chủ đề môi trường xanh, STEM Talent Cần Thơ gửi đi một thông điệp mạnh: STEM không phải môn học phụ, mà là ngôn ngữ mới để thế hệ trẻ đối thoại với thế giới số. Phát biểu khai mạc, bà Võ Thị Hiền nhấn mạnh giá trị lớn nhất của hội giao lưu nằm ở quá trình học sinh dám thử thách bản thân, rèn tư duy sáng tạo, tinh thần đồng đội và sự kiên trì – những phẩm chất mà chương trình muốn nuôi dưỡng lâu dài. Nếu các trường phổ thông coi những cuộc thi như Robotics Challenge là một phần của chương trình, thay vì hoạt động ngoại khóa "hiếm hoi", Việt Nam sẽ có một thế hệ học sinh coi lập trình, điều khiển robot và tư duy thiết kế là kỹ năng cơ bản, tương đương đọc – viết. Và đó mới là mục tiêu thật sự của giáo dục STEM học sinh.
