Cây cầu cao nhất không chỉ là kỷ lục, mà là cú hích cho cả mạng lưới giao thông
Cây cầu dây văng cao nhất Việt Nam là một công trình vượt sông với trụ tháp cao tương đương tòa nhà 40 tầng, tĩnh không thông thuyền lên tới 55m, được thiết kế để vừa đáp ứng khai thác đường bộ tốc độ cao, vừa bảo đảm hành lang giao thông thủy cho tàu trọng tải lớn ra vào hệ thống cảng biển ở khu vực phía Nam. Chính vì vậy, câu chuyện của cây cầu này không chỉ là cuộc đua kỷ lục chiều cao, mà là bước ngoặt trong tư duy phát triển hạ tầng sân bay kết nối và logistics liên vùng. Từ góc độ giao thông, việc khánh thành cây cầu dây văng Việt Nam có tĩnh không lớn như vậy đặt ra kỳ vọng rõ ràng: giảm tải cho trục xuyên tâm TP.HCM, mở lối trực tiếp từ miền Tây đến siêu sân bay Long Thành và các cảng biển chiến lược, qua đó thay đổi cách hàng hóa và dòng người di chuyển trên trục kinh tế phía Nam.
Bình Khánh: 11 năm thi công cho một mắt xích chiến lược trên cao tốc Bến Lức - Long Thành
Nếu nhìn vào hành trình của cầu Bình Khánh, có thể thấy rõ cái giá của việc chậm trễ hạ tầng giao thông 2026 để lại. Khởi công từ tháng 8/2015, cây cầu bắc qua sông Soài Rạp này từng phải dừng thi công vào cuối năm 2018 vì vướng mắc vốn ODA, kéo dài thêm nhiều năm đình trệ và làm chậm bước toàn tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành. Đến cuối năm 2023, khi các nút thắt được tháo gỡ, công trình mới tăng tốc trở lại, hoàn thiện mặt cầu, lan can, dải phân cách, hệ thống chiếu sáng và thiết bị kỹ thuật. Về mặt kỹ thuật, Bình Khánh là cây cầu dây văng hai mặt phẳng với trụ tháp hình chữ H cao 135m, tĩnh không thông thuyền 55m – mức cao nhất Việt Nam hiện nay. Mặt cầu rộng 21,75m, bố trí 4 làn xe cơ giới và 2 làn dừng khẩn cấp, đủ chuẩn một mắt xích trên tuyến cao tốc hiện đại. Đây cũng là cây cầu có quy mô lớn nhất trên toàn tuyến Bến Lức - Long Thành, nối xã Hiệp Phước với xã Bình Khánh, mở hướng kết nối phía Nam TP.HCM và cho phép tàu tới 30.000 DWT vào khu vực cảng Hiệp Phước. Câu chuyện đáng nói là cây cầu này không chỉ phục vụ xe trên cao tốc, mà còn tạo khoảng không để đường thủy tiếp tục phát triển. Đó là lựa chọn chiến lược: thay vì hy sinh giao thông đường thủy cho đường bộ, thiết kế cầu cao nhất Việt Nam tìm cách dung hòa cả hai. Theo đánh giá của cơ quan kiểm tra nhà nước, công trình đã hoàn tất các hạng mục chính, đường dẫn hai đầu cầu cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng gắn với các đoạn tuyến còn lại.
Phước Khánh: 96% khối lượng, điểm nghẽn cuối cùng trước giờ G thông xe toàn tuyến
Nếu Bình Khánh là bước giải tỏa một nút thắt, thì cầu Phước Khánh lại là điểm nghẽn cuối cùng cần tháo bỏ để cao tốc Bến Lức - Long Thành vận hành trọn vẹn. Vượt sông Lòng Tàu với tổng chiều dài hơn 3,1km, mặt cắt ngang gần 22m và nhịp chính dài 300m, đây là một trong những cây cầu dây văng Việt Nam có yêu cầu kỹ thuật khắt khe nhất hiện nay. Công trình được thiết kế tĩnh không thông thuyền 55m, cao nhất cả nước, nhằm cho phép tàu container trọng tải lớn lưu thông trên sông, duy trì vai trò của tuyến vận tải thủy kết nối hệ thống cảng thượng lưu. Theo đơn vị thi công, gói thầu cầu Phước Khánh hiện đã đạt khoảng 96% giá trị hợp đồng và đang bước vào giai đoạn hoàn thiện khe co giãn, hệ thống chiếu sáng, mặt cầu cùng một số phần việc còn lại, với mục tiêu hoàn thành trong tháng 9/2026. "Sản lượng thi công gói thầu hiện đạt khoảng 96% giá trị hợp đồng" là con số cho thấy áp lực tiến độ đã được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Trước đó, ngày 22/7, việc hợp long cầu Phước Khánh đánh dấu bước tiến quan trọng, đưa dự án tiến gần hơn tới ngày thông xe đồng bộ.
Kết nối siêu sân bay và cảng biển: tác động thật sự lên giao thông và logistics
Điểm mấu chốt khiến hai cây cầu dây văng cao nhất này đáng bàn không phải ở chiều cao, mà ở vai trò kết nối siêu sân bay Long Thành và vùng cảng biển phía Nam. Cao tốc Bến Lức - Long Thành dài 57,8km, tổng mức đầu tư hơn 29.500 tỷ đồng, được quy hoạch để nối trực tiếp miền Tây, TP.HCM và Đông Nam Bộ mà không đi xuyên khu vực trung tâm thành phố. Khi toàn tuyến hoàn thành, hàng hóa và phương tiện từ Đồng bằng sông Cửu Long sẽ có một hành lang giao thông liên vùng mới, nối thẳng tới sân bay Long Thành lớn nhất cả nước và hệ thống cảng biển lớn, rút ngắn thời gian lưu thông, giảm áp lực cho các tuyến hiện hữu và thúc đẩy giao thương giữa các vùng. Ở góc độ logistics, đây là thay đổi cấu trúc: luồng hàng từ miền Tây không phải vòng qua nội đô TP.HCM để ra sân bay hoặc cảng biển, giảm chi phí thời gian và rủi ro ùn tắc. Hạ tầng sân bay kết nối hiệu quả hơn khi hành khách, hàng hóa có thể tiếp cận siêu sân bay bằng tuyến cao tốc có hai cầu cao nhất Việt Nam đảm nhiệm các đoạn vượt sông phức tạp. Nếu cao tốc thông xe trong tháng 9/2026 như mục tiêu của cơ quan quản lý, hành lang này sẽ trở thành xương sống mới cho không gian phát triển khu vực phía Nam.
Chuẩn mực kỹ thuật mới và sức ép tiến độ cho các công trình giao thông sau 2026
Hai cây cầu Bình Khánh và Phước Khánh đang tạo ra một chuẩn mực mới cho các công trình giao thông sau 2026: cầu không còn là điểm kết thúc của đường bộ, mà là nơi phải đồng thời phục vụ đường thủy, đường cao tốc và kết nối hạ tầng sân bay. Việc thiết kế trụ tháp cao ngang tòa nhà 40 tầng với tĩnh không 55m cho cả hai dự án cho thấy tư duy dài hạn: chấp nhận chi phí kỹ thuật lớn hơn để không "trói tay" phát triển cảng biển trong tương lai. Tuy vậy, hành trình hơn một thập kỷ thi công, nhiều lần gián đoạn vì vốn ODA ở Bình Khánh, và tiến độ kéo dài ở Phước Khánh cũng là lời nhắc rằng mỗi chậm trễ hạ tầng đều phải trả giá bằng cơ hội kinh tế bị bỏ lỡ. Ngày 5/9, đại diện cơ quan quản lý đã yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu thông xe toàn tuyến trong tháng 9/2026, cho thấy sức ép chính trị – kinh tế đã lên cao. Nếu cao tốc Bến Lức - Long Thành đáp ứng được mốc này, nó sẽ trở thành ví dụ điển hình cho việc chuyển khủng hoảng vốn và tiến độ thành động lực cải tổ quy trình triển khai các dự án lớn, từ cầu cao nhất Việt Nam hôm nay tới những tuyến vành đai, đường sắt tốc độ cao trong tương lai.
