Một cây cầu, một tuyến cao tốc, một bước ngoặt cho giao thông phía Nam
Cầu dây văng cao nhất Việt Nam là cụm công trình gồm cầu Bình Khánh với trụ tháp chữ H cao 135m và tĩnh không thông thuyền 55m cùng cầu Phước Khánh có tĩnh không 55m, nằm trên cao tốc Bến Lức - Long Thành dài 57,8km, giữ vai trò kết nối trực tiếp miền Tây, TP.HCM, Đông Nam Bộ và sân bay quốc tế Long Thành thông qua mạng lưới cao tốc và quốc lộ hiện hữu. Điểm then chốt của câu chuyện không phải chỉ là chiều cao kỷ lục hay thiết kế ấn tượng, mà là việc hai cây cầu dây văng này sắp được thông xe trong tháng 9, sau nhiều năm gián đoạn và tái khởi động. Người dân và doanh nghiệp đã chờ quá lâu một hành lang giao thông mới; lần này, nếu tiến độ giữ đúng, khu vực phía Nam sẽ có một cú hích kết nối mà không tuyến đường nào khác có thể thay thế.
Bình Khánh: trụ tháp cao ngang tòa nhà 40 tầng, khép lại 11 năm dang dở
Cầu Bình Khánh là biểu tượng rõ nhất cho sự kiên nhẫn – và cả sự chậm trễ – trong đầu tư công trình giao thông Việt Nam. Khởi công từ tháng 8/2015, công trình phải dừng cuối năm 2018 vì vướng vốn ODA, khiến tiến độ toàn tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành bị ảnh hưởng nặng. Chỉ đến khi các khó khăn được tháo gỡ và dự án tái khởi động cuối năm 2023, cây cầu dây văng hai mặt phẳng này mới bước vào giai đoạn nước rút, hoàn thiện mặt cầu, lan can, dải phân cách, chiếu sáng, biển báo và thiết bị kỹ thuật. Với trụ tháp hình chữ H cao 135m, tương đương một tòa nhà 40 tầng, tĩnh không 55m và mặt cầu rộng 21,75m cho 4 làn xe cơ giới và 2 làn dừng khẩn cấp, Bình Khánh không chỉ là cây cầu dây văng cao nhất về tĩnh không mà còn là cầu có quy mô lớn nhất toàn tuyến. Việc dự kiến hoàn thành trong tháng 9 là lời khẳng định rằng những dự án ODA chậm kéo dài hoàn toàn có thể được kéo lại, nếu quyết tâm chính trị và kỹ thuật đủ mạnh.
Phước Khánh: mảnh ghép còn lại của hành lang kết nối miền Tây – Đông Nam Bộ
Nếu Bình Khánh là điểm nhấn thị giác trên sông Soài Rạp, thì cầu Phước Khánh lại là bài toán kỹ thuật khó trên sông Lòng Tàu. Sau hơn 15 tháng tái khởi động, công trình đã chính thức hợp long vào chiều 22/7, chậm gần một tháng so với kế hoạch nhưng vẫn là cột mốc quan trọng cho cả tuyến cao tốc. Cầu dài hơn 3,1km, mặt cắt ngang gần 22m, nhịp chính 300m, với tĩnh không thông thuyền 55m – mức cao nhất hiện nay, tạo khoảng không đủ lớn cho tàu container trọng tải lớn lưu thông tới các cảng thượng lưu trên sông Lòng Tàu. Vai trò của Phước Khánh vượt xa một cây cầu vượt sông. Nó cùng Bình Khánh xóa những điểm nghẽn giao thông tồn tại nhiều năm giữa phía Nam TP.HCM, Đồng Nai và các địa bàn lân cận, mở thêm hướng kết nối liên vùng. Đây là hạ tầng nền cho hành lang logistics mới, kết nối cả đường bộ lẫn đường thủy theo đúng nghĩa của một công trình giao thông Việt Nam mang tính chiến lược.
Từ cao tốc Bến Lức - Long Thành đến siêu sân bay: thay đổi cách miền Tây đi ra thế giới
Cao tốc Bến Lức - Long Thành có tổng mức đầu tư hơn 29.500 tỷ đồng và được thiết kế với 4 làn xe cơ giới, 2 làn dừng khẩn cấp, vận tốc 100km/h, đi qua Tây Ninh, TP.HCM và Đồng Nai. Điểm cuối của tuyến tại nút giao Quốc lộ 51 cách sân bay Long Thành khoảng 16km, và tuyến này sẽ liên thông với cao tốc TP.HCM - Trung Lương, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây cùng Quốc lộ 51. Nghĩa là, khi hai cầu dây văng cao nhất hoàn thành và toàn tuyến thông xe, miền Tây sẽ có một lối đi thẳng đến sân bay Long Thành – sân bay lớn nhất cả nước – và hệ thống cảng biển phía Đông Nam Bộ mà không phải xuyên qua nội đô TP.HCM. Đây là thay đổi căn cơ cho người dân và doanh nghiệp: hành trình rút ngắn, chi phí vận tải giảm, chuỗi cung ứng linh hoạt hơn, cửa ngõ xuất khẩu nông sản và hàng hóa miền Tây mở rộng. Câu hỏi không còn là "bao giờ có đường" mà là "chúng ta sẽ tận dụng hành lang mới này như thế nào".
Tháng 9: bài kiểm tra trách nhiệm cho toàn hệ thống
Ngày 5/9, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà đã trực tiếp khảo sát thực địa trên cao tốc Bến Lức - Long Thành, gồm cầu Phước Khánh và khu vực nút giao Quốc lộ 51, yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu tập trung tối đa nhân lực, thiết bị để hoàn thành các phần việc còn lại. Đồng thời, ông đề nghị khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục nghiệm thu để Hội đồng Kiểm tra Nhà nước tổ chức kiểm tra trong tháng 9 – cơ sở quan trọng để đưa toàn tuyến vào khai thác. Một phát biểu có thể trích dẫn ở thời điểm này là: "Mục tiêu là phấn đấu thông xe toàn tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành trong tháng 9/2026". Quan điểm cần nêu rõ: tháng 9 không chỉ là mốc tiến độ, mà là bài kiểm tra trách nhiệm của cơ quan quản lý, chủ đầu tư và nhà thầu với xã hội. Sau hơn một thập kỷ thi công đứt đoạn, mọi sự chậm trễ thêm đều là lãng phí niềm tin công chúng. Nếu các bên giữ đúng cam kết, cầu dây văng cao nhất và tuyến cao tốc này sẽ trở thành ví dụ tích cực cho việc "gỡ vướng" thể chế, vốn và kỹ thuật để công trình giao thông Việt Nam đi tới đích.
