Biểu tượng mới của cơ sở hạ tầng giao thông miền Nam
Cầu Bình Khánh và cầu Phước Khánh là hai cầu dây văng có tĩnh không cao nhất, trụ tháp cao ngang tòa nhà 40 tầng, nối các bờ sông chiến lược quanh TP.HCM, giữ vai trò mắt xích quan trọng trên tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành hướng tới sân bay lớn nhất Việt Nam, giúp tái cấu trúc mạng lưới cơ sở hạ tầng giao thông toàn vùng Đông Nam Bộ.
Điều đáng nói không phải chỉ là kỷ lục chiều cao, mà là ý nghĩa của việc hai cầu dây văng cao nhất này sắp thông xe tháng 9: chúng kết thúc gần một thập kỷ chờ đợi, mở thông tuyến cao tốc trực tiếp từ miền Tây lên siêu sân bay Long Thành và chuỗi cảng biển phía Đông Nam Bộ. Trong bối cảnh tắc nghẽn đô thị ngày càng nặng, đây không đơn thuần là một dự án xây cầu, mà là bước ngoặt chiến lược cho không gian phát triển kinh tế phía Nam. "Khi toàn tuyến hoàn thành, hàng hóa và phương tiện từ Đồng bằng sông Cửu Long có thể kết nối thuận lợi hơn với khu vực Đông Nam Bộ, trong đó có sân bay Long Thành lớn nhất cả nước và hệ thống cảng biển lớn."
Cầu Bình Khánh: trụ tháp 135m cho một tầm nhìn dài hạn
Khởi công từ tháng 8/2015, cầu Bình Khánh dây văng hai mặt phẳng với trụ tháp hình chữ H cao 135m – tương đương tòa nhà 40 tầng – là tuyên bố mạnh mẽ rằng miền Nam không thể tiếp tục phụ thuộc vào những cây cầu thấp, chật và dễ gây tắc nghẽn. Tĩnh không thông thuyền 55m – mức cao nhất Việt Nam hiện nay – cho phép tàu tới 30.000 DWT đi vào khu cảng Hiệp Phước và hệ thống cảng biển TP.HCM mà không bị bó buộc bởi hạ tầng lạc hậu.
Mặt cầu rộng 21,75m với 4 làn xe cơ giới và 2 làn dừng khẩn cấp biến Bình Khánh thành cầu có quy mô lớn nhất trên toàn tuyến Bến Lức - Long Thành, chứ không phải chỉ là một nhịp nối khiêm tốn. Dù từng phải tạm dừng cuối năm 2018 vì vướng mắc vốn ODA, công trình đã vượt qua nhiều lần gián đoạn để hoàn thiện các hạng mục chính và đường dẫn, sẵn sàng kết nối Hiệp Phước với Bình Khánh trên trục cao tốc phía Nam. Việc nó dự kiến hoàn thành và góp phần thông xe tháng 9 cho thấy, nếu có sự kiên định chính sách, những dự án hạ tầng khó vẫn có thể đi tới đích.
Cầu Phước Khánh: tĩnh không 55m để mở đường cho cả tàu lẫn xe
Nếu Bình Khánh là biểu tượng chiều cao trụ tháp, Phước Khánh là biểu tượng của tĩnh không – 55m dưới nhịp chính, cao nhất Việt Nam hiện nay, được thiết kế để các tàu container trọng tải lớn tự tin đi trên sông Lòng Tàu. Với tổng chiều dài hơn 3,1km, mặt cắt ngang gần 22m và nhịp chính 300m, cây cầu này không phải một chi tiết kỹ thuật phụ, mà là một trong những hạng mục phức tạp nhất của dự án cao tốc.
Sau hơn 15 tháng tái khởi động, công trình đã hợp long chiều 22/7, tuy chậm gần một tháng so với kế hoạch nhưng vẫn là cột mốc quyết định để hoàn tất tuyến vượt sông. Không gian rộng dưới cầu bảo đảm hành lang giao thông thủy kết nối với hệ thống cảng thượng lưu, trong khi trên mặt cầu, dòng xe từ miền Tây, TP.HCM và Đồng Nai sẽ chạy ở tốc độ cao mà không phải đi xuyên nội đô. Sự kết hợp đường bộ – đường thủy này cho thấy tư duy hạ tầng đang chuyển từ chữa cháy cục bộ sang thiết kế tích hợp dài hạn.
Hướng trực tiếp tới sân bay lớn nhất Việt Nam và hành lang liên vùng mới
Cao tốc Bến Lức - Long Thành dài 57,8km được quy hoạch để liên thông trực tiếp với cao tốc TP.HCM - Trung Lương, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và Quốc lộ 51, tạo tuyến kết nối từ miền Tây tới Đồng Nai, sân bay quốc tế Long Thành và cụm cảng biển phía Đông Nam Bộ mà không đi xuyên trung tâm TP.HCM. Điểm cuối tuyến cách sân bay Long Thành khoảng 16km, biến hành lang này thành cửa ngõ tự nhiên cho siêu sân bay lớn nhất cả nước.
Đây không chỉ là câu chuyện rút ngắn hành trình của vài chuyến xe, mà là tái cơ cấu toàn bộ luồng hàng hóa và hành khách từ Đồng bằng sông Cửu Long lên Đông Nam Bộ. Khi gần 30km đã được khai thác tạm, việc hoàn thiện hai cầu dây văng cao nhất để thông xe toàn tuyến trong tháng 9 theo chỉ đạo của Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho thấy quyết tâm biến dự án thành trục xương sống giao thông mới. "Khi toàn tuyến hoàn thành, cao tốc Bến Lức - Long Thành giữ vai trò kết nối trực tiếp giữa miền Tây, TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ mà không phải đi xuyên qua khu vực trung tâm thành phố."
Thông xe tháng 9: bước ngoặt hay chỉ là khởi đầu?
Ngày 5/9, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu tập trung tối đa nhân lực, đồng thời hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu để Hội đồng Kiểm tra Nhà nước tổ chức kiểm tra trong tháng 9 – điều kiện tiên quyết để xem xét đưa toàn tuyến vào khai thác. Cùng thời điểm, chỉ đạo phấn đấu thông xe toàn tuyến trong tháng 9/2026 đặt ra mục tiêu rất rõ: giảm áp lực lên mạng lưới đường đô thị, nâng năng lực vận chuyển hàng hóa và mở rộng không gian phát triển cho các địa phương.
Tuy vậy, thông xe tháng 9 không nên được nhìn như điểm kết thúc, mà là khởi đầu của một giai đoạn đòi hỏi quản lý vận hành, bảo trì và tiếp tục nâng cấp kết nối nhánh với các khu công nghiệp, đô thị mới lẫn sân bay lớn nhất Việt Nam. Nếu hệ thống đường gom, bến bãi, logistics không kịp phát triển, lợi thế của hai cầu dây văng cao nhất và tuyến cao tốc mới sẽ bị bào mòn. Ngược lại, nếu biết tận dụng, khu vực phía Nam có thể bước sang một chu kỳ tăng trưởng mới, nơi người dân miền Tây, doanh nghiệp cảng biển và hành khách qua Long Thành đều hưởng lợi trực tiếp từ những trụ tháp cao 135m nhìn xuống dòng xe và tàu nhộn nhịp.
