Nước cam ép không phải nước uống thay thế hằng ngày
Nước cam ép là đồ uống làm từ cam có chứa vitamin và đường tự nhiên, nhưng không nên dùng thay nước lọc vì uống lượng lớn có thể làm cơ thể nạp đường và năng lượng dư thừa. Trường hợp một người đàn ông 48 tuổi là lời cảnh báo rõ ràng: anh uống khoảng 2-3 lít nước cam ép mỗi ngày, gần như thay hoàn toàn nước lọc, rồi phát hiện gan nhiễm mỡ ở mức độ nặng khi khám định kỳ. Bệnh nhân có thể lực tương đối tốt, thường xuyên tập thể thao, không thừa cân và ít uống rượu bia. Những yếu tố ấy không đủ để xóa bỏ rủi ro từ một thói quen ăn uống kéo dài. Theo bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, bệnh nhân phải điều trị bằng thuốc kết hợp điều chỉnh chế độ ăn. Đây không phải lý do để sợ một ly nước cam, mà là lời nhắc đừng nhầm đồ uống có lợi khi dùng vừa phải với thứ có thể uống không giới hạn.
Vóc dáng cân đối không bảo đảm gan khỏe
Gan nhiễm mỡ thường bị gắn với thừa cân, ít vận động hoặc uống nhiều rượu bia, nhưng đó không phải những con đường duy nhất dẫn tới bệnh. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, trong đó có việc dùng thường xuyên đồ uống nhiều đường, cũng làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan. Vì thế, người gầy, chăm tập thể thao hay ít uống rượu bia không nên mặc định rằng mình miễn nhiễm. Cơ chế đáng lưu ý nằm ở lượng đường: fructose trong trái cây được chuyển hóa chủ yếu tại gan; khi nạp quá mức, đặc biệt qua nước ép, nó có thể thúc đẩy tổng hợp chất béo, làm tăng triglyceride và khiến mỡ tích tụ ở cơ quan này. Gan nhiễm mỡ giai đoạn đầu có thể diễn tiến âm thầm. Nếu bệnh tiến triển, một số trường hợp có thể dẫn đến viêm gan nhiễm mỡ hoặc xơ gan. Cân nặng và cảm giác khỏe khoắn vì vậy không thay thế được việc đánh giá sức khỏe.
Điều đáng ngại là lượng uống và cách uống
Không nên đánh đồng một lượng nước cam phù hợp với việc uống 2-3 lít mỗi ngày. Nước cam có thể cung cấp vitamin và khoáng chất; rủi ro trong trường hợp này đến từ thói quen tiêu thụ quá nhiều, dùng nước ép thay nước lọc và nạp đường lỏng liên tục. So với ăn cam nguyên quả, uống nước ép khiến ta dễ nhận một lượng đường lớn trong thời gian ngắn; chất xơ cũng có thể giảm đáng kể tùy cách chế biến. Bởi vậy, lựa chọn thực tế hơn là ưu tiên nước lọc để bù nước và ăn trái cây nguyên miếng để giữ chất xơ, thay vì xem nước ép là thức uống uống thoải mái. Người mắc đái tháo đường không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn trái cây, nhưng cần chọn loại phù hợp, ăn lượng vừa phải và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Mức phù hợp còn tùy sức khỏe và chế độ ăn; đừng tự áp dụng một khẩu phần chung cho tất cả.
Đừng chờ có triệu chứng mới quan tâm đến gan
Nếu thường xuyên dùng nước cam ép hoặc đồ uống nhiều đường, hãy xem lại tổng lượng tiêu thụ và tránh thói quen thay nước lọc bằng nước ép. Người được phát hiện gan nhiễm mỡ nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá tình trạng gan, được tư vấn chế độ ăn phù hợp và làm xét nghiệm theo khuyến nghị; không tự ý dùng thuốc hay cắt bỏ toàn bộ trái cây. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện và kiểm soát vấn đề, thay vì chỉ dựa vào cân nặng hoặc cảm nhận về thể trạng. Trường hợp người đàn ông 48 tuổi không chứng minh rằng nước cam ở mức vừa phải gây bệnh; nó cho thấy một thức uống vẫn có thể trở thành nguồn đường dư thừa khi uống quá nhiều và dùng sai mục đích. Kết luận nên nhớ rất đơn giản: nước cam có thể là một phần của chế độ ăn, nhưng không phải nước lọc; sự cân bằng và trao đổi với nhân viên y tế là cách thận trọng hơn để bảo vệ gan.
