Từ giờ vàng Hồ Nam đến cột mốc mới của phim AI Trung Quốc
“Hậu Tây Du Ký” là bộ phim AI dài tập đầu tiên trên truyền hình Trung Quốc, được tạo hoàn toàn bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo từ tạo hình nhân vật, bối cảnh cho tới diễn xuất, và việc nó được ưu ái lên sóng giờ vàng đã biến tác phẩm thành thí nghiệm quan trọng về tương lai của phim AI Trung Quốc lẫn cách vận hành ngành truyền hình truyền thống.
Ngày 31/8, Đài truyền hình Hồ Nam phát sóng Hậu Tây Du Ký vào khung 20h và đồng thời chiếu trên nền tảng trực tuyến, đánh dấu lần đầu một phim AI dài tập chiếm vị trí giờ vàng phim truyền hình. Không còn diễn viên thật, không bối cảnh thật, toàn bộ hình ảnh được dựng bằng các hệ thống Seedance 2.0 và 2.5, do Trung tâm Nội dung đổi mới AIGC của Mango TV thực hiện. Với 30 tập, mỗi tập khoảng 40 phút, đây không còn là thử nghiệm phim ngắn mà là lời tuyên bố: AI đã bước vào sân chơi dài hơi, nơi trước đây chỉ dành cho các đoàn phim truyền thống.
Việc một phim AI Trung Quốc được đặt ngang hàng với các dự án do ngôi sao đóng ở khung giờ quan trọng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là tuyên bố quyền lực: nhà đài sẵn sàng biến AI thành trụ cột mới trong chiến lược nội dung.
Chuyện cũ Tây Du, cách kể mới nhưng cảm xúc vẫn là bài toán mở
Điểm khôn ngoan của ê-kíp là chọn một huyền thoại quen thuộc để thử nghiệm công nghệ. Hậu Tây Du Ký tiếp tục khai thác thế giới thần thoại Tây Du, đặt bối cảnh một nghìn năm sau khi Tôn Ngộ Không được phong thánh, khi mười trưởng lão Hoa Quả Sơn bị hóa đá và một con khỉ đá mới – Tôn Tiểu Thánh – chào đời, vô tình bước vào hành trình giải mã vụ mất tích bí ẩn ấy.
Việc dựa trên tiểu thuyết cuối Minh đầu Thanh cho phép phim AI bám vào một khung truyện đã được kiểm chứng, giảm rủi ro sáng tạo nội dung. Các yếu tố thần thoại, phiêu lưu, hành động được gói lại trong cấu trúc quen thuộc 40 phút/tập, giống hầu hết phim truyền hình thường thấy. Về mặt hình thức, nhiều khán giả khen chất lượng "đáng xem", bối cảnh Hoa Quả Sơn và tạo hình nhân vật đủ bắt mắt để không bị xem như sản phẩm thử nghiệm.
Nhưng khi lớp vỏ kỹ thuật mới lạ qua đi, câu hỏi khó hơn hiện ra: nếu nội dung bị chê thiếu mới lạ, như nhiều ý kiến đã nói, thì AI đang nâng tầm nghệ thuật kể chuyện hay chỉ đang làm bản sao trơn tru, thiếu linh hồn của những gì con người từng viết nên?
Giờ vàng của AI: tiết kiệm 90% chi phí nhưng cái giá xã hội là gì?
Lý do sâu xa khiến phim AI lên truyền hình nhanh như vậy nằm ở logic kinh tế lạnh lùng. Mô hình sản xuất mới được cho là có thể giúp giảm tới 90% kinh phí trong một số trường hợp, do không phải trả cát-xê cho sao hạng A, hạn chế diễn viên quần chúng và cắt giảm nhiều khâu nhân lực truyền thống. Với nhà đài, đây là giấc mơ: chi ít hơn, sản xuất nhanh hơn, vẫn có sản phẩm đủ chuẩn phát sóng.
Không ngạc nhiên khi tỷ lệ người xem Hậu Tây Du Ký dẫn đầu trong số các chương trình cùng khung giờ của đài địa phương và thu hơn 4,2 triệu lượt xem trên nền tảng trực tuyến chỉ sau hai giờ, chứng minh rằng khán giả không quay lưng với phim AI Trung Quốc, nhất là khi được đặt đúng chỗ trên lưới phát sóng.
Nhưng mặt trái cũng lộ diện rõ ràng: làn sóng phim AI khiến số phim ngắn bấm máy tại phim trường lớn nhất nước giảm tới ba phần tư so với cùng kỳ, còn nhiều đạo diễn và diễn viên công khai thừa nhận thiếu việc. Ngành đang tiết kiệm cho nhà sản xuất, nhưng xã hội có nguy cơ trả giá bằng những nghề bị bào mòn dần – từ diễn viên, hóa trang, phục trang tới dựng bối cảnh và hậu kỳ.
Luật chơi mới: vừa sản xuất, vừa kiểm duyệt, vừa phát sóng
Không chỉ công nghệ sản xuất phim thay đổi, cơ chế quản lý cũng được điều chỉnh để dọn đường cho các dự án như Hậu Tây Du Ký. "Điều 21" của cơ quan quản lý phát thanh, truyền hình – ban hành tháng 8/2025 – khuyến khích phát triển nội dung phong phú dựa trên hai trụ cột "khai phóng" và "nâng cao hiệu quả", cho phép áp dụng mô hình vừa làm vừa chiếu.
Nhờ đó, phim AI lên truyền hình không còn phải hoàn thành toàn bộ rồi mới kiểm duyệt như trước. Ê-kíp có thể vừa chế tác, vừa nhận phản hồi từ cơ quan kiểm duyệt và khán giả để chỉnh sửa nội dung, tạo hình nhân vật ngay trong quá trình phát sóng. Đây là nơi AI tỏ ra lợi hại: các mô-đun hình ảnh, cảnh quay, thậm chí diễn xuất có thể được tạo lại và ghép vào dòng chảy câu chuyện với tốc độ mà đoàn phim người thật khó theo kịp.
Tuy nhiên, khi thuật toán được tối ưu theo dữ liệu tương tác từng tập, nguy cơ khác lại nảy sinh: nội dung có thể bị đẩy về phía an toàn, chiều theo số đông, làm nghèo đi những thử nghiệm nghệ thuật dám mạo hiểm mà chỉ con người mới kiên trì theo đuổi.
Tương lai: chung sống với AI hay nhường hẳn sân khấu?
Việc Hậu Tây Du Ký được xem là cột mốc chuyển từ phim ngắn AI sang phim dài tập và thậm chí điện ảnh AI cho thấy xu hướng này không còn là trào lưu nhất thời. Một số nền tảng video đã dồn lực cho các dự án phim dài AI, dự kiến ra mắt cuối năm, trong khi lãnh đạo các nền tảng lớn đều dự đoán 2026 sẽ là năm bùng nổ của phim dài AI, với ít nhất một tác phẩm được kỳ vọng gây sốt thị trường.
Các đánh giá khả quan về tỷ suất hoàn vốn – từ tăng khả năng nội dung thành công, giảm chi phí, đến đẩy nhanh vòng quay dòng tiền – khiến công nghệ sản xuất phim bằng AI gần như không thể bị đảo ngược. Tranh cãi phim AI về chất lượng, cảm xúc hay nguy cơ “cơ khí hóa” điện ảnh vì thế không còn là câu hỏi nên dùng AI hay không, mà là: con người còn giữ vai trò gì trong chuỗi giá trị mới.
Câu trả lời hợp lý nhất lúc này có lẽ không phải là cấm đoán AI, mà là đặt lại ranh giới và tiêu chuẩn: phim AI lên truyền hình phải minh bạch về cách sản xuất, tôn trọng quyền lợi những người bị ảnh hưởng, và quan trọng hơn, không được lấy lý do tiết kiệm để chấp nhận hạ chuẩn kể chuyện, cảm xúc và chiều sâu văn hóa. Nếu không, Hậu Tây Du Ký sẽ chỉ là khởi đầu cho một kỷ nguyên truyền hình rẻ nhưng nhạt.
