Ngành học đổi tên là gì và vì sao phải quan tâm ngay?
Ngành học đổi tên là việc Bộ Giáo dục Đào tạo điều chỉnh lại tên gọi, mã ngành và cách xếp các ngành đại học vào danh mục mới, áp dụng từ mùa tuyển sinh đại học 2027, nhằm chuẩn hóa hệ thống, thống nhất dữ liệu và giúp người học, nhà trường, nhà tuyển dụng hiểu rõ nội dung đào tạo hơn.
Điều quan trọng là đây không phải chuyện hình thức. Theo quy định mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, danh mục ngành đào tạo trình độ đại học có nhiều thay đổi về tên gọi và mã ngành, áp dụng từ mùa tuyển sinh năm 2027. Nghĩa là cùng một nội dung đào tạo, nhưng tên ngành trên đề án tuyển sinh và bằng tốt nghiệp có thể khác so với vài năm trước. Nếu học sinh, phụ huynh không kịp cập nhật, rất dễ hiểu nhầm ngành, lẫn lộn giữa các chương trình giống nhau nhưng tên gọi đã thay đổi. Đây là lý do nên xem việc đọc kỹ Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT như một phần bắt buộc trong kế hoạch chọn ngành.
Thông tư 74 và danh mục ngành mới: đổi tên, đổi mã nhưng không đổi quyền lợi
Thông tư 74/2026/TT-BGDĐT quy định Danh mục ngành đào tạo các trình độ của giáo dục đại học, thay thế danh mục cũ và có hiệu lực với các khóa tuyển sinh từ ngày 1/1/2027. So với trước, danh mục mới gồm 24 lĩnh vực lớn như Khoa học giáo dục và đào tạo giáo viên, Máy tính và công nghệ thông tin, Sức khỏe, Kinh doanh và quản lý… với nhiều điều chỉnh về tên gọi, mã ngành.
Điểm mấu chốt: ngành đổi tên, mã ngành mới, nhưng chương trình đang học của sinh viên khóa cũ vẫn giữ nguyên thông tin như khi tuyển sinh. Nói cách khác, quy định mới hướng tới chuẩn hóa hệ thống cho các khóa tuyển sinh từ 2027 trở đi, không làm mất quyền lợi của những người đã nhập học. Theo Thông tư 74, các ngành được cập nhật tên và mã ngành mới sẽ tuyển sinh, đào tạo theo tên và mã mới từ ngày 1/1/2027; còn các khóa trước vẫn học theo tên và mã ngành đã công bố.
Các nhóm ngành đổi tên đáng chú ý: IT, sư phạm, sức khỏe, kinh doanh
Người học không thể xem ngành học đổi tên như chi tiết nhỏ, vì nhiều lĩnh vực nóng đang bị ảnh hưởng trực tiếp. Trong máy tính và công nghệ thông tin, Khoa học và kỹ thuật máy tính, Khoa học máy tính và thông tin được sắp xếp vào ngành Khoa học máy tính; Khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo được sắp xếp vào ngành Trí tuệ nhân tạo. Điều này cho thấy xu hướng gom các nhánh gần nhau vào một ngành rộng hơn, thay vì “xé nhỏ” tên ngành như trước.
Ở khối sư phạm, các ngành Sư phạm tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung Quốc, tiếng Nhật, tiếng Hàn Quốc… được sắp xếp vào ngành Sư phạm tiếng nước ngoài, mã ngành 140238; các ngành Sư phạm tiếng Bana, Êđê, Jrai, Khmer, H'Mong, Chăm, Xêđăng vào ngành Sư phạm tiếng dân tộc thiểu số Việt Nam, mã ngành 140223. Trong sức khỏe, Khoa học Y sinh được xếp vào Y khoa; Dược lý và dược lâm sàng vào Dược học; Phẫu thuật hàm mặt, Chỉnh hình răng mặt vào Răng – Hàm – Mặt; Vật lý trị liệu, Hoạt động trị liệu, Ngôn ngữ trị liệu vào Kỹ thuật Phục hồi chức năng. Nhóm kinh doanh cũng gom các ngành chuyên biệt về Quản trị và Kinh doanh vào Quản trị kinh doanh, Kinh doanh thương mại.
Trường đại học phải làm gì và tuyển sinh 2027 sẽ thay đổi ra sao?
Các trường đại học không thể đứng ngoài cuộc. Trước ngày 1/1/2027, các cơ sở đào tạo phải hoàn thành việc rà soát, phân loại, sắp xếp những ngành được phép đào tạo thí điểm, ngành tự chủ mở vào danh mục ngành mới. Theo Thông tư 74, với những ngành được cập nhật tên và mã ngành mới, các cơ sở đào tạo tiếp tục tuyển sinh, đào tạo theo tên và mã ngành mới từ ngày 1/1/2027.
Đi cùng với đó, hệ thống tuyển sinh đại học 2027 cũng đang được chuẩn hóa. Theo danh mục mã phương thức xét tuyển dự kiến áp dụng từ năm 2027 do Bộ Giáo dục Đào tạo công bố, tuyển sinh đại học sẽ gồm 11 phương thức và mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức. "Từ ngày 1-1-2027, các ngành được cập nhật tên gọi, mã ngành theo danh mục mới sẽ tuyển sinh và đào tạo với tên ngành, mã ngành mới". Nghĩa là thí sinh sẽ vừa phải hiểu mã phương thức xét tuyển, vừa hiểu mã ngành mới – nếu không muốn lạc trong ma trận ký hiệu.
Học sinh, phụ huynh nên chuẩn bị thế nào để chọn đúng ngành?
Đây là lúc học sinh không thể chỉ nghe “tên cũ” truyền miệng. Thí sinh dự tuyển đại học từ năm 2027 được khuyến nghị chủ động cập nhật danh mục ngành, đối chiếu tên ngành, mã ngành trong đề án tuyển sinh của từng trường để tránh nhầm lẫn giữa danh mục mới và thông tin của các khóa đã tuyển sinh trước đó. Các trường cũng cho biết sẽ công khai thông tin ngành, chương trình, văn bằng và tư vấn để thí sinh hiểu rõ phạm vi, đối tượng, thời điểm áp dụng, chủ động trong lựa chọn ngành học và quá trình học tập.
Cách tiếp cận hợp lý là: coi tên ngành mới như “nhãn rộng”, còn nội dung học và chương trình đào tạo mới là phần cần đọc kỹ. Đừng hoảng hốt khi thấy ngành yêu thích “biến mất”; nhiều khả năng nó đã được sắp xếp vào ngành lớn hơn. Hãy so sánh tổ hợp xét tuyển, chuẩn đầu ra, định hướng nghề nghiệp chứ không dừng ở tên gọi. Khi hiểu rõ ngành học đổi tên và mã ngành mới, học sinh sẽ biến thay đổi hệ thống thành lợi thế, thay vì rủi ro.
