Đào tạo phải gắn với nơi công nghệ được ứng dụng
Hợp tác đào tạo nhân lực công nghệ cao giữa TP.HCM và Ấn Độ là đề xuất kết nối việc học chuyên sâu với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và mạng lưới đổi mới sáng tạo, thay vì xem đào tạo như một hoạt động tách biệt. Tại Diễn đàn Công nghệ Tương lai Việt Nam – Ấn Độ ngày 26/10/2026, lãnh đạo thành phố đề xuất xây dựng chương trình đào tạo từ 20 đến 30 học viên mỗi năm. Đây là quy mô khởi đầu khiêm tốn, nhưng có thể tạo giá trị nếu học viên được tiếp cận dự án thực tế và doanh nghiệp có vai trò rõ ràng. Đề xuất đáng chú ý không chỉ vì nhắc đến đào tạo công nghệ cao, mà còn vì đặt nhân lực trong một chuỗi gồm học tập, nghiên cứu và ứng dụng. Nếu thiếu mắt xích cuối, kỹ năng mới khó biến thành năng lực cạnh tranh.
AI và vi mạch cần những con đường đào tạo khác nhau
Chương trình dự kiến tập trung vào thiết kế vi mạch, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo. Hai hướng AI và bán dẫn tạo nên trọng tâm rõ rệt: đào tạo nhân lực AI cần giúp người học ứng dụng công cụ và phương pháp vào bài toán thực tế; còn nhân lực bán dẫn cần kiến thức chuyên sâu về thiết kế vi mạch. Gộp các lĩnh vực này dưới nhãn “công nghệ cao” sẽ không đủ; nội dung, giảng viên và cách đánh giá phải phù hợp với từng chuyên môn. Mức 20–30 học viên mỗi năm có thể thuận lợi cho đào tạo chuyên sâu, song bản thân quy mô nhỏ không bảo đảm chất lượng. Thành công sẽ phụ thuộc vào việc học viên có tiếp cận phòng thí nghiệm, dự án và nhu cầu tuyển dụng thực tế hay không. Vì vậy, hợp tác công nghệ chỉ đáng giá khi người học có lộ trình từ lớp học tới công việc.
Từ đào tạo đến thử nghiệm và chuyển giao
Đề xuất của TP.HCM gồm ba hướng: đào tạo nhân lực công nghệ cao, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, đồng thời kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thành phố cũng hướng đến lựa chọn từ 3 đến 5 sáng kiến hợp tác ưu tiên, trong đó có 1 đến 2 dự án thí điểm triển khai trong 12–24 tháng. Đây là phần khiến kế hoạch có cơ hội vượt khỏi khuôn khổ trao đổi học thuật: dự án thí điểm có thể kiểm tra xem công nghệ có giải quyết được vấn đề của doanh nghiệp hay không. Mục tiêu được nêu là đưa công nghệ vào thực tiễn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Với người lao động, hiệu quả sau cùng nên được nhìn qua kỹ năng có thể sử dụng và cơ hội việc làm; với doanh nghiệp, đó là khả năng tiếp nhận, thử nghiệm rồi phát triển công nghệ.
Thước đo thành công là năng lực được giữ lại
Kế hoạch sẽ chỉ tạo dấu ấn nếu ba hướng hợp tác hỗ trợ lẫn nhau. Đào tạo cần gắn với các dự án nghiên cứu; chuyển giao phải đi kèm khả năng tiếp nhận của doanh nghiệp; còn kết nối hệ sinh thái cần mở đường cho trường, viện và đơn vị công nghệ cùng tham gia. Nếu các sáng kiến chỉ dừng ở biên bản, chương trình đào tạo công nghệ cao có nguy cơ tạo chứng chỉ mà không tạo năng lực ứng dụng. Ngược lại, các dự án thí điểm có thể giúp xác định kỹ năng nào còn thiếu và điều chỉnh nội dung học theo nhu cầu thật. Vì vậy, TP.HCM nên đánh giá kết quả không chỉ bằng số học viên hay số sáng kiến được chọn, mà bằng việc công nghệ có được đưa vào hoạt động và nhân lực có tiếp tục làm việc trong các lĩnh vực này hay không. Đó mới là cách biến đề xuất hợp tác với Ấn Độ thành nền tảng dài hạn.
