Burger và trà sữa: chiếc cầu kinh tế giữa chuỗi đồ ăn Mỹ Trung

Ngoại giao burger và trà sữa: khi người tiêu dùng dẫn dắt thương mại hai chiều

Chuỗi đồ ăn Mỹ Trung là hiện tượng các thương hiệu thức ăn nhanh và đồ uống từ hai nền kinh tế lớn nhất thế giới mở rộng thị trường quốc tế vào lãnh địa của nhau, tạo ra dòng chảy burger, gà rán và trà sữa hai chiều bất chấp căng thẳng thương mại, thuế quan và cạnh tranh địa chính trị, qua đó hình thành một dạng ngoại giao ẩm thực do doanh nghiệp và người tiêu dùng dẫn dắt hơn là từ bàn đàm phán ngoại giao.Ở tầng bề mặt, đây là câu chuyện rất đời thường: người Trung Quốc xếp hàng ăn burger, gà rán; người Mỹ chen chân uống trà sữa Trung Quốc. Nhưng nhìn kỹ, đó là lời nhắc rằng kinh tế, nhất là miếng ăn quen thuộc, luôn tìm cách đi trước chính trị. Khi nhà lãnh đạo còn tranh cãi về khoáng sản, công nghệ, giới trẻ hai nước đã tự kiến tạo cầu nối bằng ly trà sữa trân châu và hộp burger.

Các chuỗi Mỹ tăng tốc ở Trung Quốc: thương mại một chiều? Không hẳn

Bất chấp căng thẳng thương mại, các chuỗi Mỹ không thu mình mà tăng tốc mở rộng tại Trung Quốc. McDonald’s lên kế hoạch khai trương 1.000 nhà hàng mới, nâng tổng số lên 10.000 điểm bán vào năm 2028. Burger King, đã có mặt từ năm 2005, tham vọng tăng gấp ba quy mô lên 4.000 cửa hàng đến năm 2035. Church’s Texas Chicken chỉ mới mở cửa hàng đầu tiên tại Thượng Hải, nhưng đã đặt mục tiêu thêm ít nhất 600 điểm trên toàn Trung Quốc. Wendy’s cũng không đứng ngoài cuộc, với kế hoạch phát triển 1.000 nhà hàng trong thập kỷ tới. Điều thú vị là, người Trung Quốc không quay lưng với biểu tượng ẩm thực Mỹ. Theo Shaun Rein, "bất chấp căng thẳng giữa hai nước, người Trung Quốc vẫn thích các thương hiệu Mỹ". Đó là câu trả lời rõ ràng nhất cho nỗi lo rằng thương chiến sẽ đẩy người tiêu dùng vào chủ nghĩa tẩy chay.

Thành công của KFC cho thấy sức đề kháng đáng kể của ngành quick-service restaurant trong quan hệ song phương. Trung Quốc đã trở thành thị trường lớn nhất của KFC, với khoảng 13.000 nhà hàng, so với khoảng 3.750 tại Mỹ. Đáng nói hơn, nước này đóng góp một phần ba doanh thu ngành nhà hàng toàn cầu dù chỉ chiếm khoảng 4% dân số thế giới. Các chuỗi đồ ăn Mỹ hiểu rằng họ không thể bỏ qua “siêu thị trường” này, nên chấp nhận bản địa hóa thực đơn – từ bánh tart trứng đến cháo – và dựa vào đối tác Trung Quốc để chia sẻ rủi ro tài chính. Họ không coi căng thẳng thương mại là lý do để bỏ cuộc, mà là bối cảnh buộc phải thông minh hơn trong cách mở rộng thị trường quốc tế.

Trà sữa Trung Quốc tiến vào Mỹ: khi các thương hiệu nội hóa vai trò "đại sứ"

Nếu burger Mỹ đang cắm rễ sâu ở Trung Quốc, thì trà sữa Trung Quốc bắt đầu cuộc tấn công mềm lên đất Mỹ. Mixue – một trong những chuỗi đồ ăn nhanh lớn nhất thế giới với hơn 53.000 cửa hàng – đã mở ba cửa hàng đầu tiên tại Mỹ vào tháng 12/2025. Thay vì khẩu vị “đánh nhanh rút gọn”, Mixue mang sang cả văn hóa topping: trà sữa với thạch dừa, khoai môn, các loại viên dai lạ miệng. Chuỗi này đã công bố kế hoạch mở thêm ít nhất 20 cửa hàng tại 4 bang, cho thấy Mỹ không chỉ là phép thử mà là thị trường chiến lược trong hành trình mở rộng thị trường quốc tế. Luckin Coffee – thương hiệu đã vượt Starbucks để trở thành chuỗi cà phê lớn nhất Trung Quốc – cũng mở 20 cửa hàng ở New York. Những ly trà sữa và tách cà phê ấy không chỉ bán đồ uống; chúng đang bán hình ảnh Trung Quốc đương đại theo cách thoải mái hơn nhiều so với các bản tin chính trị.

Theo Giang Nhã Linh, dòng chảy hai chiều của bánh mì kẹp thịt và trà sữa trân châu là một dạng "ngoại giao ẩm thực" do doanh nghiệp và người tiêu dùng dẫn dắt. Khi khẩu vị của người Mỹ ngày càng đa dạng, các thương hiệu Trung Quốc mặc nhiên đóng vai trò "đại sứ" không chính thức, đưa văn hóa ẩm thực và phong cách tiêu dùng mới vào đời sống thường ngày. Điều đáng chú ý là các chuỗi Trung Quốc không chỉ nhắm đến Mỹ; trước đó, họ đã mở rộng mạnh sang Đông Nam Á, rồi mới vượt Thái Bình Dương. Chính thương mại hai chiều trong ngành ẩm thực này giúp giảm bớt tính đối đầu: thay vì chỉ đọc về Trung Quốc qua tin tức căng thẳng thương mại, người Mỹ tiếp xúc qua đồ uống ngọt, không kèm thuế nhập khẩu trên mỗi ly.

Ẩm thực như lực ghìm: ổn định quan hệ trong kỷ nguyên căng thẳng thương mại

Trong bối cảnh hai nước bất đồng về thuế nhập khẩu, khoáng sản và công nghệ, đồ ăn nhanh đang giữ vai trò lực ghìm ít được nhắc đến. Đồ ăn nhanh vì thế lại trở thành cầu nối hai siêu cường kinh tế, bởi dòng tiền từ burger, gà rán, trà sữa tạo ra lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp hai bên, khiến việc phá vỡ thương mại hai chiều trở nên đắt đỏ cả về chính trị lẫn kinh tế. Các chuỗi của Mỹ và Trung Quốc đều muốn nắm bắt cơ hội ở bên kia Thái Bình Dương; nếu một bên dựng thêm rào cản, chính doanh nghiệp trong nước sẽ kêu ca đầu tiên. Người tiêu dùng lại càng phớt lờ căng thẳng thương mại: họ xếp hàng dưới mưa trong ngày khai trương cửa hàng Church’s Texas Chicken đầu tiên tại Thượng Hải, và chen chúc tại các cửa hàng Mixue ở New York chỉ để thưởng thức trà sữa Trung Quốc.

Quan trọng hơn, ngành quick-service restaurant cho thấy một mô hình quan hệ song phương khác: cạnh tranh nhưng cùng tồn tại. Phần lớn chuỗi Mỹ phải dựa vào đối tác Trung Quốc để tìm mặt bằng và chia sẻ rủi ro; Starbucks thậm chí chứng kiến một công ty đầu tư Trung Quốc mua 60% cổ phần hoạt động tại nước này sau thời gian lượng khách suy giảm. Đó không phải là câu chuyện một bên thống trị bên kia, mà là sự đan xen lợi ích rất thực tế. Khi KFC phải học cách phục vụ cả khoai tây chiên, gà rán lẫn bánh tart trứng, cháo, chúng ta thấy rõ: để trụ vững, các chuỗi đồ ăn Mỹ Trung buộc phải tôn trọng văn hóa của thị trường sở tại. Trong thời đại lời qua tiếng lại về thuế, công nghệ, chính sự phụ thuộc lẫn nhau qua chiếc khay đồ ăn mới là điểm tựa ổn định.

Kết luận: miếng ăn nhanh, tác động lâu dài

Nhìn từ burger và trà sữa, có thể nói căng thẳng thương mại Mỹ – Trung chưa đủ sức phá vỡ cầu nối ẩm thực. Thương mại hai chiều trong ngành ẩm thực nhanh đang chứng minh một thực tế khó phủ nhận: khi lợi ích kinh tế và thói quen tiêu dùng đan xen, chủ nghĩa đối đầu mất đi phần nào hiệu quả. Các chuỗi đồ ăn Mỹ Trung không phải tổ chức từ thiện; họ mở rộng thị trường quốc tế vì lợi nhuận. Nhưng chính động cơ ích lợi đó lại giúp tạo ra cấu trúc phụ thuộc lẫn nhau, nơi mỗi cửa hàng mới – từ McDonald’s ở thành phố nhỏ nội địa Trung Quốc đến Mixue, Luckin Coffee ở New York – đều là một "nút" kết nối kinh tế song phương. Nếu chính sách tiếp tục biến động, burger và trà sữa không thể giải quyết mọi mâu thuẫn. Tuy nhiên, chúng đang giữ vai trò tối thiểu nhưng quan trọng: nhắc hai siêu cường rằng sau cùng, người dân hai nước vẫn muốn ăn uống cùng một bàn hơn là tranh cãi vô tận.