Lừa đảo qua Zalo là gì và vì sao nguy hiểm đến vậy?
Lừa đảo qua Zalo là các hành vi tội phạm sử dụng tài khoản Zalo để gọi điện, nhắn tin, gửi đường link, ứng dụng giả mạo hoặc chiếm quyền điều khiển thiết bị, nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội và rút sạch tiền trong tài khoản ngân hàng của nạn nhân thông qua việc lấy cắp mật khẩu, mã OTP và dữ liệu nhạy cảm khác.
Điểm đáng sợ của thủ đoạn lừa đảo qua Zalo là nó đánh trúng tâm lý tin tưởng vào hình ảnh “cán bộ nhà nước”, “công an”, “nhân viên ngân hàng” hay “nhân viên giao hàng”. Các đối tượng xấu lợi dụng sự phổ biến của Zalo và những thủ tục hành chính đang được xã hội quan tâm, như cập nhật căn cước, định danh điện tử, hồ sơ đất đai, để dựng lên kịch bản lừa đảo có vẻ rất hợp lý. Khi nạn nhân hoang mang, chúng dẫn dắt cung cấp thông tin hoặc cài ứng dụng chứa mã độc, từ đó chiếm quyền kiểm soát điện thoại và tài khoản ngân hàng chỉ trong tích tắc.
Chiêu mạo danh công an, cán bộ nhà nước: đánh vào nỗi lo của phụ huynh
Một trong những thủ đoạn lừa đảo online tinh vi nhất hiện nay là mạo danh công an hoặc cán bộ cơ quan nhà nước để tiếp cận người dân qua Zalo. Kẻ gian tự xưng là cán bộ công an xã, phường, phòng ban chuyên môn gọi trực tiếp cho phụ huynh, thông báo tài khoản định danh điện tử của con đang bị lỗi, thiếu thông tin hoặc chưa đồng bộ mức 2. Đây là chiêu đánh vào nỗi sợ con bị ảnh hưởng quyền lợi học tập, thi cử nên nhiều cha mẹ dễ mất bình tĩnh.
Đáng nói hơn, chúng lợi dụng đúng thời điểm cấp căn cước và tài khoản định danh điện tử cho trẻ từ 6 đến dưới 14 tuổi, trong khi theo quy định, cha mẹ phải trực tiếp đưa trẻ đến cơ quan công an, không hề có hình thức xử lý trực tuyến qua điện thoại. Kẻ lừa đảo sẽ liên tục thúc giục “sắp hết hạn”, “có chỉ đạo khẩn”, dọa ảnh hưởng quyền lợi học tập của trẻ để ép phụ huynh kết bạn Zalo, cài app giả hoặc bấm vào link lạ. Chỉ cần một phút tin nhầm “cán bộ online”, khả năng mất trắng tiền tích cóp trong tài khoản ngân hàng là hoàn toàn có thật.
Từ một cuộc gọi Zalo đến mất trắng tài khoản ngân hàng
Theo cơ quan công an, chỉ với một cuộc gọi xưng danh cán bộ nhà nước yêu cầu cập nhật thông tin, nhiều người đã sập bẫy và mất trắng số tiền trong tài khoản ngân hàng. Kịch bản thường gồm nhiều lớp: ban đầu là cuộc gọi thông báo hồ sơ hành chính, thông tin đất đai hay căn cước công dân cần bổ sung gấp; sau đó là giấy mời, link đăng ký trực tuyến giả có giao diện giống cổng dịch vụ công. Khi nạn nhân nhập họ tên, ngày sinh, số căn cước, số điện thoại và thông tin ngân hàng, chúng đã có trong tay “chìa khóa” tài chính.
Chưa dừng lại ở đó, kẻ gian tiếp tục gọi lại, đóng vai nhân viên hỗ trợ kỹ thuật hoặc nhân viên ngân hàng, liên tục đe dọa phạt tiền, khóa hồ sơ, tước quyền lợi nếu không làm ngay. Mục tiêu cuối cùng là khiến nạn nhân đọc mã OTP hoặc thực hiện các thao tác lạ theo hướng dẫn trên điện thoại. Khi mã OTP bị lộ, chúng lập tức chiếm quyền kiểm soát và thực hiện giao dịch chuyển tiền, rút sạch tài sản trong tích tắc. Câu nói đáng để trích lại là: “Chỉ cần nạn nhân hoang mang làm theo hướng dẫn hoặc vô tình đọc mã OTP, kẻ lừa đảo sẽ lập tức chiếm quyền kiểm soát”.
Ứng dụng giả mạo, chiếm quyền Zalo và tài khoản mạng xã hội
Ngoài chiêu thu thập thông tin trực tiếp, nhiều nhóm tội phạm còn dùng mã độc để chiếm quyền điều khiển điện thoại và tài khoản mạng xã hội, trong đó có Zalo. Sau khi kết bạn, chúng gửi link lạ hoặc hướng dẫn tải ứng dụng có giao diện giống VNeID, cổng dịch vụ công, hoặc app hỗ trợ vận chuyển, chăm sóc khách hàng. Nạn nhân tưởng là công cụ chính thống nên cài đặt, cấp đủ quyền truy cập. Mã độc sau đó chạy ngầm, đọc trộm tin nhắn chứa mã OTP, chiếm quyền điều khiển điện thoại, đăng nhập vào ứng dụng ngân hàng và chuyển tiền chiếm đoạt tài sản.
Một mảng khác là lừa đảo qua đặt hàng trực tuyến: kẻ gian giả danh nhân viên giao hàng, người bán, bộ phận chăm sóc khách hàng trên Facebook, Zalo, TikTok để chốt đơn, báo sự cố, yêu cầu xác nhận hoặc đóng phí vận chuyển. Khi tạo được lòng tin, chúng gửi đường dẫn giả, bắt người dùng đăng nhập, cung cấp mã xác thực, mật khẩu, thông tin cá nhân. Thậm chí, chúng còn gọi video để thu hình ảnh, dùng phần mềm AI tạo video giả, chiếm tài khoản Facebook, Zalo rồi tiếp tục nhắn tin vay tiền người thân, mạo danh chủ tài khoản để lừa đảo.
5 nguyên tắc vàng để bảo vệ tài khoản ngân hàng và bảo vệ tài khoản Zalo
Muốn không trở thành nạn nhân tiếp theo, bạn cần xây dựng “tường phòng vệ” cho chính mình, thay vì trông chờ ai đó bảo vệ thay. Công an đã khẳng định lực lượng công an không bao giờ yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP tài khoản ngân hàng qua điện thoại hay mạng xã hội, cũng không hướng dẫn tải ứng dụng qua link lạ. Nghĩa là: cứ ai xưng công an, cán bộ nhà nước, ngân hàng mà xin OTP, xin mật khẩu qua Zalo đều là lừa đảo.
- Tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai, dưới bất kỳ hình thức nào.
- Không bấm vào link lạ, không cài ứng dụng trôi nổi ngoài App Store, CH Play; chỉ dùng ứng dụng từ kho chính thức.
- Không nhận cuộc gọi video từ số lạ, trang cá nhân lạ; không nhập thông tin cá nhân lên website không rõ nguồn gốc.
- Kích hoạt xác thực hai lớp, thường xuyên đổi mật khẩu để bảo vệ tài khoản Zalo và các mạng xã hội khác.
- Khi nhận thông báo, giấy mời liên quan hồ sơ hành chính, hãy gọi hoặc đến trực tiếp cơ quan chức năng tại địa phương để kiểm tra, đồng thời báo ngay cho công an nếu nghi ngờ lừa đảo.
Công an nhiều địa phương nhấn mạnh mỗi người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng mạng xã hội an toàn và cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng để bảo vệ tài sản và quyền lợi chính đáng của bản thân và gia đình. Đây không chỉ là lời khuyên, mà là “kỹ năng sinh tồn” bắt buộc trong thời đại số.
