Lừa đảo trên ứng dụng nhắn tin: Tội phạm đi trước, người dùng không được phép đi sau
Lừa đảo qua ứng dụng nhắn tin là hình thức tội phạm công nghệ cao, trong đó kẻ gian lợi dụng Telegram, Zalo, WhatsApp và các nền tảng tương tự để giả danh, cắt ghép nội dung, phát tán liên kết độc hại nhằm tống tiền, chiếm đoạt dữ liệu và quyền truy cập thiết bị của nạn nhân, gây thiệt hại về uy tín, tinh thần và tài sản ở mức khó lường. Nói thẳng: tội phạm đang dùng chính thói quen online hàng ngày của chúng ta làm vũ khí chống lại chúng ta. Nếu vẫn giữ tâm lý “mình cẩn thận nên không sao”, bạn đã ở thế bị động. Người dùng Việt Nam cần coi bảo vệ tài khoản nhắn tin là ưu tiên an ninh cá nhân, ngang với việc khóa cửa nhà. Chỉ khi thay đổi tư duy từ “không ai để ý đến mình” sang “mình là mục tiêu tiềm năng”, bạn mới đủ cảnh giác trước những chiêu trò ngày càng tinh vi.
Telegram: Cắt ghép video nhạy cảm để tống tiền – đừng để cảm xúc bị điều khiển
Lừa đảo Telegram cắt ghép video là kiểu tấn công đánh thẳng vào sự xấu hổ của nạn nhân, khiến nhiều người sẵn sàng trả tiền để “mua lại danh dự” thay vì báo công an. Các đối tượng lợi dụng ứng dụng Telegram để lừa đảo, cắt ghép hình ảnh, video nhằm tống tiền người dân, diễn biến ngày càng phức tạp. Chúng thường dùng tài khoản ảo, ảnh đại diện hấp dẫn, giới thiệu là người độc thân, doanh nhân hoặc người nước ngoài để làm quen, dụ nạn nhân vào nhóm kín hay gọi video. Trong cuộc gọi, chúng dùng video chuẩn bị sẵn hoặc công nghệ AI để giả tương tác, bí mật ghi lại màn hình hoặc cắt ghép khuôn mặt nạn nhân vào video nhạy cảm. Sau đó, chúng lập tức đe dọa phát tán cho người thân, bạn bè, cơ quan công tác hoặc đăng lên mạng xã hội nếu nạn nhân không chuyển tiền. Đây là cảnh báo tống tiền ứng dụng rất rõ ràng: trả tiền không làm chúng dừng lại, mà chỉ biến bạn thành “con mồi tiềm năng” cho các lần tống tiền sau.
Zalo: Mạo danh công an, đánh vào nỗi lo con cái và tài khoản định danh
Thủ đoạn lừa Zalo mạo danh công an nguy hiểm ở chỗ nó lợi dụng đúng thứ mà phụ huynh sợ nhất: con bị ảnh hưởng việc học, giấy tờ không hợp lệ. Các đối tượng lừa đảo thường tự xưng là cán bộ công an xã, phường hoặc phòng ban chuyên môn, gọi điện cho phụ huynh, thông báo tài khoản định danh điện tử của con đang lỗi, thiếu thông tin hoặc chưa đồng bộ dữ liệu mức độ 2. Chúng tạo áp lực bằng câu chuyện “sắp hết hạn hoàn thành”, “chỉ đạo khẩn từ cấp trên”, hoặc đe dọa quyền lợi học tập của trẻ, rồi yêu cầu kết bạn Zalo để “hỗ trợ trực tuyến”. Ngay sau khi kết bạn Zalo, kẻ gian gửi link lạ hoặc hướng dẫn tải ứng dụng giả mạo có giao diện giống VNeID hay cổng dịch vụ công. Nếu phụ huynh cài đặt và cấp quyền truy cập, mã độc âm thầm chiếm quyền điều khiển điện thoại, đọc trộm tin nhắn OTP, đăng nhập ứng dụng ngân hàng và chuyển tiền, chiếm đoạt toàn bộ tài sản trong tích tắc. Thực tế, việc đăng ký tài khoản định danh mức 2 phải làm trực tiếp tại cơ quan công an, đặc biệt với trẻ từ 6 đến dưới 14 tuổi phải do cha mẹ hoặc người giám hộ đưa đến, không có ngoại lệ làm trực tuyến qua điện thoại.
Cơ quan chức năng khẳng định lực lượng công an tuyệt đối không bao giờ yêu cầu công dân cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu tài khoản ngân hàng qua điện thoại, cũng như không hướng dẫn tải ứng dụng qua link lạ trên mạng xã hội. Đây là tiêu chí vàng để bạn phân biệt công an thật với kẻ giả mạo: ai đòi OTP, mật khẩu hoặc bảo cài app ngoài kho chính thống, người đó không phải công an. Người dân cần tuyệt đối cảnh giác, không bấm liên kết lạ, không cài ứng dụng trôi nổi ngoài App Store hay CH Play. Khi phát hiện cuộc gọi hay tin nhắn Zalo có dấu hiệu lừa đảo, hãy lập tức ngắt kết nối và thông báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất hoặc qua đường dây nóng chính thức để được xử lý kịp thời.
Chiến lược bảo vệ tài khoản nhắn tin: 5 nguyên tắc không thỏa hiệp
Muốn bảo vệ tài khoản nhắn tin trên Telegram, Zalo hay WhatsApp, người dùng cần một bộ nguyên tắc rạch ròi, không thỏa hiệp vì bất kỳ lý do “tiện” nào. Một là, không kết bạn, trò chuyện với người lạ trên mạng xã hội, đặc biệt là Telegram; tránh tham gia nhóm kín, nhóm đầu tư, hẹn hò hoặc nhóm không rõ nguồn gốc. Hai là, tuyệt đối không thực hiện cuộc gọi video có nội dung riêng tư với người chưa từng quen biết, không gửi hình ảnh cá nhân, giấy tờ tùy thân hay thông tin tài khoản ngân hàng cho người lạ. Ba là, thiết lập chế độ bảo mật cao cho tài khoản, bật xác thực hai bước, hạn chế chia sẻ thông tin cá nhân công khai. Bốn là, trên Zalo và các ứng dụng khác, không nhấp link lạ, không cài ứng dụng ngoài kho chính thống, không cấp quyền truy cập thiết bị cho ứng dụng không rõ nguồn gốc. Năm là, luôn xác minh danh tính người liên hệ bằng cách gọi lại qua số chính thức, kiểm tra thông tin trên trang cơ quan nhà nước, đừng để logo và giọng nói “nghiêm túc” đánh lừa bạn.
Khi bị đe dọa hoặc nghi ngờ lừa đảo: Chủ động giữ bằng chứng, báo ngay cơ quan chức năng
Điểm yếu lớn nhất của nạn nhân lừa đảo là phản ứng bằng cảm xúc: sợ hãi, xấu hổ, muốn “cho xong chuyện”, nên vội vàng chuyển tiền hoặc xóa hết dấu vết. Đó là điều kẻ gian trông chờ. Khi bị đe dọa hoặc tống tiền qua bất kỳ ứng dụng nhắn tin nào, tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu. Thay vào đó, hãy chủ động bảo vệ mình: lưu giữ toàn bộ tin nhắn, hình ảnh, số tài khoản, số điện thoại liên quan và nhanh chóng trình báo cơ quan công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, xử lý. Với các cuộc gọi hay tin nhắn Zalo có dấu hiệu lừa đảo, cần lập tức ngắt kết nối và thông báo ngay cho cơ quan công an hoặc đường dây nóng chính thức. Việc báo cáo sớm không chỉ giúp bạn hạn chế thiệt hại, mà còn hỗ trợ lực lượng chức năng nhận diện, bóc gỡ đường dây lừa đảo, bảo vệ những người khác khỏi trở thành nạn nhân tiếp theo. An toàn số không phải chuyện riêng của mỗi cá nhân; đó là trách nhiệm chung, bắt đầu từ việc bạn dám nói ra thay vì im lặng chịu đựng.
