Tựu trường không chỉ là chuyện sách vở, mà là quyền không em nào bị bỏ lại
Các chương trình hỗ trợ học sinh khó khăn mùa tựu trường là tập hợp những hoạt động quyên góp, khuyến học và mô hình đỡ đầu học sinh do cộng đồng, đoàn thể và cá nhân tổ chức, nhằm giảm gánh nặng chi phí đầu năm và giúp mọi trẻ em đều có cơ hội bước vào năm học mới với đủ sách vở, trang phục và sự tự tin cần thiết. Trước thềm năm học 2026-2027, khi học phí, đồng phục, áo dài, xe đạp, sách vở vẫn là nỗi lo thường trực của nhiều gia đình thu nhập thấp, làn sóng chung tay hỗ trợ ở nhiều địa phương đã cho thấy một sự thật: nếu chờ ngân sách và nhà trường thì sẽ luôn có em bị sót lại, nhưng khi cộng đồng cùng vào cuộc, cánh cửa lớp học mở ra rộng hơn rất nhiều cho học sinh yếu thế.
"Cùng em tựu trường": quà nhỏ nhưng gửi đi thông điệp lớn
Ở một phường vùng ven, chương trình "Cùng em tựu trường" đã làm điều tưởng như rất giản dị: trao 100 phần quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn của các Trường Tiểu học Nguyễn Du, Lê Quý Đôn, Trần Hưng Đạo và Trần Đại Nghĩa. Nghe qua là chuyện vài chiếc cặp, bộ sách, hộp bút; nhưng với những đứa trẻ vốn quen thiếu thốn, đó là lời khẳng định: các em không một mình. Mỗi phần quà được mô tả là "sự quan tâm, động viên thiết thực, giúp các em có thêm điều kiện chuẩn bị cho năm học mới được tốt hơn". Quan trọng hơn cả món đồ là cảm giác thuộc về – khi các em được viếng đền thờ liệt sĩ, tham gia bữa ăn dinh dưỡng, chơi trò chơi tập thể, các em thấy mình được trân trọng như những công dân nhỏ, chứ không phải “đối tượng được hỗ trợ”. Điều đó tạo nên sức mạnh mềm, giúp hỗ trợ học sinh khó khăn đi học không với tâm thế mặc cảm, mà với niềm tự hào.
Áo dài yêu thương và heo đất khuyến học: cộng đồng gỡ nút thắt tài chính đầu năm
Nếu muốn hiểu tựu trường năm học mới đắt đỏ thế nào với người nghèo, chỉ cần nhìn vào khoản áo dài cho nữ sinh. Những ngày đầu tháng 8, trong khi nhiều gia đình háo hức sắm sửa, thì không ít phụ huynh lo sốt vó trước từng khoản chi bắt buộc. Từ đó, chương trình “Áo dài yêu thương” xuất hiện không như một hoạt động từ thiện hình thức, mà như giải pháp nhắm đúng “điểm đau”: tặng áo dài mới cho nữ sinh khó khăn, giúp các em bớt một khoản chi đáng kể khi chuẩn bị năm học 2026. Một thợ may dành 2% doanh thu mỗi bộ áo dài để may tặng, từ 20 bộ năm đầu đã tăng lên khoảng 60 bộ năm 2025 và dự kiến khoảng 50 bộ cho năm học này, mỗi bộ trị giá khoảng 380 nghìn đồng. Khoản tiền ấy nếu không được chia sẻ sẽ đè nặng lên những gia đình như nhà tân học sinh lớp 10 chuyên Sinh Đặng Thùy Dương, nơi mỗi bộ áo dài là cả sự cân nhắc. Song song đó, mô hình “Heo đất khuyến học” tại một khu phố thu được 17,451 triệu đồng để trao học bổng, hỗ trợ học sinh và sinh viên khó khăn – một ví dụ rõ ràng rằng chương trình khuyến học không cần hoành tráng, chỉ cần đều đặn và minh bạch thì vẫn tạo ra nguồn lực rất thực tế.
Mô hình đỡ đầu học sinh: đầu tư dài hạn chứ không phải giúp một lần rồi thôi
Điểm đáng mừng của những năm gần đây là các mô hình đỡ đầu học sinh khó khăn đã xuất hiện ngày càng nhiều, biến hỗ trợ mùa tựu trường thành cam kết dài hạn. Trường hợp em Nguyễn Viết Thắng ở thôn Văn Xuân, xã Xuân Lộc là minh chứng: mồ côi cha, gia đình đông anh em, nhưng em được nhận đỡ đầu 3 năm với mức 300 nghìn đồng/tháng, trao định kỳ 3 tháng/lần, đủ để mua sách vở, bút viết, quần áo cho năm học lớp 9. Không dừng ở một vài trường hợp đơn lẻ, chương trình “Mẹ đỡ đầu” đã nâng bước hơn 2.000 trẻ mồ côi và học sinh có hoàn cảnh khó khăn, còn các mô hình “Em nuôi của Đoàn”, “Nâng bước em tới trường – Con nuôi đồn biên phòng” vẫn được duy trì. Hiện các đơn vị biên phòng đang nhận đỡ đầu 48 học sinh từ tiểu học đến THPT với mức 500 nghìn đồng/em/tháng, nuôi dưỡng 5 học sinh là con em dân tộc thiểu số tại đồn, hỗ trợ 2 sinh viên người Chứt đến khi tốt nghiệp và 5 học sinh Lào ở huyện Khăm Cợt. Đây là lựa chọn khôn ngoan: thay vì hỗ trợ nhỏ giọt, các mô hình đỡ đầu học sinh tạo ra dòng tài chính ổn định, để việc đến lớp của các em không phụ thuộc vào may rủi của từng đợt quyên góp.
Từ giúp một mùa sang đồng hành nhiều năm: bước chuyển cần được nhân rộng
Điểm chung của các chương trình từ áo dài, phần quà, bữa ăn dinh dưỡng đến học bổng, mô hình đỡ đầu là đều nhắm đúng vào hai mục tiêu: giảm áp lực tài chính cho gia đình và tăng sức mạnh tinh thần cho học sinh. Khi một nữ sinh nói rằng chiếc áo dài “đến đúng thời điểm giúp gia đình giảm bớt chi phí và mang đến cảm giác được quan tâm, động viên”, đó không chỉ là lời tri ân, mà là bản tóm tắt chính xác tác động của những chương trình này. Tương tự, những phần quà trong chương trình “Cùng em tựu trường” hay các suất học bổng khuyến học giúp học sinh khó khăn “vơi đi nỗi lo cơm áo, sách vở” và gieo vào lòng các em niềm tin luôn có người đồng hành. Trước thềm khai giảng, hệ thống hội khuyến học đang rà soát, lập danh sách học sinh đặc biệt khó khăn, vượt khó học giỏi để kịp trao học bổng, quà hỗ trợ – một động thái cho thấy hỗ trợ không còn là hoạt động tự phát. Từ sự chung tay của cộng đồng, hàng nghìn học sinh giỏi và học sinh khó khăn sẽ có thêm cơ hội vững bước chuẩn bị năm học 2026, với tâm thế bình đẳng hơn với bạn bè.
