Cuộc thi Em yêu biển, đảo quê hương là gì và vì sao quan trọng?
Cuộc thi Em yêu biển, đảo quê hương là một sân chơi thi đua học đường dành cho học sinh trung học cơ sở, kết hợp kiến thức lịch sử, địa lý, pháp luật với các hoạt động sân khấu hóa, nhằm giáo dục yêu nước học sinh, bồi đắp kiến thức chủ quyền biển và ý thức trách nhiệm bảo vệ biển, đảo Tổ quốc.Ở cấp độ bề mặt, đây là một cuộc thi kiến thức như bao sân chơi khác. Nhưng nhìn sâu hơn, đây là một thí nghiệm giáo dục táo bạo: biến chủ quyền biển đảo – vốn thường khô cứng trên trang sách – thành trải nghiệm sống động, gắn với cảm xúc tự hào, tình yêu quê hương và hình ảnh người chiến sĩ Cảnh sát biển. Trong năm học 2025-2026, gần 450.000 học sinh trên cả nước đã tham gia các vòng thi khác nhau, con số cho thấy sức hút và độ lan tỏa hiếm có của một chương trình giáo dục về biển đảo.
Gameshow biển đảo: Khi lịch sử, địa lý, pháp luật bước xuống sân khấu
Điểm đáng nói của cuộc thi em yêu biển đảo không phải ở số lượng câu hỏi, mà ở cách biến kiến thức chủ quyền biển thành câu chuyện gần gũi. Từ những câu hỏi về lịch sử, địa lý, pháp luật biển, đảo đến các phần hùng biện về người chiến sĩ Cảnh sát biển, mỗi vòng thi đều hướng tới mục tiêu duy nhất: để các em hiểu vì sao chủ quyền không phải khái niệm xa xôi mà là phần đời sống của chính mình. Vòng tỉnh được tổ chức theo format gameshow Rung chuông vàng, biến kiến thức khô cứng thành cuộc đua gay cấn trên sân khấu, nơi từng đáp án đúng nhận được tiếng reo hò cổ vũ từ bạn bè. Theo các báo cáo, “những kiến thức về lịch sử, địa lý, pháp luật, tài nguyên, môi trường và chủ quyền biển, đảo được chuyển tải gần gũi, dễ nhớ”. Chính sự kịch tính ấy khiến thi đua học đường trở thành một trải nghiệm cảm xúc, chứ không chỉ là bài kiểm tra mở rộng.
Đề án 3934 của Bộ Quốc phòng: Chiến lược dài hơi cho tình yêu biển đảo
Điểm tựa để cuộc thi em yêu biển đảo vươn ra quy mô toàn quốc là Đề án 3934 Bộ Quốc phòng – một chiến lược giáo dục dài hơi, có mục tiêu bồi đắp tình yêu biển, đảo cho thế hệ trẻ. Ngày 3/9/2024, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 3934/QĐ-BQP, phê duyệt đề án tổ chức cuộc thi trên phạm vi toàn quốc giai đoạn 2024–2030 và các năm tiếp theo. Đây không phải chiến dịch phong trào ngắn hạn, mà là kế hoạch có lộ trình rõ ràng, phân cấp tổ chức từ cụm xã, phường đến cấp tỉnh, khu vực. Cảnh sát biển Việt Nam được giao vai trò cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với các đơn vị quân đội, ban, ngành và chính quyền địa phương để bảo đảm mỗi cuộc thi là một mắt xích trong chuỗi giáo dục thống nhất trên cả nước. Một câu nói đáng nhớ từ các báo cáo là: “Mục tiêu lâu dài không chỉ là cung cấp kiến thức mà còn góp phần chuyển hóa tình yêu biển, đảo thành nhận thức, niềm tin, trách nhiệm và hành động thiết thực”.
450.000 học sinh, 117 cuộc thi và một chung kết toàn quốc đầy cảm xúc
Số liệu biết nói: chỉ tính riêng giai đoạn triển khai đề án, đã có 117 cuộc thi được tổ chức tại 22 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, với ba vòng thi từ cấp cụm xã, phường đến cấp tỉnh và khu vực. Các cơ quan, đơn vị đã tổ chức 85 cuộc thi trên địa bàn 313 xã, phường ven biển, thu hút 481.950 học sinh của 919 trường trung học cơ sở tham gia. Kết quả năm học 2025–2026 ghi nhận 78 cuộc thi, hơn 470.000 học sinh từ 1.730 trường trên toàn quốc góp mặt. Chung kết toàn quốc diễn ra tại Trường quay S1 ở Hà Nội vào trung tuần tháng 8/2026, với sáu đội đến từ Hải Phòng, Thanh Hóa, Quảng Ngãi, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cà Mau. Đội Bạch Long Vĩ (Hải Phòng) giành giải Nhất với 476 điểm, khép lại một mùa thi mà không khí kịch tính không thua kém bất cứ gameshow truyền hình nào.
Từ niềm tự hào đến trách nhiệm: Khi giáo dục yêu nước chạm tới đời sống học sinh
Câu hỏi quan trọng nhất không phải là ai thắng cuộc, mà là học sinh mang gì theo sau mỗi vòng thi. Các báo cáo nhấn mạnh: sau mỗi vòng thi, học sinh trở về địa phương với hiểu biết sâu sắc hơn về biển, đảo, với niềm tự hào về Tổ quốc và tình cảm dành cho cán bộ, chiến sĩ nơi đầu sóng, ngọn gió. Qua mỗi lượt thi, kiến thức về biển, đảo không còn là dữ kiện khô cứng mà trở thành câu chuyện gắn với khuôn mặt, giọng nói, chữ ký của những người đang giữ biển, giữ đảo. Chung kết toàn quốc và Gala tổng kết có sự tham gia đồng hành của Cảnh sát biển Việt Nam, nơi lãnh đạo lực lượng khen thưởng các tập thể làm tốt công tác phối hợp tổ chức. Thông qua cuộc thi, hơn 1.700 suất học bổng, hàng trăm xe đạp và bộ dụng cụ học tập được trao cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn vươn lên học tốt. Đó là lúc giáo dục yêu nước học sinh vượt khỏi khung lớp học, gắn với cơ hội học tập và tương lai cụ thể của từng em.
