Bức tranh tiến độ: con số giải ngân chưa nói hết
Các dự án APEC 2027 tại Phú Quốc là nhóm 21 công trình gồm hạng mục đầu tư công, đối tác công tư và đầu tư kinh doanh, được triển khai để phục vụ hội nghị cấp cao và cải thiện hạ tầng trên đảo. UBND tỉnh An Giang vừa báo cáo tình hình thực hiện các dự án này; điều đáng lo không phải mọi công trình đều chậm, mà là tiến độ công trình đang phân hóa mạnh trong khi thời hạn chuẩn bị không còn dài.
Tổng vốn giải ngân đạt 9.385 tỷ đồng, bằng 69,64% kế hoạch vốn năm 2026 là 13.477 tỷ đồng. Đây là mức giải ngân đáng kể, nhưng không thể xem như thước đo đầy đủ cho khả năng hoàn thành: một số hạng mục chủ chốt tiến nhanh, còn công trình thiết yếu khác vẫn chưa khởi công hoặc mới ở giai đoạn đầu. Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng cảnh báo khối lượng việc còn lại rất lớn trong khi thời gian chuẩn bị APEC 2027 không còn nhiều.
Sự chênh lệch này khiến rủi ro nằm ở các mắt xích chậm nhất, không phải ở mức bình quân của toàn danh mục. Nếu những dự án tạo kết nối, vệ sinh môi trường và phục vụ dân cư không theo kịp công trình biểu tượng, hạ tầng Phú Quốc vẫn có thể thiếu đồng bộ đúng lúc cần vận hành.
Công trình mũi nhọn tiến nhanh, mạng lưới kết nối còn áp lực
Nhóm dự án sân bay và trung tâm hội nghị đang có những kết quả nổi bật. Tính đến ngày 20/10, đường cất hạ cánh tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc hoàn thành 100%, nhà ga T2 đạt 84,45% và nhà ga VIP đạt 99,85%. Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC đạt 79,33%, dự kiến hoàn thành ngày 30/6/2027; công trình gồm trung tâm hội nghị, triển lãm sức chứa tối thiểu 6.500 chỗ và nhà hát đa năng khoảng 4.000 chỗ.
Nhưng các con số ấy không xóa được áp lực ở những tuyến kết nối. Đường tỉnh ĐT 975 đạt 57,64%, tuyến tàu điện đô thị LRT đoạn 1 đạt 31,05%, còn đại lộ APEC đạt 42,6%. Đại lộ dự kiến hoàn thành cuối năm 2026, trong khi ĐT 975 và LRT đặt mốc hoàn thành lần lượt vào tháng 5 và tháng 6/2027. Đây là các mốc sít nhau, nên chậm mặt bằng, vật liệu hoặc thiết bị có thể kéo theo ảnh hưởng dây chuyền.
Các khu tái định cư cũng không thể bị coi là phần việc thứ yếu: An Thới đạt 58,03%, Hồ Suối Lớn 39,3%, còn Hàm Ninh mới 13,2%. Tiến độ thấp tại Hàm Ninh, cùng các điểm nghẽn giải phóng mặt bằng, có thể làm khó cả người dân lẫn các dự án cần quỹ đất sạch. LRT là một mắt xích đáng theo dõi trong bức tranh kết nối này.
Mặt bằng, vật liệu và môi trường là các nút thắt cần xử lý trước
Theo UBND tỉnh An Giang, vướng mắc chính gồm giải phóng mặt bằng, vận chuyển và cung ứng vật liệu xây dựng, nhân công, thiết bị, thủ tục đầu tư và nguồn vốn. Đây không phải những trở ngại có thể giải quyết bằng yêu cầu tăng tốc chung chung: cần xác định cụ thể khu vực chưa bàn giao, nguồn cung nào thiếu và nhà thầu nào thiếu lực lượng hoặc máy móc. Nếu không gỡ đúng nguyên nhân, tiến độ trên giấy khó chuyển thành khối lượng thi công thực tế.
Đáng quan ngại nhất là xử lý nước thải. Nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Dương Đông chưa khởi công; nhà đầu tư mới nộp 30 tỷ đồng trong tổng số 150 tỷ đồng tiền giải phóng mặt bằng. Tỉnh yêu cầu xử lý vướng mắc, tìm nhà đầu tư mới hoặc nghiên cứu chuyển dự án sang đầu tư công. Tại An Thới, dự án đã được chấp thuận chuyển sang đầu tư công sau khi nhà đầu tư không thể tiếp tục tham gia, với mốc hoàn thành dự kiến ngày 30/5/2027.
Các hạng mục chất thải cũng chậm: Nhà máy điện rác Bãi Bổn mới đạt 5% tiến độ thi công, còn Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt An Thới đạt 11,2% tiến độ theo kế hoạch. Đây là rủi ro không chỉ với hội nghị mà cả sinh hoạt thường ngày, bởi công trình môi trường phải phục vụ nhu cầu của Phú Quốc sau sự kiện.
Ưu tiên quản trị tiến độ và tính cả giai đoạn vận hành
Việc trước mắt là lập danh sách các dự án chậm theo nguyên nhân, đơn vị chịu trách nhiệm và thời hạn khắc phục cụ thể; đồng thời tháo gỡ mặt bằng, thủ tục đầu tư, nguồn vật liệu, nhân công và thiết bị theo từng công trình. Tỉnh đã yêu cầu tăng cường kiểm tra thực địa, giao ban định kỳ và theo sát tiến độ thực tế; với dự án chậm, cần làm rõ trách nhiệm thay vì chỉ cập nhật tỷ lệ phần trăm.
Riêng Dương Đông cần sớm chốt phương án nhà đầu tư mới hay đầu tư công, tránh để thủ tục lựa chọn hướng đi tiếp tục kéo dài. Với An Thới và các nhà máy chất thải, cam kết tiến độ phải đi kèm kế hoạch mặt bằng, nhân lực, thiết bị, nghiệm thu và vận hành thử. Đẩy nhanh thi công mà buông lỏng chất lượng, an toàn sẽ chỉ chuyển rủi ro từ giai đoạn xây dựng sang giai đoạn khai thác.
Kết luận, danh mục 21 dự án chưa ở cùng một vạch xuất phát: sân bay và trung tâm hội nghị có tiến triển, nhưng giao thông, tái định cư và môi trường vẫn có điểm nghẽn đáng kể. Ưu tiên đúng phải là tháo gỡ các hạng mục chậm nhất, kiểm tra tiến độ tại công trường và chuẩn bị phương án tiếp nhận, quản lý, bảo trì sau đầu tư. APEC là thời hạn thúc đẩy công việc; giá trị lâu dài nằm ở những công trình tiếp tục phục vụ người dân và hoạt động của Phú Quốc sau hội nghị.
