Nắng nóng đến sớm và bài toán cung ứng điện mùa khô của TP.HCM
Chiến lược cung ứng điện mùa khô của EVNHCMC là tập hợp các giải pháp dự báo phụ tải, tối ưu vận hành lưới điện và huy động đa dạng nguồn năng lượng để bảo đảm cấp điện an toàn, liên tục cho TP.HCM trong bối cảnh nắng nóng đến sớm và kéo dài, đồng thời nhu cầu sử dụng điện tăng nhanh theo đà phát triển kinh tế và đô thị. Dự báo của EVNHCMC cho thấy trong năm 2027, nắng nóng sẽ đến sớm và kéo dài, khiến nhu cầu điện tại TP.HCM tăng cao. Đây không chỉ là thách thức kỹ thuật mà còn là phép thử cho năng lực quản trị năng lượng TP.HCM, đặc biệt khi hiện tượng ENSO đã chuyển sang trạng thái El Nino và có xu hướng mạnh lên với nhiệt độ mặt nước biển trung tâm Thái Bình Dương cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,9°C.
Vấn đề không còn là liệu hệ thống điện có chịu áp lực hay không, mà là thành phố sẽ chuẩn bị ra sao để tránh kịch bản thiếu điện, cúp điện luân phiên như từng xảy ra ở nhiều đô thị khác. EVNHCMC chọn cách đi trước một bước: xây dựng kịch bản phụ tải, tổ chức họp triển khai kế hoạch cung ứng điện mùa khô 2027 dưới sự chủ trì của Phó Tổng Giám đốc Luân Quốc Hưng, thay vì chờ thời tiết cực đoan xảy đến rồi ứng phó thụ động.
Nhu cầu điện TP.HCM tăng kép: thời tiết khắc nghiệt gặp đô thị phát triển nóng
Nhu cầu điện TPHCM trong những năm gần đây không chỉ tăng do nắng nóng, mà còn vì nền kinh tế và đô thị tăng tốc. Theo báo cáo của UBND thành phố, GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,55% so với cùng kỳ 2025 và mục tiêu vẫn là tăng trưởng hai con số trong các năm tới. Cùng lúc, Luật Phát triển đô thị với nhiều cơ chế đặc thù sẽ tạo cú hích cho hạ tầng đô thị, kéo theo nhu cầu cấp điện khổng lồ. Đặt trong bối cảnh nắng nóng 2027 được dự báo đến sớm từ khoảng đầu tháng 3 và số ngày nắng nóng nhiều hơn trung bình nhiều năm, áp lực lên hệ thống điện thành phố là điều đã có thể nhìn thấy rõ từ bây giờ.
Những con số phụ tải cho thấy mức độ căng thẳng: tỷ lệ tăng trưởng phụ tải điện Pmax sau sáp nhập giai đoạn 2022-2026 khoảng 5,4%/năm, riêng năm 2026 Pmax đạt 9.668MW, tăng 6,06% so với 2025. EVNHCMC dự báo công suất phụ tải cực đại mùa khô 2027 ở kịch bản cơ sở là 10.296MW (tăng 6,5%), và kịch bản cao là 10.743MW (tăng 11,11%). Một hệ thống điện nếu không được chuẩn bị kỹ khó có thể chịu đựng mức tăng phụ tải hai chữ số chỉ trong một năm, nhất là khi thời tiết cực đoan làm biên độ dao động phụ tải trở nên khó đoán hơn.
EVNHCMC chiến lược: từ dự báo phụ tải đến tối ưu vận hành lưới điện
Điểm đáng chú ý trong EVNHCMC chiến lược là cách doanh nghiệp điện lực này coi dự báo và điều độ như trụ cột, chứ không chỉ là thao tác kỹ thuật hậu trường. Tại cuộc họp triển khai kế hoạch mùa khô, Phó Tổng Giám đốc Luân Quốc Hưng yêu cầu Trung tâm Điều độ hệ thống điện TP.HCM thường xuyên rà soát phân bổ công suất khả dụng từ NSMO hàng tháng để đề xuất phương thức vận hành phù hợp và nâng độ chính xác của dự báo phụ tải. Đây là cách tiếp cận chủ động: lấy dữ liệu thời gian thực, cập nhật liên tục, tránh dựa vào một kịch bản cố định trong bối cảnh khí hậu biến động và phụ tải biến thiên nhanh.
Quan trọng hơn, EVNHCMC không chỉ nhìn trong phạm vi thành phố. Trung tâm Điều độ được giao làm việc với Trung tâm Điều độ Hệ thống điện miền Nam để tối ưu vận hành lưới 110kV–220kV trên địa bàn. Nếu coi hệ thống điện là mạng lưới liên vùng, thì TP.HCM là nút tiêu thụ lớn cần nhận dòng điện ổn định từ nhiều hướng. Phối hợp vùng giúp giảm rủi ro phụ thuộc vào một hướng cấp, đồng thời tăng khả năng phân tán rủi ro khi một khu vực gặp sự cố. Đây là bước đi chiến lược, thể hiện hiểu biết rằng an ninh năng lượng TP.HCM gắn chặt với an ninh năng lượng cả miền Nam.
Năng lượng TP.HCM: kết hợp điện mặt trời, đầu tư lưới và kịch bản thiếu công suất
Muốn cung ứng điện mùa khô ổn định, TP.HCM không thể chỉ trông chờ vào nguồn điện truyền thống. Thành phố đang đẩy mạnh năng lượng tái tạo theo Chỉ thị 10 về điện mặt trời mái nhà và tiết kiệm điện. Công suất điện mặt trời mái nhà đạt 1.927,9MWp với 20.915 hệ thống ký trước 1/1/2021; thêm 4.114 hệ thống tự sản xuất tự tiêu thụ, cùng 66 hệ thống tại trụ sở và 71 hệ thống tại trạm biến áp 220kV, 110kV với công suất 7,45MWp. Những con số này cho thấy năng lượng TP.HCM đang chuyển dịch theo hướng đa nguồn, giảm một phần áp lực phụ tải vào giờ nắng nóng cao điểm, khi nguồn mặt trời phát tốt nhất.
Tuy nhiên, EVNHCMC không ảo tưởng rằng năng lượng tái tạo sẽ giải quyết mọi thứ. Trong tháng 8, đơn vị đã bảo đảm cung cấp điện an toàn, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội và sinh hoạt của người dân, với sản lượng điện nhận 5.499,2 triệu kWh (tăng 8,2%), lũy kế 8 tháng 41.151,7 triệu kWh (tăng 7,7%), công suất cực đại 9.186MW thấp hơn mức Pmax 9.668MW đã ghi nhận trong năm. Chính từ dữ liệu vận hành này, EVNHCMC tổ chức diễn tập dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh phụ tải, tiết giảm điện và huy động máy phát diesel khi thiếu công suất hoặc sản lượng, cả trong tình huống có kế hoạch và ngoài kế hoạch. Cách làm này thừa nhận một thực tế: rủi ro thiếu điện không thể bị xóa bỏ hoàn toàn, nhưng có thể được quản trị bằng kịch bản rõ ràng và diễn tập định kỳ.
Lợi ích cho người dân và doanh nghiệp: vì sao chuẩn bị sớm quan trọng
Ở góc độ người dùng điện, các kế hoạch kỹ thuật và con số MW nghe có vẻ xa vời, nhưng tác động thì rất trực tiếp: có điện hay không, hóa đơn có tăng đột biến hay không, doanh nghiệp có phải dừng sản xuất vì cúp điện hay không. EVNHCMC cho biết trong tháng 8 đã bảo đảm cung cấp điện an toàn cho sản xuất và sinh hoạt. Điều này cho thấy khi phụ tải tăng nhanh, nếu điều độ, phân bổ công suất và kịch bản tiết giảm được chuẩn bị trước, người dân và doanh nghiệp có thể tránh được những cú sốc mất điện bất ngờ – thứ vốn gây thiệt hại lớn nhưng khó định lượng.
Kết luận công bằng là: TP.HCM đang đứng trước một mùa khô với nắng nóng 2027 được dự báo khắc nghiệt, còn nhu cầu điện thì tiếp tục leo thang. Trong bối cảnh đó, việc EVNHCMC họp sớm, xây dựng kịch bản phụ tải, tối ưu vận hành lưới liên vùng, phát triển năng lượng tái tạo và chuẩn bị phương án huy động nguồn dự phòng là bước đi đúng hướng. Tuy nhiên, để chiến lược này phát huy trọn vẹn hiệu quả, cần thêm sự tham gia từ phía người dùng: sử dụng điện tiết kiệm, tận dụng điện mặt trời mái nhà, chủ động lắp đặt thiết bị tiết kiệm năng lượng. Cung ứng điện mùa khô bền vững không thể chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp điện lực; đó phải là nỗ lực chung của cả đô thị.
