Quy định mới: cấm dạy trực tuyến giáo dục quốc phòng an ninh nghĩa là gì?
Quy định cấm dạy học trực tuyến môn Giáo dục quốc phòng an ninh là dự thảo Thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu toàn bộ cơ sở giáo dục phải tổ chức môn học này theo hình thức trực tiếp, gắn lý thuyết với thực hành và rèn luyện tập trung, chỉ cho phép dạy trực tuyến khi Bộ chấp thuận bằng văn bản.
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về tổ chức dạy, học và đánh giá kết quả học tập môn Giáo dục quốc phòng và an ninh trong các cơ sở giáo dục. Dự thảo nêu rõ “không tổ chức dạy, học môn Giáo dục quốc phòng an ninh theo hình thức trực tuyến, trừ trường hợp được Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép”. Như vậy, dạy học trực tuyến cấm trở thành nguyên tắc chung, ngoại lệ bị siết chặt về thẩm quyền. Nội dung giáo dục quốc phòng an ninh tiếp tục được lồng ghép ở tiểu học, THCS và là môn học chính khóa ở THPT, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, giữ vai trò “nội dung cơ bản, quan trọng trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân”.
Vì sao Bộ nói không với dạy trực tuyến môn đặc thù này?
Đọc kỹ dự thảo, có thể thấy Bộ đang gửi một thông điệp rõ ràng: giáo dục quốc phòng an ninh không phải môn “nghe giảng là xong”. Nội dung dạy học được thiết kế để bảo đảm “sự thống nhất giữa lý luận với thực tiễn, giữa lý thuyết với thực hành, kết hợp kỹ thuật với chiến thuật, động tác với tư tưởng và tác phong”. Nói cách khác, đây là môn học dựa trên thao trường, kỷ luật và trải nghiệm tập thể – những yếu tố rất khó tái tạo trên màn hình.
Dự thảo còn yêu cầu giáo dục tại trường, trung tâm Giáo dục quốc phòng an ninh phải gắn với hoạt động thực tế tại đơn vị quân đội, công an, tham quan bảo tàng, nhà truyền thống và di tích lịch sử. Đối với cao đẳng, đại học và trung tâm, việc dạy, học, quản lý, rèn luyện, ăn, ở, sinh hoạt phải “tập trung theo nếp sống quân sự và môi trường quân đội”. Nếu chấp nhận dạy trực tuyến đại trà, toàn bộ triết lý đó sẽ rỗng ruột. Vì vậy, lựa chọn “dạy trực tiếp là mặc định” không chỉ là quyết định kỹ thuật, mà là quyết định về chất lượng giáo dục công dân và quốc phòng.
Tác động tới các cơ sở giáo dục: từ thời khóa biểu đến điều kiện thực hành
Việc dạy học trực tuyến cấm với môn giáo dục quốc phòng an ninh đồng nghĩa các cơ sở giáo dục phải điều chỉnh sâu kế hoạch dạy học. Ở tiểu học và THCS, nội dung được lồng ghép qua các môn và hoạt động giáo dục, nhưng vẫn phải “phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý lứa tuổi và không làm thay đổi khung chương trình”. Điều này buộc các trường phổ thông có nhiều cấp học phải rà soát lại kế hoạch tích hợp, tránh dồn ép học sinh nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chương trình.
Với THPT, trung học nghề, trung cấp và các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình THPT, môn học được tổ chức theo kế hoạch riêng, nội dung thực hành dạy tập trung theo bài nhưng “không quá 3 tiết/buổi/tuần”. Ở bậc cao đẳng, đại học, các lớp thực hành không được vượt quá 45 sinh viên, HS THPT không được bố trí lớp ghép. Các cơ sở giáo dục muốn được giao nhiệm vụ đào tạo phải có đề án phù hợp, có thao trường, bãi tập, cơ sở vật chất và đội ngũ nhà giáo đạt chuẩn, đồng thời phải được Bộ quyết định giao nhiệm vụ. Nói cách khác, đây là một cuộc “lọc chất lượng” đối với nơi dạy môn này.
Đánh giá, miễn – giảm, tạm hoãn: không gian linh hoạt còn lại cho người học
Khi yêu cầu dạy trực tiếp trở nên bắt buộc, cách đánh giá và những chế độ miễn – giảm là “van an toàn” để hệ thống không bị quá tải. Dự thảo xác định đánh giá kết quả học tập giáo dục quốc phòng an ninh nhằm đo mức độ hoàn thành nhiệm vụ rèn luyện, đồng thời cung cấp thông tin để điều chỉnh hoạt động dạy – học. Người học phải tham dự tối thiểu 80% thời lượng và có điểm trung bình kiểm tra thường xuyên, định kỳ từ 5,0 trở lên để được dự thi kết thúc môn. Sinh viên đạt yêu cầu khi điểm học phần từ 5,0 trở lên, kết quả môn là trung bình cộng điểm các học phần.
Một số nhóm được miễn học, như học sinh, sinh viên là sĩ quan dự bị, sĩ quan quân đội, sĩ quan công an, quân nhân chuyên nghiệp; người tốt nghiệp chuyên ngành quân sự cơ sở, cử nhân chuyên ngành giáo dục quốc phòng an ninh; người nước ngoài; người học văn bằng hai đã hoàn thành chương trình tương ứng. Dự thảo cũng cho phép tạm hoãn với người đang học ở nước ngoài, nạn nhân ốm đau, tai nạn, thiên tai, hỏa hoạn, phụ nữ mang thai và nghỉ thai sản; hết thời gian hoãn, cơ sở giáo dục phải bố trí học lại để hoàn thành chương trình. Đây là điểm cân bằng giữa kỷ luật quân sự và sự nhân văn của hệ thống.
Giải pháp cho các trường: chấp nhận dạy trực tiếp nhưng nghĩ khác về cách tổ chức
Khi Thông tư Bộ Giáo dục chính thức ban hành, các cơ sở giáo dục không còn lựa chọn “đưa hết lên nền tảng số” với môn này. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là quay về cách làm cũ. Điều quan trọng là tận dụng phần linh hoạt còn lại: xây dựng kế hoạch học tập theo mô-đun, bố trí nội dung thực hành theo cụm bài trong giới hạn 3 tiết/buổi/tuần; tổ chức ăn, ở, sinh hoạt tập trung cho sinh viên theo đúng nếp sống quân sự nhưng kết hợp rèn luyện ngoại khóa đa dạng.
Các trường có thể dùng công nghệ ở “vòng ngoài”: chuẩn bị trước kiến thức lý thuyết, mô phỏng tình huống, cung cấp tài liệu tự học để tiết trên thao trường tập trung cho kỹ năng và thái độ. Đồng thời, cần sớm rà soát đội ngũ nhà giáo giáo dục quốc phòng an ninh, lập đề án nâng cấp thao trường, bãi tập để đáp ứng điều kiện được giao nhiệm vụ đào tạo. Nói cách khác, dạy trực tuyến cấm không đồng nghĩa với chặn mọi đổi mới. Vấn đề là chấp nhận rằng với giáo dục quốc phòng an ninh, công nghệ chỉ nên hỗ trợ, còn kỷ luật và trải nghiệm trực tiếp mới là “xương sống”.
