Du lịch số hóa Việt Nam: từ bản đồ giấy đến kiosk số và mã QR
Du lịch số hóa Việt Nam là quá trình đưa toàn bộ hành trình du khách – từ tìm kiếm điểm đến, mua vé tham quan điện tử, tiếp cận công nghệ NFC di sản đến tra cứu thông tin qua mã QR – lên không gian số, kết nối bằng dữ liệu và hạ tầng số để tạo trải nghiệm thuận tiện, cá nhân hóa và bền vững hơn cho cả điểm đến nổi tiếng lẫn vùng đất ít người biết. Chuyển đổi số không còn là “tiện ích thêm” mà đang trở thành lớp hạ tầng mới của ngành du lịch. Nó âm thầm thay đổi kỳ vọng của du khách: đến di tích là phải có bản đồ số, kiosk tương tác, wifi công cộng du lịch và mã QR thuyết minh chứ không chỉ là một tấm vé giấy và vài dòng mô tả sơ sài. Đó là bước chuyển mang tính cấu trúc, buộc các điểm đến di sản phải suy nghĩ lại cách kể câu chuyện của mình.
Huế: NFC và vé tham quan điện tử đang tái thiết trải nghiệm di sản
Huế là một trong những điểm đến đi đầu trong việc biến di sản thành không gian số sống động, thay vì chỉ là những khối đá im lặng. Hệ thống TapQuest ứng dụng công nghệ NFC di sản được thí điểm tại Hải Vân Quan rồi triển khai chính thức ở Đại Nội từ tháng 11/2024. Đến nay, gần 100 trạm tương tác đã được lắp đặt tại 12 địa điểm thuộc Quần thể Di tích Cố đô Huế, biến mỗi điểm dừng thành một “cửa sổ số” mở ra hình ảnh, video, mô hình 3D và thuyết minh bằng trí tuệ nhân tạo. Đáng chú ý, sau hơn 3 năm vận hành hệ thống vé tham quan điện tử, du khách có thể mua vé trực tuyến trong chưa đến 30 giây, thanh toán không tiền mặt và dùng mã QR để kiểm soát vé tại tất cả điểm tham quan do Trung tâm quản lý. Đây không chỉ là bước giảm ma sát, mà là sự khẳng định rằng di sản có thể thân thiện với công nghệ mà không mất đi chiều sâu lịch sử.
Đền Hùng và Long Cốc: khi bản đồ số mở đường cho những điểm đến ít người biết
Nếu Huế cho thấy công nghệ có thể làm di sản “nói” bằng ngôn ngữ NFC và dữ liệu, thì Phú Thọ chứng minh sức mạnh của bản đồ số trong việc đưa các địa danh ít nổi bật hơn lên radar du khách. Công nghệ số đang mở rộng không gian du lịch Phú Thọ, đưa danh thắng, di sản và sản phẩm đặc sắc của Đất Tổ lên bản đồ số. Tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, hệ thống mã QR, bảng chỉ dẫn điện tử, bản đồ và trạm tra cứu giúp du khách chủ động tìm hiểu thông tin về lịch sử, văn hóa và hành trình tham quan. Còn Long Cốc thì chủ động bước lên mạng: từ tháng 7/2026, xã phát động chiến dịch truyền thông số “Mỗi cán bộ, mỗi người dân là một đại sứ du lịch” và xây dựng kênh Amazing Long Cốc để giới thiệu đồi chè, cảnh quan, hệ sinh thái và bản sắc văn hóa địa phương. Những bước đi này cho thấy du lịch số hóa Việt Nam không chỉ phục vụ đô thị lớn mà mở cánh cửa cho vùng nông thôn, miền núi có cơ hội cạnh tranh.
Từ dữ liệu đến hệ sinh thái du lịch số: lợi ích không chỉ dành cho du khách
Điểm thú vị nhưng thường bị bỏ qua là mỗi lần du khách chạm NFC, quét QR hay đặt vé tham quan điện tử, một lớp dữ liệu mới được hình thành. Tại Huế, gần 1.400 bộ hồ sơ đã được chỉnh lý, hệ thống hóa và 14.872 trang tài liệu được số hóa để xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý, tra cứu, khai thác và lưu trữ lâu dài. Song song, dữ liệu giao dịch vé điện tử giúp Trung tâm theo dõi dòng khách, dự báo nhu cầu và tổ chức phục vụ hiệu quả hơn. Ở Phú Thọ, chuyển đổi số đang trở thành công cụ quan trọng để đưa sản phẩm du lịch đến đúng đối tượng, đúng thời điểm, cùng với phát triển hạ tầng và liên kết vùng. Kết quả là trong 9 tháng năm 2026, tỉnh đón khoảng 13,4 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt gần 13.700 tỷ đồng, tăng trên 10% so với cùng kỳ. Đây là bằng chứng thuyết phục rằng dữ liệu không chỉ phục vụ quản lý nhà nước, mà trực tiếp tạo giá trị kinh tế.
Vì sao cần tiếp tục đầu tư hạ tầng số cho di sản và điểm đến
Nhìn từ Huế và Phú Thọ, bài học rõ ràng là: ai nắm hạ tầng số và dữ liệu sẽ nắm tương lai du lịch. Chuyển đổi số đang làm thay đổi cách quản lý, nghiên cứu và bảo tồn di sản, bên cạnh việc tạo thêm tiện ích cho người tham quan. Ở Phú Thọ, một chương trình phối hợp cấp bộ được ký tháng 6/2026 để thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển dữ liệu và nền tảng du lịch thông minh, kinh tế số du lịch giai đoạn 2026-2030. Theo Đề án Phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026-2030, mục tiêu đến năm 2030 là đón ít nhất 20 triệu lượt khách và doanh thu đạt 26.500 tỷ đồng. Những con số này không thể đạt được nếu chỉ dựa vào quảng bá truyền thống. Đầu tư kiosk số, nâng cấp vé tham quan điện tử, mở rộng wifi công cộng du lịch và xây hệ sinh thái dữ liệu chung không còn là lựa chọn, mà là điều kiện tiên quyết để di sản và điểm đến Việt Nam giữ được sức hút trong thời kỳ du khách luôn mang theo một “người dẫn đường” là chiếc điện thoại thông minh.
