Hạ tầng phải đi trước tham vọng dữ liệu
Trung tâm dữ liệu là cơ sở hạ tầng tập trung để lưu trữ, xử lý và truyền tải dữ liệu, đòi hỏi đồng thời nguồn điện ổn định và kết nối mạng dung lượng lớn. Vì vậy, kế hoạch của Stavian đáng chú ý không chỉ ở quy mô khu dự kiến xây dựng, mà ở cách doanh nghiệp muốn chuẩn bị những điều kiện nền tảng trước khi mở rộng dịch vụ số.
Bên lề Fortune Southeast Asia 500 Summit tại TP.HCM ngày 3/11/2026, ông Lê Đăng Dũng, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Hạ tầng Công nghệ cao Stavian và nguyên Chủ tịch Viettel, cho biết tập đoàn đang chuẩn bị các dự án hạ tầng công nghệ cao để tiến tới phát triển Stavian Digital Park. Ông mô tả trình tự đầu tư là “điện, cáp quang quốc tế, sau đó đến trung tâm dữ liệu, rồi mới xây dựng các mô hình AI và cuối cùng là các ứng dụng AI”. Đây là lựa chọn có lý: xây cơ sở dữ liệu trước khi bảo đảm điện và kết nối sẽ khiến công suất trên giấy khó chuyển thành năng lực vận hành.
Bối cảnh chính sách cũng mở thêm không gian cho tư nhân tham gia những lĩnh vực hạ tầng vốn chủ yếu do doanh nghiệp nhà nước đảm nhiệm. Tuy nhiên, cơ hội đó chỉ có ý nghĩa nếu kế hoạch được biến thành nguồn điện và đường truyền thực tế, thay vì dừng ở tầm nhìn.
Cáp biển nhắm vào điểm nghẽn kết nối quốc tế
MViSTA là dự án cáp quang biển quốc tế dài hơn 2.500 km, dự kiến kết nối Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Singapore. Tuyến được thiết kế với 16 đôi sợi quang, tổng dung lượng có thể đạt 400 terabit mỗi giây; kế hoạch hiện được nêu là đưa vào khai thác cuối năm 2028 hoặc đầu năm 2029. Đây là phần cứng có ý nghĩa với một khu dữ liệu muốn phục vụ trao đổi lưu lượng trong khu vực, chứ không chỉ đáp ứng truy cập internet thông thường.
Theo ông Dũng, Việt Nam có khoảng năm tuyến cáp quang đang hoạt động nhưng dung lượng còn nhỏ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trung tâm dữ liệu. Đặt MViSTA bên cạnh khoảng trống đó cho thấy tham vọng của Stavian: chủ động bổ sung kết nối quốc tế để Digital Park có cơ sở hướng tới vai trò một điểm trung chuyển dữ liệu khu vực. Nhưng dung lượng thiết kế chưa tự động đồng nghĩa với lưu lượng thực tế; hiệu quả còn tùy vào tiến độ triển khai, khả năng vận hành và nhu cầu khách hàng.
Stavian đang chuẩn bị khu công nghệ số tập trung rộng 300 ha tại TP.HCM, với mục tiêu đưa thành phố thành một trung tâm dữ liệu khu vực. Cáp biển vì thế không phải dự án tách rời: nó là một mắt xích trong hạ tầng số phục vụ khu này.
Nguồn điện quyết định khả năng vận hành
Nếu cáp biển mở lối ra quốc tế, điện quyết định trung tâm dữ liệu có thể hoạt động ở quy mô nào. Theo ông Dũng, công suất thiết kế và vận hành của các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam hiện khoảng 140 MW, trong khi hệ thống điện có tổng công suất lắp đặt khoảng 87,6 GW; ông cho rằng nhu cầu nguồn điện cần tăng mạnh để đáp ứng bước phát triển của lĩnh vực này. Những con số ấy nhấn mạnh khoảng cách giữa tham vọng số hóa và điều kiện cung cấp điện.
Stavian đang xem xét nhiều hướng thay vì phụ thuộc duy nhất vào lưới điện chung: mua điện trực tiếp từ nhà cung cấp năng lượng tái tạo, nghiên cứu điện mặt trời trên quỹ đất của dự án và phương án nhà máy điện khí LNG riêng. Ông Dũng cũng nói tập đoàn mong muốn dài hạn triển khai công nghệ lò phản ứng nhỏ dạng module (SMR), nhưng thừa nhận công nghệ hiện còn đắt và kỳ vọng chi phí giảm khi được thương mại hóa. Đây mới là các phương án nghiên cứu, không phải nguồn điện đã sẵn sàng.
Cách tiếp cận chủ động là hợp lý với cơ sở tiêu thụ điện lớn, nhưng danh mục công nghệ không thay thế được quy hoạch, cấp phép và bảo đảm vận hành. Đặc biệt, SMR cần được nhìn như lựa chọn dài hạn, không phải lời giải tức thời cho nhu cầu điện của dự án.
Tham vọng chỉ thành hiện thực khi ba mắt xích khớp nhau
Kế hoạch của Stavian cho thấy trung tâm dữ liệu không thể được xây như một bất động sản công nghệ đơn lẻ. Kết nối quốc tế đưa dữ liệu đi và đến; nguồn điện duy trì hoạt động; trung tâm dữ liệu biến hai điều kiện đó thành năng lực lưu trữ, xử lý, rồi mới có thể hỗ trợ các mô hình và ứng dụng AI. Thiếu một mắt xích, cả chuỗi mất giá trị.
MViSTA có mốc khai thác dự kiến cuối năm 2028 hoặc đầu năm 2029, còn Digital Park đang ở giai đoạn chuẩn bị; các phương án điện cũng trải từ mua điện, năng lượng tái tạo, LNG đến nghiên cứu SMR. Sự đồng bộ về tiến độ sẽ quan trọng hơn từng tuyên bố riêng lẻ. Cáp có thể hoàn thành mà điện chưa đủ, hoặc điện được chuẩn bị mà nhu cầu và kết nối chưa hình thành.
Stavian đang đặt đúng trọng tâm khi coi điện và cáp quang biển là nền móng cho trung tâm dữ liệu. Nhưng tham vọng xây dựng một điểm dữ liệu khu vực chỉ thuyết phục khi các dự án hạ tầng được triển khai đúng hạn, có nguồn điện khả thi và tạo được năng lực kết nối thực chất. Đây là phép thử quyết định, không phải quy mô kế hoạch.
