Tháo gỡ điện khí để củng cố an ninh năng lượng
Hợp tác năng lượng Việt Nam – Nhật Bản là nỗ lực kết nối đầu tư, công nghệ và nguồn lực hai nước nhằm tăng khả năng cung ứng năng lượng, hỗ trợ chuyển dịch xanh và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế. Trọng tâm trước mắt không chỉ là thu hút vốn mà còn phải đưa những dự án đang vướng mắc tiến gần hơn tới triển khai.
Chính phủ Việt Nam đã chỉ đạo các bộ, ngành nghiên cứu và tháo gỡ khó khăn tại một số dự án điện khí có doanh nghiệp Nhật tham gia, trong đó có LNG Thái Bình và Ô Môn II. Đây là hướng đi cần thiết: nguồn điện quy mô lớn có ý nghĩa trực tiếp với an ninh cung ứng, nhưng dự án chỉ đóng góp khi các nút thắt được xử lý với trách nhiệm và tiến độ rõ ràng.
Trong cuộc tiếp Đại sứ Nhật Bản Ito Naoki, phía Nhật đề nghị tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng đầu tư vào năng lượng, khoáng sản chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo nhân lực. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh hợp tác cần đem lại lợi ích cho cả hai bên, gắn với chuyển giao công nghệ và triển khai dự án nhanh, hiệu quả.
Idemitsu Kosan: từ Nghi Sơn đến các lĩnh vực năng lượng mới
Sáng 11/11, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tiếp Atsuhiko Hirano, Phó Chủ tịch điều hành kiêm Giám đốc điều hành Idemitsu Kosan của Nhật Bản. Cuộc gặp đặt trọng tâm vào đầu tư, công nghệ và khả năng đóng góp của tập đoàn cho an ninh năng lượng. Idemitsu hiện có 7 mảng kinh doanh tại Việt Nam, chủ yếu liên quan đến năng lượng, với khoảng 2.000 lao động.
Một ưu tiên trước mắt là bảo đảm nguồn dầu thô ổn định cho Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn, nơi hoạt động sản xuất, kinh doanh đã có chuyển biến tích cực trong năm 2026 sau giai đoạn khó khăn. Chính phủ cũng đề nghị tập đoàn nghiên cứu hợp tác xây dựng trung tâm dự trữ dầu thô tại Nghi Sơn, trước tiên phục vụ nhà máy và có thể cung ứng thương mại cho đối tác khác. Hướng này có thể giảm chi phí, tăng tính chủ động nguyên liệu và giúp bảo vệ nguồn cung xăng dầu cho người dân.
Hợp tác không dừng ở dầu khí truyền thống. Các lĩnh vực được nêu gồm thăm dò, khai thác dầu khí, năng lượng tái tạo, nhiên liệu sinh học, giải pháp giảm phát thải carbon và đa dạng hóa sản phẩm lọc hóa dầu. Đây là một chương trình rộng, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc biến định hướng thành dự án khả thi, có hiệu quả đầu tư và lợi ích trong nước rõ ràng.
Công nghệ và bước tiếp theo quyết định hiệu quả hợp tác
Việt Nam thúc đẩy chuyển dịch năng lượng đồng thời phải bảo đảm an ninh cung ứng, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đến năm 2030 và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0. Vì vậy, công nghệ năng lượng và khả năng chuyển giao không nên là phần phụ của các thỏa thuận đầu tư: chúng cần góp phần nâng hiệu quả sản xuất, phát triển nhân lực và giảm sức ép môi trường.
Với Nghi Sơn, các bước được đặt ra gồm kiểm soát chi phí, nâng hiệu quả vận hành, rà soát hạng mục đầu tư cần thiết, ứng dụng công nghệ tiên tiến và phát triển nguồn nhân lực. Idemitsu Kosan còn nghiên cứu công nghệ sản xuất nhựa đường, đồng thời dự kiến tổ chức trao đổi nguồn nhân lực trong thời gian tới. Chính phủ cũng đã giao Bộ Công Thương nghiên cứu, phản hồi đề xuất về cơ sở dự trữ năng lượng chiến lược trong sáng kiến Power ASIA của Nhật Bản.
Động thái hiện nay mở ra cơ hội để điện khí Việt Nhật và hợp tác với Idemitsu bổ trợ cho nhau: một bên tháo gỡ các dự án nguồn điện, bên kia củng cố chuỗi cung ứng, công nghệ và những hướng đầu tư mới. Tuy nhiên, cam kết chỉ có giá trị khi đi kèm tiến độ, trách nhiệm thực hiện và lợi ích thiết thực cho an ninh năng lượng trong nước. Đó mới là thước đo cho một quan hệ hợp tác bền vững.
