Hợp tác phải gắn chuyển dịch xanh với lợi ích người dân
Chuyển đổi năng lượng bền vững là quá trình phát triển nguồn năng lượng sạch, giảm phát thải và bảo đảm người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn điện cần thiết cho sinh hoạt và sản xuất. Tại Quảng Trị, định hướng này chỉ có ý nghĩa khi vừa mở đường cho năng lượng tái tạo, vừa đưa điện đến những cộng đồng còn khó khăn. Chiều 26/10/2026, UBND tỉnh Quảng Trị làm việc với đoàn công tác Bộ Công Thương và Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam để trao đổi về Chương trình chuyển đổi năng lượng bền vững Việt Nam–EU, đánh giá hợp tác và định hướng các dự án sắp tới. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn và Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier cùng dự cuộc làm việc. Trọng tâm được nêu rõ: hỗ trợ Việt Nam thực hiện cam kết giảm phát thải, thúc đẩy năng lượng bền vững, phát triển năng lượng tái tạo và mở rộng cấp điện nông thôn. Đây là cách tiếp cận đúng: chuyển dịch xanh không thể chỉ đo bằng công suất nguồn điện mới, mà còn phải xét xem lợi ích có đến được với người dân hay không.
Năng lượng tái tạo cần đi cùng an sinh và điện lưới nông thôn
Quảng Trị xác định phát triển năng lượng tái tạo gắn với đưa điện đến khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu và vùng xa. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đức Tiến nhấn mạnh đây là nhiệm vụ trọng tâm, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo đảm an sinh và giảm nghèo bền vững. EU đã hỗ trợ triển khai dự án cấp điện nông thôn tại tỉnh; Bộ Công Thương đánh giá dự án có đóng góp thiết thực cho lưới điện và mong muốn tiếp tục triển khai hiệu quả trong giai đoạn 2. Với người dân, kết quả cụ thể là điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất, chứ không phải chỉ là mục tiêu trên văn bản. Việc đưa điện lưới quốc gia cùng nguồn năng lượng sạch đến thôn, bản giúp cải thiện đời sống và hỗ trợ sản xuất, đồng thời tạo nền tảng cho kinh tế xanh và giảm phát thải. Vì vậy, hợp tác năng lượng EU sẽ được đánh giá đáng tin cậy nhất qua khả năng mở rộng tiếp cận điện và đáp ứng nhu cầu thực tế tại những nơi còn thiếu.
Tham vọng trung tâm năng lượng đòi hỏi dự án triển khai được
Quảng Trị có tiềm năng lớn về năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo; hạ tầng trong tỉnh đã có những bước tiến và địa phương đang hướng tới vai trò trung tâm năng lượng của quốc gia và miền Trung. Mục tiêu ấy có cơ sở, nhưng muốn trở thành trung tâm năng lượng bền vững, tỉnh cần biến lợi thế tài nguyên và đầu tư hạ tầng thành các dự án triển khai đúng tiến độ, đồng thời gắn nguồn điện mới với nhu cầu của cộng đồng. Lãnh đạo tỉnh cam kết tạo điều kiện về môi trường đầu tư, thủ tục hành chính và giải phóng mặt bằng để các dự án hợp tác, đầu tư năng lượng được thực hiện hiệu quả. Đây là tín hiệu cần thiết, song kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào phối hợp giữa chính quyền, Bộ Công Thương, EU và ngành điện trong khâu thực hiện. Chuyến công tác kéo dài hai ngày, với hoạt động khảo sát các dự án năng lượng hai bên đang phối hợp triển khai tại địa phương. Bước tiếp theo đáng chú ý là duy trì hỗ trợ dự án điện nông thôn giai đoạn 2 và bảo đảm các mục tiêu giảm phát thải song hành với lợi ích địa phương.
Thước đo thành công là điện sạch và khả năng tiếp cận rộng hơn
Chương trình Việt Nam–EU có thể hỗ trợ Quảng Trị theo hai hướng bổ trợ: phát triển năng lượng tái tạo để thúc đẩy chuyển dịch xanh, và mở rộng điện lưới nông thôn để người dân được hưởng lợi trực tiếp. Cả hai đều cần thiết; chỉ tập trung vào nguồn phát mà bỏ qua khả năng tiếp cận sẽ làm mục tiêu chuyển đổi thiếu công bằng, còn chỉ mở rộng lưới mà không tính đến phát thải sẽ bỏ lỡ cơ hội phát triển bền vững. Buổi làm việc ngày 26/10 cho thấy các bên đang kết nối mục tiêu quốc gia về giảm phát thải với nhu cầu phát triển của địa phương. Quảng Trị có tiềm năng và cam kết tạo thuận lợi cho dự án, nhưng tham vọng trung tâm năng lượng chỉ thuyết phục khi được thể hiện bằng nguồn điện sạch, lưới điện được cải thiện và dịch vụ đến được những vùng còn khó khăn. Kết luận, trọng tâm hợp tác không chỉ là xây dựng thêm năng lực năng lượng, mà là xây dựng một hệ thống vừa xanh hơn vừa bao trùm hơn. Đó mới là nền tảng để Quảng Trị tiến gần mục tiêu trung tâm năng lượng bền vững.
