Độ phủ gần tuyệt đối là kết quả của một chiến dịch có tổ chức
Khám sức khỏe miễn phí là hoạt động khám định kỳ hoặc sàng lọc không thu phí, giúp người dân được đánh giá tình trạng sức khỏe và nhận hướng dẫn theo dõi phù hợp. Tại Vĩnh Long, từ ngày 1/1 đến 7/11/2026, 3.379.268 trong tổng số 3.379.606 người đã được khám hoặc sàng lọc, tương đương 99,99% dân số. Đây không chỉ là một con số đẹp: độ phủ ấy cho thấy tỉnh đã biến mục tiêu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe thành công việc có kế hoạch và huy động trên diện rộng. Chiến dịch 90 ngày đêm giúp thúc đẩy tiến độ, với UBND tỉnh phân công nhiệm vụ, kiểm tra và tháo gỡ vướng mắc ở địa phương. 121/124 xã, phường đạt tỷ lệ bao phủ 100%; ba địa phương còn lại đều vượt 90%.
Quy mô này đòi hỏi phối hợp vượt khỏi phạm vi từng trạm y tế. Tỉnh có 59 cơ sở đủ điều kiện khám, gồm 28 cơ sở công lập và 31 cơ sở ngoài công lập; cả 124 trạm y tế xã, phường đều đủ điều kiện sàng lọc trẻ dưới 6 tuổi và triển khai chương trình phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Hàng chục nghìn ngày công, cùng hỗ trợ nhân lực, thiết bị và vận động người dân từ các đơn vị, tổ chức và lực lượng địa phương, giúp y tế cơ sở mở rộng khả năng tiếp cận. Đây là bài học đáng chú ý: muốn khám đến gần như mọi người, cần tổ chức dịch vụ sát địa bàn và huy động nhiều lực lượng, thay vì trông chờ người dân tự tìm đến cơ sở y tế.
Khám rộng chỉ có ý nghĩa khi dẫn đến chăm sóc tiếp theo
Một đợt khám đông người không tự động đồng nghĩa với sức khỏe cộng đồng được cải thiện. Giá trị thực nằm ở khả năng nhận diện vấn đề cần ưu tiên, phát hiện người cần tư vấn, theo dõi hoặc điều trị, rồi kết nối họ với dịch vụ phù hợp. Vĩnh Long ghi nhận 703.322 người được sàng lọc tại 124 xã, phường, trong đó có hoạt động sàng lọc bệnh mắt cho người cao tuổi. Kết quả ấy chỉ là điểm khởi đầu: tỉnh cũng lưu ý cần rà soát tỷ lệ bệnh theo nhóm tuổi, đối tượng và mức độ đầy đủ của xét nghiệm để tránh bỏ sót hoặc diễn giải sai thực trạng. Với người dân, lợi ích thiết thực phải là được hướng dẫn cách chăm sóc và nơi cần đến tiếp theo, chứ không chỉ nhận một kết quả khám.
Bước tiếp theo là duy trì quản lý sau khám, ưu tiên người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và các nhóm nguy cơ cao. Ngành y tế dự kiến chuẩn hóa quy trình, phân tầng nguy cơ, tăng năng lực y tế cơ sở và kết nối điều trị để theo dõi liên tục. Đây là phần khó hơn việc đạt tỷ lệ bao phủ: cần đủ nhân lực, thiết bị và kinh phí để lời khuyên sau khám không dừng ở giấy tờ. Vì vậy, thước đo dài hạn của chiến dịch không nên chỉ là có bao nhiêu người đã được khám, mà còn là bao nhiêu người nguy cơ cao được theo dõi, tư vấn và can thiệp kịp thời.
Dữ liệu sức khỏe số là nền móng, không phải đích đến
Song song với sàng lọc sức khỏe, Vĩnh Long đang chuyển từ cách khám rồi lưu kết quả rời rạc sang số hóa, liên thông và quản lý sức khỏe liên tục. Dữ liệu khám chữa bệnh được chuẩn hóa, đưa vào Kho dữ liệu y tế tỉnh và tích hợp với VNeID; hệ thống cũng hỗ trợ theo dõi tiến độ và độ bao phủ. Báo cáo ghi nhận 3.373.184 hồ sơ đáp ứng tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” theo quy định, một chỉ tiêu riêng về chất lượng dữ liệu chứ không phải số người được khám thêm. Nếu được duy trì chính xác và cập nhật, dữ liệu sức khỏe số có thể giúp người dân tiện theo dõi hồ sơ cá nhân, còn ngành y tế có căn cứ tốt hơn để phân tích nhu cầu và hoạch định chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Tuy vậy, số hóa không thể thay thế nhân lực khám chữa bệnh hay việc theo dõi trực tiếp. Tỉnh cho biết vẫn gặp khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và kinh phí; đồng thời đề nghị hoàn thiện hướng dẫn chuyên môn, cơ chế tài chính và hỗ trợ hạ tầng số. Từ tháng 8/2026, Vĩnh Long được hỗ trợ thí điểm chuyển dữ liệu từ kho dữ liệu cấp tỉnh lên cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế, từng bước cập nhật Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID. Thử thách kế tiếp là bảo đảm thông tin liên thông hữu ích trong thực hành: giúp cơ sở y tế biết ai cần theo dõi, người dân biết mình cần làm gì, và dữ liệu được dùng để cải thiện dịch vụ chứ không chỉ để báo cáo.
Thành công cần được đo bằng chăm sóc liên tục
Vĩnh Long đã chứng minh rằng khám sức khỏe miễn phí có thể đạt độ phủ gần toàn dân khi chính quyền điều phối, y tế cơ sở được hỗ trợ và nhiều lực lượng cùng tham gia. Nhưng 99,99% mới là mốc mở đầu, không phải lời khẳng định rằng mọi nhu cầu sức khỏe đã được giải quyết. Muốn chiến dịch 90 ngày đêm tạo thay đổi bền vững, tỉnh cần biến kết quả khám thành hồ sơ tin cậy, tư vấn đúng người và theo dõi sau khám, nhất là với nhóm dễ tổn thương. Khi dữ liệu số phục vụ được những bước ấy, sàng lọc mới trở thành nền tảng cho chăm sóc sức khỏe cộng đồng chủ động, thay vì một chiến dịch chỉ được nhớ đến bởi tỷ lệ bao phủ ấn tượng.
