Khám định kỳ chỉ có ý nghĩa khi đến được cộng đồng
Khám sức khỏe định kỳ miễn phí là hoạt động kiểm tra và sàng lọc bệnh tật không thu phí, giúp người dân phát hiện sớm nguy cơ, được tư vấn xử trí và cập nhật thông tin sức khỏe để theo dõi lâu dài. Giá trị của chương trình vì thế không chỉ nằm ở số lượt khám, mà ở khả năng đưa dịch vụ đến đúng người, đúng thời điểm.
Sáng 23-10, Đàm Công Lợi, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Cát, trực tiếp kiểm tra việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí tại Trạm Y tế xã. Ông xem xét khâu tổ chức, đón tiếp, hướng dẫn và quy trình khám, đồng thời trao đổi với nhân viên y tế về tiến độ, số người tham gia và vướng mắc phát sinh. Đây là cách giám sát cần thiết: một chương trình có mục tiêu tốt vẫn có thể hụt hiệu quả nếu người dân khó tiếp cận hoặc phải chờ đợi lâu.
Theo kế hoạch năm 2026, Phú Cát ưu tiên người thuộc nhóm 1 và nhóm 5 đang sinh sống tại xã, chưa được khám miễn phí trong năm. Gói khám gồm đánh giá thể lực, nhiều chuyên khoa, xét nghiệm máu và nước tiểu, cùng chụp X-quang tim phổi thẳng.
Ba phường chạy đua với tiến độ và khoảng trống tiếp cận
Chiều 3/11, Phạm Thị Phúc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng, kiểm tra công tác khám định kỳ và sàng lọc miễn phí tại Bình Thuận, Phan Thiết, Mũi Né. Các con số tính đến ngày 2/11 cho thấy tiến độ chưa đồng đều: Mũi Né đạt 13.002/35.023 người, tương đương 37,1%; Phan Thiết đạt 16.955/55.769 người, tương đương 30,4%; Bình Thuận đạt 13.532/34.674 người, tương đương 39%.
Trẻ em và học sinh trong các cơ sở giáo dục ở những phường này đã đạt 100% theo báo cáo, nhưng nhóm ngoài trường học vẫn là điểm nghẽn. Người cao tuổi, người thuộc diện chính sách và người từ 18 tuổi trở lên còn khó huy động; riêng Bình Thuận còn 16.077 người trên 18 tuổi chưa khám. Thành tích ở trường học là tín hiệu tốt, nhưng không thể thay cho khả năng tiếp cận của người trưởng thành và các nhóm dễ bị bỏ sót.
Thời hạn hoàn thành chiến dịch là ngày 30/11/2026, trong khi lịch khám chưa được bố trí liên tục. Việc rà soát danh sách cũng vướng biến động cư trú, sai lệch thông tin và kết quả chưa cập nhật kịp thời. Muốn đẩy nhanh tiến độ, địa phương cần xử lý cả lịch khám lẫn khâu liên hệ, thay vì chỉ tăng lời kêu gọi.
Y tế cơ sở là cầu nối, không chỉ là nơi tổ chức khám
Trạm y tế và trung tâm y tế có vai trò thiết yếu vì nằm gần nơi người dân sinh sống, nắm được đặc điểm địa bàn và có thể nối việc khám ban đầu với theo dõi sau đó. Tại Phú Cát, người có dấu hiệu bất thường được tư vấn, hướng dẫn điều trị hoặc chuyển tuyến; thông tin được cập nhật vào hồ sơ phục vụ quản lý sức khỏe lâu dài. Như vậy, khám sức khỏe miễn phí chỉ tạo ra giá trị bền vững khi kết quả không dừng lại ở một buổi kiểm tra.
Ở ba phường, lãnh đạo tỉnh yêu cầu địa phương, trung tâm y tế và trạm y tế phối hợp chặt chẽ, cụ thể hóa kế hoạch, phân bổ nhân lực và chọn thời gian, địa điểm phù hợp. Các phương án được nêu còn gồm huy động lực lượng cơ sở, công an khu vực vận động người dân và tổ chức khám lưu động tại nơi xa khu dân cư. Đây là hướng đi hợp lý: thay vì chờ người dân tự tìm đến, dịch vụ cần chủ động tiến gần những người ít có điều kiện tham gia.
Sàng lọc sức khỏe cũng cần được truyền thông rõ về lợi ích, đồng thời cập nhật kết quả lên sổ khám sức khỏe điện tử để thuận tiện cho những lần khám, chữa bệnh sau này. Dữ liệu chỉ hữu ích nếu được ghi nhận chính xác và liên thông kịp thời.
Đo hiệu quả bằng người được khám và được theo dõi
Khám định kỳ giúp phát hiện bệnh mạn tính và yếu tố nguy cơ trước khi chúng trở thành vấn đề nghiêm trọng; người có dấu hiệu bất thường có thể được hướng dẫn điều trị hoặc chuyển tuyến phù hợp. Với người dân, lợi ích thiết thực không chỉ là được kiểm tra mà còn là biết bước tiếp theo cần làm gì. Vì thế, chất lượng tổ chức, tư vấn và lưu hồ sơ quan trọng ngang với tốc độ hoàn thành chỉ tiêu.
Phú Cát đề nghị các lực lượng phối hợp rà soát, thông tin và vận động người dân đến đúng lịch, đồng thời tổ chức đón tiếp khoa học để giảm thời gian chờ. Tại ba phường, nhiệm vụ trước mắt là tăng phối hợp giữa chính quyền và cơ sở y tế, đổi mới cách tuyên truyền, bố trí lịch đều đặn và phấn đấu đạt kết quả cao nhất trước ngày 30/11/2026.
Bài học chung khá rõ: y tế cơ sở không nên chỉ là điểm đặt bàn khám, mà phải là đầu mối đưa dịch vụ đến cộng đồng, xác định người chưa được tiếp cận và bảo đảm kết quả được theo dõi. Khi làm được điều đó, khám sức khỏe định kỳ mới trở thành một phần thực chất của chăm sóc sức khỏe, thay vì một chiến dịch chạy theo tỷ lệ.
