Từ thương mại lên tầm đối tác kiến tạo nền kinh tế giá trị cao
Hợp tác Anh Việt Nam đang chuyển dịch từ trọng tâm thương mại, đầu tư truyền thống sang cùng nhau xây dựng nền kinh tế giá trị cao dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực chất lượng và thị trường vốn hiện đại, nhằm hỗ trợ Việt Nam đạt mục tiêu quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Đây không còn là câu chuyện bán – mua hàng hóa, mà là cùng thiết kế mô hình tăng trưởng mới. Ngày 1.10, Hiệp hội Doanh nghiệp Anh quốc tại Việt Nam tổ chức họp báo về Diễn đàn Doanh nghiệp Vương quốc Anh – Việt Nam 2026 với chủ đề “Tầm nhìn 2045: Kiến tạo nền kinh tế giá trị cao, thu nhập cao”. Diễn đàn sẽ diễn ra ngày 29.10 tại TP.HCM, phối hợp với Tổng lãnh sự quán Anh, quy tụ lãnh đạo doanh nghiệp và đại diện cấp cao hai chính phủ để bàn thẳng về cơ hội và thách thức của giai đoạn “bản lề” này.
Thương mại tăng trưởng tốt, nhưng đã đến giới hạn của “số lượng”
Quan hệ kinh tế song phương đã đạt bước tiến rõ rệt, song chính các doanh nghiệp Anh lại là người nói rằng tăng trưởng dựa vào sản xuất nhiều hơn đã tới giới hạn. Tổng thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa Anh và Việt Nam trong 12 tháng đến cuối tháng 3/2026 tăng 8,8% so với cùng kỳ, thể hiện động lực tích cực của hợp tác hiện nay. Nhưng nếu hài lòng với quỹ đạo này, Việt Nam khó chạm mục tiêu thu nhập cao vào 2045. Quan điểm “giai đoạn tiếp theo không đơn giản là sản xuất nhiều hơn, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn từ công nghệ, tri thức, đầu tư và con người” cho thấy mô hình tăng trưởng cũ đã hết dư địa. Nói cách khác, xuất khẩu nhiều nhưng ở nấc thấp của chuỗi giá trị sẽ không đủ; vấn đề là Việt Nam nắm được bao nhiêu phần “chất xám” trong mỗi sản phẩm đưa ra thị trường.
Công nghệ, đổi mới sáng tạo và thị trường vốn: Trục mới của hợp tác Anh Việt Nam
Chính vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp Anh chủ động đề xuất mở rộng hợp tác từ thương mại sang công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển nhân lực và thị trường vốn. Đây là sự chuyển hướng có tính chiến lược: thay vì tập trung vào nhà máy và sản lượng, hai bên nhắm đến năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh dài hạn. Công nghệ chỉ tạo ra hiệu quả khi người lao động đủ kỹ năng để dùng hiệu quả, một cảnh báo rất rõ từ đại diện Trường đại học Anh Quốc Việt Nam. Điều đó biến câu chuyện đầu tư công nghệ thành bài toán tổng hợp: đầu tư công nghệ, đầu tư vào con người, và đầu tư vào hệ thống thể chế – đặc biệt là thị trường vốn – để nguồn lực chảy tới đúng ngành, đúng doanh nghiệp có hàm lượng đổi mới sáng tạo cao.
Minh bạch, tiếp cận bình đẳng: Điều kiện tiên quyết để hút vốn chất lượng cao
Sự dịch chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên giá trị cao buộc Việt Nam phải nâng chuẩn “sân chơi” đầu tư. Tại họp báo, đại diện quỹ đầu tư quốc tế nhấn mạnh yếu tố then chốt để thu hút thêm vốn là khả năng tiếp cận thị trường và mức độ minh bạch. Nhà đầu tư nước ngoài không tìm kiếm ưu ái, mà muốn cơ hội tiếp cận thị trường bình đẳng, công bằng với nhà đầu tư trong nước. Nếu Việt Nam kiên trì cải cách thể chế, nâng cấp thị trường tài chính – vốn, và xây dựng các trung tâm tài chính tại TP.HCM, Đà Nẵng theo lộ trình mà phía Anh đang cùng trao đổi, thì hợp tác Anh Việt Nam có thể chuyển từ “vốn rẻ, lao động rẻ” sang “vốn thông minh, lao động chất lượng”. Khi đó, điều Việt Nam nhận được không chỉ là vốn, mà là tiêu chuẩn quản trị, kỷ luật minh bạch và năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Vai trò của FDI Anh: Từ nhà sản xuất sang đối tác nâng cấp năng lực Việt Nam
Điểm đáng chú ý là chính khối FDI cũng nhìn nhận họ phải đóng vai khác, không chỉ là nhà sản xuất xuất khẩu. Đại diện một tập đoàn đa quốc gia cho rằng, bên cạnh vốn, sản xuất và việc làm, FDI có thể tạo giá trị lớn hơn thông qua việc đưa công nghệ và đổi mới sáng tạo đến gần hơn với kinh tế trong nước, đầu tư vào con người và kỹ năng, củng cố chuỗi cung ứng nội địa và chia sẻ tiêu chuẩn, kinh nghiệm cho doanh nghiệp Việt Nam. Đây là bước chuyển từ “gia công cho thế giới” sang “đồng thiết kế, đồng sáng tạo với thế giới”. Nếu Việt Nam biết tận dụng hợp tác Anh Việt Nam trong giáo dục, đào tạo và quản trị doanh nghiệp như các sáng kiến mà hội đồng tư vấn doanh nghiệp Anh đang thảo luận với cơ quan quản lý, thì 2045 không chỉ là mốc thời gian trên giấy, mà có thể trở thành cột mốc của một nền kinh tế giá trị cao thực sự.
