Khám toàn dân có ý nghĩa khi phát hiện dẫn đến chăm sóc
Khám sức khỏe toàn dân là chương trình đưa người dân đi kiểm tra sức khỏe, ghi nhận kết quả vào hồ sơ và tạo cơ sở để phát hiện, quản lý vấn đề sức khỏe sớm hơn. Đây không nên chỉ là cuộc đếm số lượt khám; giá trị của chương trình phụ thuộc vào việc người được khám có được tư vấn và kết nối với chăm sóc phù hợp hay không. Tính đến ngày 2/11, TP.HCM ghi nhận 6.916.175 người được khám, đạt 54% kế hoạch. Con số này cho thấy chương trình đã mở rộng đáng kể, nhưng đồng thời nhắc rằng gần một nửa kế hoạch vẫn còn phía trước. Trước đó, đến 17 giờ ngày 29/10, thành phố ghi nhận 6.833.898 người được khám, đạt 53,5% dân số. Hai mốc liên tiếp giúp thấy tiến độ đang tăng, song tỷ lệ bao phủ tự nó chưa nói được người dân nhận được lợi ích gì sau khi rời điểm khám.
Kết quả ở học sinh là tín hiệu cần hành động
Dữ liệu học đường cho thấy rõ vì sao khám sức khỏe cần vượt khỏi khâu sàng lọc. Trong số học sinh được khám, 35% mắc tật khúc xạ học sinh và 24,9% bị sâu răng học sinh. Đây là những tình trạng có thể ảnh hưởng đến việc học tập và chất lượng sống nếu không được nhận diện, tư vấn và xử trí phù hợp. Tỷ lệ sâu răng được ghi nhận sau khi thăm khám hơn 2,3 triệu học sinh, một quy mô đủ lớn để đặt vấn đề chăm sóc học đường lên hàng ưu tiên. Phát hiện tật khúc xạ cần đi kèm hướng dẫn theo dõi và kết nối với dịch vụ chăm sóc mắt; phát hiện sâu răng cũng cần mở đường đến tư vấn và chăm sóc răng miệng. Nếu kết quả chỉ nằm trong hồ sơ mà không tạo ra bước tiếp theo cho trẻ và gia đình, chương trình sẽ bỏ lỡ phần quan trọng nhất của công tác phòng ngừa.
Tiến độ còn lệch giữa các nhóm và địa phương
Tỷ lệ chung 54% che khuất khoảng cách đáng kể trong triển khai: học sinh đạt 94,44%, trong khi người lao động mới đạt 36,56% và sinh viên đạt 34,42%. Sở Y tế TP.HCM cũng ghi nhận tiến độ giữa các nhóm chưa đồng đều; 12 địa phương vẫn có tỷ lệ khám dưới 40%. Vì thế, tăng tổng số lượt khám là chưa đủ: cần ưu tiên những nhóm và khu vực đang bị bỏ lại phía sau. Khối lượng còn lại rất lớn, trong đó có gần 3 triệu người lao động, khoảng 2,4 triệu người dân tại cộng đồng, hơn 260.000 học sinh và hơn 270.000 sinh viên. UBND 168 phường, xã, đặc khu được yêu cầu rà soát danh sách người chưa khám, lập kế hoạch tiếp cận và ưu tiên nhóm yếu thế cùng địa bàn có tỷ lệ thấp. Lịch khám linh hoạt, tổ chức tại trường hoặc nơi làm việc có thể giúp giảm rào cản tiếp cận.
Bước kế tiếp: công khai tiến độ, làm rõ cách dùng dữ liệu
Khám sức khỏe TP.HCM chỉ tạo được giá trị lâu dài nếu tiến độ được cập nhật thường xuyên và dữ liệu sau khám được dùng để hướng dẫn chăm sóc, quản lý nguy cơ và kết nối người dân với dịch vụ phù hợp. Thành phố đặt trọng tâm vào việc thu hẹp chênh lệch địa phương, bảo đảm chất lượng khám và cập nhật đầy đủ thông tin vào hồ sơ sức khỏe điện tử. Ngành y tế cũng xác định tăng tốc phải đi cùng kiểm tra tiêu chí chất lượng và công khai thông tin, để kết quả khám có ích cho phát hiện, quản lý và điều trị bệnh. Đây là thước đo đáng quan tâm hơn một con số tổng kết đơn lẻ: bao nhiêu người có kết quả cần theo dõi đã được tư vấn, bao nhiêu người được chuyển đến chăm sóc phù hợp, và dữ liệu có giúp cải thiện dịch vụ ở nơi tỷ lệ khám thấp hay không. Quy mô gần 7 triệu người là nền tảng đáng kể; chặng tiếp theo phải biến nền tảng ấy thành hành động chăm sóc cụ thể.
