Đưa điểm khám đến sau giờ làm
Khám sức khỏe miễn phí ban đêm là hình thức tổ chức kiểm tra sức khỏe ngoài giờ hành chính, thường ngay trong khu dân cư, để người dân có thể tiếp cận nhân viên y tế sau ngày làm việc. Đây không chỉ là đổi khung giờ: mô hình còn đưa dịch vụ đến gần những người vốn khó bước qua cánh cửa cơ sở y tế.
Vào ngày cuối tháng 10, nhân viên Trạm Y tế phường Bình Tây, cộng tác viên sức khỏe cộng đồng và chính quyền địa phương tổ chức khám tại trụ sở khu phố 12, đường Bửu Đình. Buổi khám diễn ra từ 15h đến 20h, giúp người dân tranh thủ ghé sau giờ làm thay vì phải chọn giữa thu nhập và chăm sóc sức khỏe. Nhiều phường, xã khác tại TP.HCM cũng tổ chức khám ngoài giờ. Với chương trình khám sức khỏe TP.HCM, cách làm này là bước điều chỉnh thiết thực: dịch vụ y tế cộng đồng phải phù hợp nhịp sống của người dân, thay vì buộc họ xoay xở theo giờ hành chính.
Gỡ rào cản giờ giấc và đi lại
Người làm việc tự do và người làm trong giờ hành chính thường khó thu xếp một buổi khám ban ngày. Với họ, khám bệnh ban đêm không phải tiện nghi phụ mà có thể là cơ hội để được kiểm tra sức khỏe mà không phải nghỉ làm. Điểm khám đặt gần nhà cũng giảm thời gian di chuyển, một lợi ích đáng kể với người cao tuổi và người đi lại khó khăn.
Trường hợp ông Trịnh Thanh Đông cho thấy vì sao chỉ mở cửa đến tối vẫn chưa đủ. Sau phẫu thuật khối u tủy sống, ông bị liệt nửa thân dưới và khó tự đi lại; bác sĩ trạm y tế đã đến khám ngay trước cửa nhà ông. Cách hỗ trợ tận nơi biến lời mời đi khám thành khả năng tiếp cận thực tế. Người lớn tuổi sống một mình, thiếu người thân đưa đón cũng thường vướng trở ngại khi đến điểm khám tập trung. Bởi vậy, mô hình hiệu quả cần kết hợp giờ khám muộn với sự linh hoạt trong hỗ trợ di chuyển.
Mở rộng để chương trình không bỏ sót người dân
Quy mô chương trình cho thấy nhu cầu triển khai không nhỏ: tính đến chiều 29-10, TP.HCM đã khám sức khỏe cho hơn 6,83 triệu người, đạt 53,5% dân số. Con số này vừa ghi nhận tiến độ, vừa nhắc rằng mục tiêu khám sức khỏe toàn dân còn đòi hỏi cách tổ chức tiếp cận được những nhóm thường bị bỏ lại phía sau.
Ngành y tế thành phố đang đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành mục tiêu vào cuối năm bằng nhiều giải pháp, gồm tăng điểm khám lưu động, tổ chức khám buổi tối và ngày nghỉ. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng giá trị của hoạt động không nên chỉ đo bằng số lượt khám. Khả năng duy trì điểm khám gần dân, chủ động hỗ trợ người khó đi lại và giúp người dân theo dõi vấn đề sức khỏe sau buổi kiểm tra mới quyết định dịch vụ có tạo tác động lâu dài hay không. Khám miễn phí ngoài giờ sẽ phát huy ý nghĩa nhất khi trở thành lựa chọn dễ tiếp cận, chứ không chỉ là một đợt vận động ngắn hạn.
