Tiến độ lệch nhịp giữa các công trình
Các dự án APEC 2027 ở Phú Quốc là nhóm công trình giao thông, sân bay, hội nghị và môi trường được triển khai để phục vụ Hội nghị cấp cao, đồng thời bổ sung hạ tầng cho hoạt động lâu dài của đảo. UBND tỉnh An Giang vừa báo cáo tình hình 21 dự án, gồm 11 dự án đầu tư công và 10 dự án PPP hoặc đầu tư kinh doanh; tiến độ giữa các công trình hiện chênh lệch đáng kể. Con số giải ngân đạt 9.385 tỷ đồng, bằng 69,64% kế hoạch vốn năm 2026 là 13.477 tỷ đồng, nhưng mức giải ngân chung không che được những điểm nghẽn riêng ở từng dự án. Đáng chú ý, tổng mức đầu tư dự kiến của danh mục tăng từ khoảng 137.000 tỷ đồng lên 185.000 tỷ đồng sau điều chỉnh. Khi thời gian chuẩn bị không còn nhiều, câu hỏi không chỉ là đã giải ngân bao nhiêu, mà là công trình nào có thể hoàn thành đúng hạn và công trình nào đang tụt lại.
Một số hạng mục đã tiến xa: đường cất hạ cánh thuộc dự án mở rộng sân bay hoàn thành 100% tính đến ngày 20/10, nhà ga T2 đạt 84,45%, còn nhà ga VIP đạt 99,85%. Trung tâm Hội nghị APEC được báo cáo đạt 79,33%, với mốc hoàn thành dự kiến ngày 30/6/2027. Trong khi đó, ĐT 975 đạt 57,64%, LRT đạt 31,05% và đại lộ APEC đạt 42,6%. Những con số này cho thấy tiến độ công trình Phú Quốc không thể đánh giá bằng một tỷ lệ chung: mạng lưới chỉ phát huy tác dụng khi các tuyến kết nối và công trình đầu mối cùng về đích.
Mặt bằng, vật liệu và thiếu nhân lực xây dựng
Các vướng mắc được địa phương nêu gồm giải phóng mặt bằng, vận chuyển và cung ứng vật liệu, nhân công, thiết bị, thủ tục đầu tư và nguồn vốn. Đây là những mắt xích có thể kéo chậm cả chuỗi thi công: thiếu mặt bằng khiến nhà thầu khó mở thêm mũi, còn vật liệu hoặc một công đoạn bị đình trệ có thể ảnh hưởng các hạng mục phụ thuộc phía sau. Áp lực thiếu nhân lực xây dựng cũng không chỉ nằm ở tổng số lao động. Tại Trung tâm Hội nghị, đại diện dự án cho biết khó huy động công nhân có tay nghề cao; mưa mùa tại Phú Quốc lại tác động trực tiếp đến công việc ngoài trời. Vì vậy, tăng quân số trên công trường là cần thiết nhưng chưa đủ nếu không có lao động đúng kỹ năng và nguồn cung ổn định.
Những ngày cuối tháng 10, dù mưa nhiều, các công trường vẫn duy trì thi công khẩn trương. Tại sân bay, hoạt động bắt đầu từ 7 giờ và kéo dài xuyên đêm; giai đoạn cao điểm có hàng nghìn công nhân cùng 200 thiết bị, sản lượng bê tông có ngày đạt 3.000 m³. Trung tâm Hội nghị và Nhà biểu diễn đa năng tổ chức thi công theo chế độ “3 ca, 4 kíp”; riêng khu Trung tâm Hội nghị và Triển lãm có gần 3.000 công nhân làm việc mỗi ngày. Đây là cách đẩy nhanh có thể thấy ngay, nhưng không thể thay thế việc bàn giao mặt bằng và chốt phương án kỹ thuật. Mục tiêu rút ngắn tiến độ chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng tổ chức khoa học, phối hợp nhanh và giữ nguyên tiêu chuẩn an toàn, chất lượng.
Nhà máy xử lý nước thải là điểm nghẽn đáng lo
Rủi ro rõ nhất nằm ở nhóm công trình môi trường: một số dự án xử lý nước thải, chất thải có tiến độ thấp, thậm chí chưa triển khai thi công. Nhà máy xử lý nước thải tập trung khu vực Dương Đông vẫn chưa khởi công; nhà đầu tư mới nộp 30 tỷ đồng trong tổng số 150 tỷ đồng tiền giải phóng mặt bằng. Tỉnh yêu cầu xử lý vướng mắc, đồng thời tính phương án tìm nhà đầu tư mới hoặc chuyển dự án sang đầu tư công. Đây không phải hạng mục có thể xem nhẹ vì sự kiện chỉ diễn ra trong một tuần: hệ thống xử lý nước thải là một phần của năng lực phục vụ cư dân và du khách sau hội nghị.
Tại An Thới, dự án nhà máy xử lý nước thải được chấp thuận chuyển sang đầu tư công sau khi nhà đầu tư không thể tiếp tục tham gia; mốc hoàn thành dự kiến là ngày 30/5/2027. Nhà máy điện rác Bãi Bổn ở Hàm Ninh mới đạt 5% tiến độ thi công, trong khi kế hoạch cũng đặt mốc hoàn thành ngày 30/5/2027. Các mốc này khiến quỹ thời gian dự phòng trở nên hẹp. Nếu thủ tục, mặt bằng hoặc nguồn lực tiếp tục chậm, tăng ca ở những công trường khác cũng không thể bù lại thời gian đã mất tại các dự án môi trường.
Tăng tốc phải đi cùng gỡ nút thắt
Phú Quốc đang huy động nhân sự, máy móc, chia nhiều mũi thi công và chuyển công nhân sang việc trong nhà khi thời tiết không thuận lợi. Địa phương cũng tập trung rà soát đối tượng, thủ tục bồi thường và bàn giao mặt bằng để công trình có thể triển khai. Cách làm khẩn trương là cần thiết, nhưng phép thử thực sự nằm ở khả năng phối hợp: thiết kế và thi công song song khiến một khâu chậm có thể kéo theo nhiều hạng mục khác. Rút ngắn thời gian vì thế phải đến từ nguồn lực đủ, quyết định kịp thời và xử lý dứt điểm vướng mắc, không phải ép tiến độ bằng cách hạ chuẩn.
Hạ tầng APEC như sân bay, đường kết nối và LRT có thể tạo thêm năng lực đi lại; hệ thống hai đường cất hạ cánh được kỳ vọng phục vụ đa dạng chuyến bay và chuyên cơ trong Tuần lễ Cấp cao. Nhưng lợi ích cho người dân và du khách chỉ bền vững nếu các công trình môi trường cũng được hoàn thành, vận hành hiệu quả. Các mốc thi công hiện có cho thấy một số dự án còn khả năng về đích, song nhóm xử lý nước thải và những hạng mục vướng mặt bằng cần được ưu tiên tháo gỡ ngay. Kết luận không nên là Phú Quốc chỉ cần làm thêm giờ: địa phương phải biến nỗ lực trên công trường thành tiến độ đồng đều, để APEC không trở thành hạn chót duy nhất của hạ tầng đảo.
