APEC 2027 Phú Quốc: Tiền đã chảy, đồng hồ đang chạy
Các dự án hạ tầng Phú Quốc phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 là tập hợp những công trình giao thông, đô thị, cấp thoát nước, xử lý rác thải, tái định cư và trung tâm hội nghị được đầu tư dồn lực trong vài năm ngắn để biến Phú Quốc thành điểm đến hội nghị tầm khu vực, đồng thời tái cấu trúc hạ tầng cho đặc khu trong trung và dài hạn. Điểm cốt lõi của câu chuyện lúc này: tiền ngân sách đã giải ngân gần một nửa, nhưng thời gian chuẩn bị cho APEC thì không nhân đôi. Tính đến hết ngày 24/8, An Giang cho biết đã giải ngân hơn 6.300 tỷ đồng, đạt hơn 46% kế hoạch. Việc giải ngân bám sát tiến độ thi công được xem là tín hiệu tích cực, song cũng phơi bày áp lực buộc mọi khâu – từ mặt bằng, vật liệu đến thủ tục – phải chạy cùng nhịp, nếu không muốn Phú Quốc bước vào APEC với những công trường dở dang.
46% giải ngân: Thành tích đáng ghi nhận nhưng chưa đủ để yên tâm
Con số hơn 6.300 tỷ đồng, tương đương hơn 46% kế hoạch giải ngân vốn công cho các dự án phục vụ APEC tại Phú Quốc, cho thấy quyết tâm không để tiền nằm trên giấy. Nguồn ngân sách Trung ương đạt 3.388 tỷ đồng (40,85%), trong khi ngân sách địa phương linh hoạt hơn với 2.961 tỷ đồng (53,84%). Đây là tỷ lệ không thấp nếu đặt trong bối cảnh nhiều nơi vẫn loay hoay với giải ngân vốn công. Tuy nhiên, nhìn kỹ cơ cấu mới thấy bức tranh không đồng đều. Nhóm dự án có tiến độ tốt gồm Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực Dương Đông, kè và san lấp Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC, các khu tái định cư An Thới, Hồ Suối Lớn, Hồ nước Cửa Cạn và khu đô thị du lịch sinh thái Núi Ông Quán. Việc các dự án đã có mặt bằng được ưu tiên bố trí vốn là hợp lý, nhưng cũng đồng nghĩa những vướng mắc còn lại đang bị dồn về một số đầu mối khó gỡ.
Sun Group Phú Quốc và 15.500 người thi công xuyên lễ: Tăng tốc hay “chữa cháy”?
Trên mặt trận đối tác công – tư, 6 dự án PPP do Sun Group Phú Quốc triển khai đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm, với hình ảnh công trường sáng đèn cả ngày lẫn đêm. Theo ông Nguyễn Tiến Hợp, Giám đốc điều hành các dự án PPP tại Phú Quốc thuộc Tập đoàn Sun Group, 6 dự án phục vụ APEC 2027 đang đồng loạt bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Con số khoảng 15.500 kỹ sư, công nhân đăng ký làm việc xuyên lễ Quốc khánh để giữ nhịp tiến độ là minh chứng rõ ràng nhất cho mức độ căng mình của nhà đầu tư và lực lượng thi công. Về mặt tích cực, đây là tín hiệu rằng các dự án hạ tầng Phú Quốc không còn nằm trên bản vẽ. Nhưng nếu phải huy động tới hàng vạn lao động thi công xuyên lễ, câu hỏi đặt ra là phần nào của quá trình chuẩn bị đã bị chậm, buộc phải bù bằng cường độ lao động ở giai đoạn cuối.
Ba nhóm dự án: Ai đang kéo lùi đường đua APEC 2027 Phú Quốc?
Sở Tài chính phân loại các dự án phục vụ APEC 2027 thành ba nhóm tiến độ, và đây chính là tấm gương phản chiếu năng lực điều hành và phối hợp hiện nay. Nhóm tốt – gồm sân bay, các khu tái định cư và một số dự án ngầm hóa, san lấp – cho thấy khi mặt bằng sạch, thủ tục rõ ràng, giải ngân vốn công và thi công có thể “chạy song song” khá trơn tru. Nhóm trung bình lại lộ ra bất cập: nhiều dự án như hồ nước Dương Đông 2, đường ĐT.975, Đại lộ APEC, tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 hay Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC có tỷ lệ giải ngân tương đối nhưng khối lượng thi công không tương xứng. Nguyên nhân được chỉ ra là vướng giải phóng mặt bằng, vật liệu, đất đai và thủ tục đầu tư. Nghiêm trọng hơn, nhóm chậm – gồm các nhà máy xử lý rác, nước thải và ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực An Thới – lại chính là những hạng mục “hậu trường” quyết định chất lượng môi trường đô thị khi APEC diễn ra. Nếu không bứt tốc, Phú Quốc có nguy cơ đẹp ở phần “mặt tiền” nhưng yếu ở hệ thống kỹ thuật lõi.
Nghị quyết đặc thù có đủ sức gỡ nút thắt cho chặng nước rút?
Trong bối cảnh đồng hồ APEC 2027 Phú Quốc đang chạy nhanh, việc Quốc hội thông qua nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù được xem là “đòn bẩy thể chế” cần thiết. Sáng 24/8, với 464/476 đại biểu có mặt tán thành (92,8%), nghị quyết đã được thông qua nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ sự kiện này. Nghị quyết có hiệu lực từ 1/9, áp dụng cho các dự án, hạng mục phục vụ APEC đã triển khai từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5 dù chưa hoàn tất đầy đủ thủ tục theo quy định. Vấn đề là: cơ chế đặc thù chỉ phát huy tác dụng nếu đi kèm việc xác định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý cho từng vướng mắc về mặt bằng, đất đai, nguồn lực nhà đầu tư và điều kiện thi công như chính địa phương đã thừa nhận. APEC không thể chờ thủ tục; hoặc bộ máy hành chính tăng tốc, hoặc Phú Quốc sẽ phải chấp nhận bước vào sân khấu quốc tế với vài mảng ghép còn dang dở.
