Fed dưới thời Kevin Warsh: Chuyển trục tư duy sau chuỗi năm hụt mục tiêu lạm phát
Chiến lược Fed chống lạm phát dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh là nỗ lực tái thiết toàn diện khuôn khổ chính sách tiền tệ, khi lạm phát kéo dài trên mục tiêu buộc ngân hàng trung ương phải tìm một cách tiếp cận mới, dung hòa giữa lý thuyết kinh tế, rủi ro tài chính và bối cảnh thị trường lao động ổn định. Ngay sau khi nhậm chức, ông Warsh nhiều lần công khai chỉ trích thành tích kiểm soát lạm phát của Fed trong những năm gần đây, đồng nghĩa ông xem giai đoạn trước là một thất bại chiến lược hơn là trục trặc tạm thời. Điều đáng chú ý là thay vì vội vã áp đặt một học thuyết cá nhân, ông chọn cách đặt lại câu hỏi nền tảng: Fed thực sự hiểu cơ chế hình thành lạm phát đến đâu, và liệu công cụ lãi suất Mỹ vẫn đủ sức gánh toàn bộ cuộc chiến này hay không.
Ba nhân vật quyền lực và bản thiết kế chiến lược tiền tệ mới
Câu trả lời của Warsh là lập nhiều nhóm công tác, trong đó có một nhóm chuyên nghiên cứu cách Fed hiểu và phản ứng trước các động lực của lạm phát. Đây không phải động tác kỹ thuật, mà là lời thừa nhận rằng mô hình cũ đã lỗi thời. Fed cho biết các nhóm này sẽ đưa ra kết luận vừa mang tính học thuật vừa thực tiễn để Ủy ban Thị trường Mở Liên bang cân nhắc, nhiều khả năng ngay trong năm nay. Nếu những khuyến nghị đó trở thành một chiến lược tiền tệ mới, cuộc chơi lãi suất Mỹ sẽ được thiết kế lại từ gốc. Trọng tâm của trục xoay này là ba nhà kinh tế học đang dẫn dắt nhóm nghiên cứu – Gregory Mankiw, Thomas Sargent và William White – những người gần như đại diện cho ba lối nghĩ khác nhau về lạm phát và chu kỳ tài chính.
Mankiw, Sargent, White: Ba lối nghĩ va chạm quanh lãi suất và lạm phát
Gregory Mankiw, gương mặt tiêu biểu của trường phái Keynes mới, củng cố trực giác quen thuộc của các ngân hàng trung ương: tăng lãi suất làm suy yếu nhu cầu, kéo giảm đà tăng giá và tiền lương; giảm lãi suất kích thích chi tiêu và đầu tư. Ông nhấn mạnh vai trò then chốt của kỳ vọng lạm phát, đồng thời gọi lại khái niệm cung tiền, như chỉ số M2, như một cảnh báo sớm về lạm phát – điều Fed đã xem nhẹ trong làn sóng giá cả đầu thập niên 2020. Trái lại, Thomas Sargent nhắc Fed rằng lạm phát không thuần túy là câu chuyện lãi suất: nếu chính sách tiền tệ nới lỏng kéo dài được thị trường đoán trước, doanh nghiệp và người lao động sẽ điều chỉnh giá và lương trước khi chính sách phát huy tác dụng, khiến lạm phát tăng mà sản lượng và việc làm không cải thiện đáng kể. Đặc biệt, nghiên cứu về "phép toán tiền tệ khó chịu" của ông cảnh báo nợ công mất kiểm soát có thể bẻ gãy hiệu quả tăng lãi suất, một thông điệp nhắm thẳng vào những nền tài khóa phình to.
Di sản cảnh báo bong bóng của William White và bước ngoặt kỷ luật tiền tệ
William White đặt ra thách thức khó chịu nhất cho Fed: sai lầm lớn nhất của các ngân hàng trung ương là chỉ xử lý hậu quả sau khi bong bóng tài sản vỡ, thay vì kiềm chế tín dụng và rủi ro ngay từ đầu. Ông cho rằng việc liên tục hạ lãi suất để "cứu" nền kinh tế sau mỗi cú sốc đã khuyến khích nhà đầu tư chấp nhận rủi ro nhiều hơn, tạo chuỗi bong bóng tài sản và cuối cùng là khủng hoảng. Nếu Fed ôm lấy tư duy này, chiến lược tiền tệ mới sẽ cứng rắn hơn nhiều: ngân hàng trung ương phải sẵn sàng tăng lãi suất để hãm đà tín dụng và giá tài sản, ngay cả khi lạm phát tạm thời xuống dưới mục tiêu hoặc suy thoái ngắn xuất hiện. Điều này đi ngược với nhận định trước kia của Warsh rằng làn sóng đầu tư AI có thể nâng năng suất, làm dịu áp lực lạm phát và cho phép lãi suất thấp hơn. Cuộc đối thoại giữa White và Warsh, vì thế, không chỉ mang tính học thuật mà còn quyết định Fed sẽ ưu tiên ổn định giá cả hay phòng ngừa rủi ro tài chính trong chu kỳ tới.
Thị trường lao động ổn định: Tấm đệm chính trị cho chiến lược mới của Fed
Chiến lược nào cũng cần dư địa chính trị, và Warsh đang được hỗ trợ bởi một thị trường lao động ổn định hiếm thấy. Số người Mỹ nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu trong tuần kết thúc ngày 15/8 đã giảm 6.000, xuống còn 206.000 đơn, so với mức 212.000 đơn của tuần trước đó. Con số này tiếp tục nằm trong vùng thấp 189.000–230.000 đơn của cả năm, phản ánh trạng thái "tuyển ít, sa thải ít" khi doanh nghiệp hạn chế cắt giảm nhân sự dù tốc độ tuyển dụng yếu. Nền kinh tế mất 23.000 việc làm trong tháng 7, chủ yếu do khu vực giáo dục thuộc chính quyền địa phương, trong khi khu vực tư nhân tạo thêm 30.000 việc làm. Cùng với tỷ lệ thất nghiệp vẫn quanh ngưỡng thấp lịch sử và áp lực lạm phát có dấu hiệu hạ nhiệt, bức tranh này cho phép Fed tập trung chống lạm phát mà không bị buộc phải vội vàng hạ lãi suất Mỹ. "Sự ổn định của thị trường lao động cùng với những dấu hiệu cho thấy lạm phát đang hạ nhiệt, nếu tiếp tục duy trì, có thể tạo điều kiện để Cục Dự trữ liên bang Mỹ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tháng 9 tới". Đây chính là khoảng lặng quý giá để Warsh và ba bộ óc tư vấn thử nghiệm một chiến lược tiền tệ mới, tham vọng hơn và ít khoan nhượng hơn với rủi ro lạm phát cũng như bong bóng tài sản.
