Một chương mới tại Fed, nhưng bài toán cũ vẫn ám ảnh
Chính sách tiền tệ hiện nay dưới thời Chủ tịch Fed Kevin Warsh là nỗ lực tái định hình cách ngân hàng trung ương phản ứng với lạm phát cao Mỹ, thị trường lao động Mỹ suy yếu và can thiệp chính trị, bằng việc giảm mạnh hướng dẫn thị trường nhưng vẫn giữ ưu tiên ổn định giá và bảo vệ tính độc lập của Fed.
Warsh bước lên ghế Chủ tịch với lời hứa về một “chương mới”, nhưng điều ông đối mặt lại là những bài toán quen thuộc mà người tiền nhiệm để lại: lạm phát vẫn trên mục tiêu, thị trường việc làm nguội đi và Tổng thống Donald Trump tiếp tục thử giới hạn độc lập của Fed. Thực tế cho thấy giai đoạn chuyển giao này ít mang màu sắc cách mạng, nhiều hơn là cuộc vật lộn với di sản chính sách cũ. Điều quan trọng là Warsh đã chọn con đường khó: không quay lại công cụ hướng dẫn chi tiết thị trường, dù cái giá là biến động mạnh ở trái phiếu 30 năm và làn sóng chỉ trích ngày càng tăng.
Lợi suất trái phiếu 30 năm chạm đỉnh 2007: tín hiệu mất kiên nhẫn của thị trường
Lợi suất trái phiếu 30 năm lên mức cao nhất kể từ 2007 không chỉ là một cột mốc kỹ thuật; đó là bản án của thị trường dành cho sự im lặng có chủ đích của Fed. Khi Warsh từ chối đưa ra lộ trình lãi suất rõ ràng sau cuộc họp gần nhất, giới trái phiếu đã phản ứng bằng một cuộc bán tháo vì “không biết Fed sẽ làm gì tiếp theo”. Đây chính là kịch bản mà Warsh muốn tạo ra: buộc nhà đầu tư tự đọc dữ liệu thay vì bám vào từng câu chữ của Fed.
Điều trớ trêu là các thước đo kỳ vọng lạm phát dựa trên thị trường lại không quá hoảng loạn. Hợp đồng hoán đổi lạm phát cho thấy nhà đầu tư chỉ kỳ vọng lạm phát trung bình 2,4% trong giai đoạn 5 năm bắt đầu từ 5 năm tới, tức vẫn gần mục tiêu ổn định giá 2%. Song thước đo lạm phát ưa thích của Fed đang ở mức 3,7% trong tháng 6, cách khá xa mục tiêu. Nói cách khác, thị trường tin vào Fed trên giấy, nhưng phản ứng giá cho thấy niềm tin ấy đang bị thử thách khi trái phiếu 30 năm trở thành “điểm nóng” toàn cầu.
Sai lầm được thừa nhận, nhưng chiến lược không đổi
Điểm khác biệt đáng chú ý của Chủ tịch Fed Kevin Warsh là ông sẵn sàng thừa nhận sai lầm, nhưng lại kiên quyết không đổi chiến lược cốt lõi. Theo những người thân cận, Warsh công nhận hai lỗi trong 10 tuần đầu: không gửi tín hiệu đủ mạnh về ưu tiên ổn định giá, và để thị trường nhầm lẫn giữa kế hoạch cải tổ dài hạn với quyết định lãi suất ngắn hạn. Tuy nhiên, ông xem đó là trục trặc truyền thông hơn là sai hướng chính sách.
Trong mắt Warsh, việc Fed để lạm phát lệch khỏi mục tiêu 2% suốt hơn 5 năm là bằng chứng cho thấy mô hình cũ – dựa vào forward guidance chi tiết – đã thất bại, chứ không phải lý do để quay lại với nó. Ông tin rằng càng ít hứa hẹn, Fed càng giữ được sự linh hoạt. Chính vì vậy, dù chịu sức ép trái phiếu 30 năm tăng vọt, Warsh vẫn bám vào chiến lược truyền thông tối giản: “phá vỡ vòng phản hồi” giữa Fed và nhà đầu tư để buộc thị trường tập trung vào dữ liệu thật. Đây là lựa chọn mang tính đối đầu với giới bình luận, nhưng lại nhận được sự ủng hộ từ một số nhà kinh tế và quản lý quỹ.
Giữa lạm phát cao, thị trường lao động suy yếu và áp lực từ Trump
Nếu chỉ có lạm phát cao Mỹ, bài toán của Warsh đã dễ hơn nhiều. Vấn đề là thị trường lao động Mỹ lại đang phát tín hiệu ngược chiều. Nền kinh tế mất 23.000 việc làm trong tháng 7, trong khi số liệu các tháng trước bị điều chỉnh giảm mạnh – bức tranh cho thấy tăng trưởng và việc làm có thể đang cần lãi suất thấp hơn, chứ không phải thắt chặt thêm. Đây chính là thế tiến thoái lưỡng nan mà Fed dưới thời Powell từng mắc kẹt: giữa chống lạm phát và tránh làm suy yếu thêm thị trường việc làm.
Trên nền kinh tế ấy, chính trị tiếp tục chen vào. Nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm sa thải Lisa Cook khỏi Hội đồng Thống đốc vì các cáo buộc hồ sơ vay thế chấp đã làm dấy lên tranh luận về việc liệu thành viên Fed có thể bị trừng phạt vì quyết định trái ý Nhà Trắng hay không. Dù Tòa án Tối cao đã chặn nỗ lực này và nhắc lại vị thế hiến định “độc nhất” của Fed, vết nứt niềm tin vẫn còn đó. Warsh phải điều hành chính sách tiền tệ trong môi trường nơi mỗi quyết định lãi suất đều tiềm ẩn nguy cơ bị diễn giải như một động thái chính trị.
Bước đi tiếp theo: tăng lãi suất, thu hẹp bảng cân đối hay cải tổ Fed?
Trong ngắn hạn, Warsh dường như chấp nhận sử dụng lãi suất như công cụ chính để khẳng định lại cam kết chống lạm phát. Những người am hiểu cho biết ông sẵn sàng tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 nếu dữ liệu sắp tới tiếp tục cho thấy xu hướng giá nóng lên và thị trường định giá cao hơn khả năng thắt chặt. Hiện hợp đồng tương lai đang phản ánh khoảng 55% xác suất tăng 25 điểm cơ bản, cho thấy giới đầu tư đã điều chỉnh kỳ vọng theo hướng Fed cứng rắn hơn.
Song Warsh không chỉ nghĩ về vài cuộc họp tới. Ông đã nhắc tới khả năng dùng bảng cân đối 6,7 nghìn tỷ USD như công cụ thắt chặt bổ sung, dù khẳng định đây chưa phải ưu tiên và sẽ đứng sau công cụ lãi suất. Các cải tổ lớn về quy trình hoạch định chính sách tiền tệ được hoãn ít nhất đến năm sau, khi các nhóm công tác mà ông lập trong tháng 6 báo cáo lại với FOMC. Bài phát biểu ở Jackson Hole sắp tới sẽ là cơ hội để Warsh trình bày khung tư duy cho “cuộc cách mạng thầm lặng” của mình – nếu ông không tận dụng nó để nói rõ hơn về lộ trình đưa lạm phát về 2%, chỉ trích sẽ còn dai dẳng.
