Thiên tai đặt ra hai kiểu rủi ro đến trường
Mưa lũ ảnh hưởng đến việc học của trẻ em theo hai cách: buộc các em nghỉ học khi trường lớp hoặc khu dân cư ngập, và khiến hành trình đến lớp trở nên nguy hiểm khi sông suối cắt đường. Hai tình huống ở Thanh Hóa và Lạng Sơn cho thấy ứng phó không thể chỉ tính chuyện mở cửa trường trở lại; an toàn đường đến trường cũng cần được xem là một phần của bảo vệ học sinh. Ngày 10/11, lãnh đạo xã Nông Cống, Thanh Hóa, cho biết mưa lớn cùng nước sông Yên dâng cao gây ngập nhiều khu dân cư, làm gián đoạn việc dạy học. Có 11.762 học sinh phải nghỉ từ ngày 9/11, khi nước vẫn ở mức cao. Ở Lạng Sơn, câu chuyện ngược lại nhưng không kém phần đáng lo: học sinh qua sông bằng bè để đến lớp, dù mưa lũ có thể làm hành trình ấy mất an toàn.
Nông Cống: nghỉ học là lựa chọn an toàn trước mắt
Ở Nông Cống, tạm dừng đến trường là phản ứng cần thiết khi nước lũ còn cao, chứ không phải sự gián đoạn có thể khắc phục bằng cách cố gắng đi học. Tại Trường THCS Nông Cống, nước tràn vào sân và nhiều phòng học, khiến 1.768 học sinh ở bốn điểm trường nghỉ học. Trường THCS Trần Phú cũng có bảy phòng học ngập sâu đến 30 cm; 1.516 học sinh phải tạm nghỉ. Mực nước sông Yên tại Trạm Thủy văn Chuối đạt đỉnh 4,47 m cuối ngày 9/11, vượt báo động III; đến 7 giờ sáng 10/11 vẫn ở mức 4,08 m, cao hơn báo động III. Khi nước rút, cán bộ và giáo viên dọn vệ sinh, khắc phục các khu vực ngập để sớm đón học sinh trở lại. Nhưng việc mở lớp nên theo sau kiểm tra an toàn trường học và đường đi, không theo sau áp lực bù buổi học.
Lạng Sơn: không thể để bè trở thành phương án thường trực
Tại thôn Hùng Việt, xã Tràng Định, hai bờ sông Kỳ Cùng đều có đường thôn nhưng không có tuyến thay thế; học sinh phải dùng bè, mảng sang sông đến lớp. Đây không chỉ là bất tiện theo mùa mà là khoảng trống hạ tầng khiến việc học phụ thuộc vào điều kiện dòng chảy. Khi nước dâng hoặc chảy xiết, duy trì hành trình ấy sẽ biến nhu cầu đến lớp thành rủi ro có thể phòng tránh. Ngày 6/11, tỉnh thống nhất chủ trương khảo sát, đề xuất xử lý bốn vị trí ảnh hưởng trực tiếp đến việc đi lại của học sinh trong mùa mưa lũ. Ba điểm còn lại ảnh hưởng đến khoảng 540 học sinh: ngầm tràn Bến Cốn tại xã Vân Nham tác động đến khoảng 140 em; cầu Hu Pản và cầu ngầm Bản Kỵ ở xã Quốc Khánh liên quan đến khoảng 200 học sinh mỗi điểm. Quy mô này đủ cho thấy cần ưu tiên theo mức độ nguy hiểm và số học sinh bị ảnh hưởng.
Ứng phó tức thời phải đi cùng giải pháp lâu dài
Lạng Sơn đã giao Sở Xây dựng khảo sát thực địa, đề xuất giải pháp kỹ thuật và dự kiến kinh phí cho từng vị trí; kết quả sẽ làm căn cứ phối hợp lựa chọn phương án đầu tư và thứ tự ưu tiên. Trong thời gian chờ cải tạo, tỉnh yêu cầu địa phương cảnh báo, bố trí người hướng dẫn, hỗ trợ học sinh khi cần và không để các em qua sông suối ở nơi ngập sâu, nước chảy xiết hoặc không bảo đảm an toàn. Đây là hàng rào tối thiểu, không thể thay thế một lối đi an toàn lâu dài. Ở Nông Cống, nhà trường đang vệ sinh khu vực ngập để chuẩn bị đón học sinh, còn chính quyền huy động phương tiện và lực lượng ứng phó. Hai việc cần song hành: đưa lớp học hoạt động trở lại khi điều kiện cho phép, đồng thời bảo đảm đường đi không buộc trẻ đánh đổi an toàn. Nghỉ học trong lúc lũ nguy hiểm là cần thiết; về lâu dài, không nên để bè qua sông hay những điểm ngập lặp lại trở thành điều kiện bình thường để đến lớp.
