Tự nguyện là khởi đầu, không thể thay chính sách
Giáo viên vùng khó là những nhà giáo công tác tại nơi còn thiếu nhân lực, điều kiện học tập và sinh hoạt hạn chế, thường ở vùng cao, miền núi, biên giới hoặc hải đảo. Sự hiện diện của họ quyết định học sinh có được học đủ môn và tiếp cận cơ hội giáo dục bình đẳng hay không. Trước năm học 2026-2027, trong đợt điều động, luân chuyển 327 giáo viên thuộc 23 xã, phường tại Quảng Ninh, 157 người được bố trí tăng cường cho các cơ sở thiếu nhân lực; 42 người trong số đó tự nguyện nhận nhiệm vụ ở địa bàn khó khăn. Con số này đáng trân trọng, nhất là khi có thầy cô từng hoàn thành một đợt công tác vùng khó rồi tiếp tục đăng ký nhận nhiệm vụ mới. Nhưng lòng tận tụy không thể trở thành phương án nhân sự lâu dài. Tình nguyện có thể lấp chỗ trống trước mắt; để lớp học không lại thiếu người, cần chính sách đủ sức biến lựa chọn dấn thân thành công việc có thể gắn bó.

Thiếu người đồng nghĩa học sinh mất cơ hội
Tình trạng thiếu giáo viên không chỉ là bài toán điều phối biên chế. Quy mô học sinh và cơ cấu môn học khác nhau giữa các địa bàn khiến nơi thừa, nơi thiếu, đặc biệt ở vùng cao, miền núi, biên giới và hải đảo. Khi thiếu giáo viên tiếng Anh, mỹ thuật hay công nghệ thông tin, học sinh vùng xa có ít cơ hội tiếp cận những môn học và kỹ năng vốn ngày càng cần thiết. Tại buổi gặp gỡ giáo viên tiêu biểu ngày 9/11, cô Phạm Thị Tú, công tác tại một trường gần biên giới Campuchia, cho biết trường từng ít thiếu giáo viên khi có chính sách thu hút người giỏi, nhưng sau khi chính sách kết thúc, phần lớn giáo viên chuyển đi. Đây là lời cảnh báo rõ ràng: nếu đãi ngộ chỉ có tính thời điểm, nhân lực cũng sẽ rời đi khi hỗ trợ chấm dứt. Hệ quả cuối cùng không nằm trên bảng phân công, mà ở những học sinh phải học trong điều kiện kém hơn bạn bè nơi thuận lợi.

Điều động cần đi cùng hỗ trợ và đường phát triển
Quảng Ninh đã ban hành quy chế điều động, thuyên chuyển giáo viên trong trường công lập, có hiệu lực từ ngày 9/7/2026. Thời hạn điều động tối đa hai năm với nhà giáo ở khu vực 1 và ba năm ở các khu vực còn lại; sau đó, giáo viên được bố trí trở về đơn vị cử đi hoặc chuyển đến cơ sở phù hợp điều kiện đi lại. Khung thời hạn giúp việc tăng cường có giới hạn rõ ràng, nhưng tự nó chưa giải quyết được nhu cầu ổn định đội ngũ tại chỗ. Chính sách giáo viên cần ghép điều động hợp lý với nhà công vụ, điều kiện làm việc và sinh hoạt, cũng như cơ hội bồi dưỡng nghề nghiệp. Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết Bộ đang nghiên cứu chính sách thu hút giáo viên; các hỗ trợ được nêu gồm phụ cấp ưu đãi 100% theo Nghị quyết 71 cho giáo viên ở vùng xa, vùng khó, cùng chương trình đào tạo trực tuyến và mô hình trường giúp trường. Những hỗ trợ này cần được triển khai nhất quán, để thầy cô vừa sống ổn định vừa không bị tụt lại về chuyên môn.
Giữ chân giáo viên cũng là bảo vệ quyền học tập
Muốn thu hút giáo viên, chính sách phải tính đến cả người mới và người đã bền bỉ nhiều năm. Nhà giáo vùng khó cần được tiếp cận đào tạo, nghiên cứu và cơ hội phát triển nghề nghiệp, thay vì phải lựa chọn giữa phục vụ học sinh địa phương và tiến bộ chuyên môn. Cùng với đó, địa phương cần xây dựng nguồn giáo viên tại chỗ và có kế hoạch bổ sung lâu dài cho những môn thường thiếu. Giáo viên tăng cường có thể mang đến kinh nghiệm, phương pháp mới, hỗ trợ đồng nghiệp và giúp duy trì các tiết học; nhưng việc dựa mãi vào những chuyến luân chuyển sẽ khiến trường khó tạo đội ngũ ổn định. Vì vậy, giữ chân giáo viên không phải ưu đãi riêng cho người đứng lớp: đó là cách bảo đảm học sinh vùng khó được học đủ, học liên tục và có cơ hội phát triển tương đương. 42 lá đơn tình nguyện cho thấy tinh thần trách nhiệm đã có. Phần việc tiếp theo thuộc về chính sách: biến sự dấn thân ấy thành một lựa chọn nghề nghiệp bền vững.






