Câu chuyện cầu sông Cầu Thai Nguyên và thông điệp về an toàn học đường nông thôn
Cầu sông Cầu Thai Nguyên là dự án được đề xuất để thay thế bến phà Phú Minh tạm ngừng hoạt động và các chuyến xuồng công vụ, với mục tiêu tạo ra một điểm vượt sông an toàn, lâu dài cho hơn 270 lượt người qua lại mỗi ngày, trong đó có 121 học sinh phải vượt sông tới trường, đồng thời trở thành biểu tượng của việc ưu tiên an toàn học đường nông thôn và phục hồi sau thảm họa cho hạ tầng giao thông địa phương. Vấn đề không chỉ là một cây cầu, mà là cách chúng ta nhìn nhận quyền được đến trường an toàn của trẻ em nông thôn. Khi bến phà Phú Minh nối xóm Đoàn Kết (xã Tân Khánh) và xóm Thượng Đình (xã Điềm Thụy) bị tạm dừng vì chưa đáp ứng điều kiện an toàn và thủ tục công bố, phụ huynh buộc phải tự chèo thuyền đưa con sang sông. Hình ảnh xuồng của lực lượng công an tham gia đưa đón học sinh chỉ nên là giải pháp khẩn cấp, không thể trở thành “bình thường mới” cho an toàn học đường nông thôn.
Từ xuồng công vụ đến phương án cầu: vì sao giải pháp tạm thời không đủ?
Theo thông tin từ cơ quan chức năng, mỗi ngày khu vực bến phà Phú Minh ghi nhận hơn 270 lượt người qua sông Cầu, trong đó có 121 học sinh từ Tân Khánh sang Điềm Thụy, quãng vượt sông chỉ 500m nhưng nếu đi đường bộ vòng tránh có thể lên tới 16km. Đó là con số cho thấy rõ ràng việc duy trì một điểm vượt sông an toàn không phải chuyện “tiện lợi” mà là nhu cầu thiết yếu. Việc lực lượng cảnh sát giao thông triển khai hai xuồng hỗ trợ học sinh qua sông là đáng trân trọng, nhưng đây là giải pháp phụ thuộc vào nguồn lực con người, thời tiết và thiết bị, tiềm ẩn rủi ro nếu kéo dài. Chính vì vậy, việc Sở Xây dựng Thái Nguyên phối hợp hai xã Tân Khánh và Điềm Thụy khảo sát vị trí, đề xuất phương án đầu tư xây dựng cầu vượt sông Cầu là bước đi đúng hướng. Cầu sông Cầu Thai Nguyên, nếu được triển khai, sẽ xóa bỏ cảnh phụ huynh chèo thuyền, học sinh lên xuồng công vụ, thay bằng một công trình cố định, an toàn, tạo nền tảng bền vững cho an toàn học đường nông thôn.
Nguồn lực phục hồi hạ tầng giao thông thiên tai và chỗ đứng của cầu sông Cầu
Trong toàn cảnh phục hồi sau thảm họa, Thái Nguyên đang phân bổ nguồn lực đáng kể để khắc phục hạ tầng giao thông thiên tai. Ban cứu trợ của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh đã quyết định hỗ trợ 35 tỉ đồng cho xã Bạch Thông để khắc phục hậu quả thiên tai tại dự án cầu Na Thoi, xóm Đồng Thuân, cùng nhiều khoản cho các cầu, đường ở Văn Lang, Nghinh Tường, Sàng Mộc, Tân Khánh, Xuân Dương và Định Hóa. Đây là bức tranh cho thấy hạ tầng giao thông thiên tai đang được đặt ở vị trí ưu tiên, với yêu cầu rõ ràng về “chất lượng, tiến độ, hiệu quả” trong tổ chức khắc phục. Điều đó đặt ra câu hỏi: cầu vượt sông Cầu Thai Nguyên sẽ được xếp vào đâu trong thứ tự ưu tiên? Tân Khánh đã được hỗ trợ để sửa cầu nối xóm Xuân Đào – Tân Tiến và công trình tràn liên xã La Tù, nhưng nhu cầu một cầu vượt sông phục vụ trực tiếp an toàn học đường nông thôn cũng cấp bách không kém. Nếu kết nối được câu chuyện 121 học sinh phải qua sông với chương trình phục hồi sau thảm họa, cầu sông Cầu có thể trở thành mẫu mực cho việc dùng nguồn lực cứu trợ để bảo vệ trẻ em trước rủi ro giao thông.
Thủ tục, tiến độ và bài kiểm tra về trách nhiệm với học sinh nông thôn
Về mặt thủ tục, Sở Xây dựng đã yêu cầu các tổ chức, cá nhân bổ sung hạng mục còn thiếu tại bến phà Phú Minh như cọc neo, báo hiệu đường thủy, rào chắn; đồng thời kiểm tra khối lượng đã hoàn thành để làm cơ sở công bố bến theo quy định. Ủy ban nhân dân tỉnh cũng yêu cầu phối hợp tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện hồ sơ, công bố hoạt động bến phà trước ngày 15/9. Đây là bước cần thiết để bảo đảm an toàn tạm thời, nhưng không nên che khuất mục tiêu lâu dài là một cây cầu. Với cầu sông Cầu Thai Nguyên, hai xã Tân Khánh và Điềm Thụy được đề nghị rà soát quy hoạch, nghiên cứu, đề xuất đầu tư cầu tại vị trí phù hợp, sau đó thống nhất, cập nhật vào các tài liệu quy hoạch và triển khai theo trình tự pháp lý. Vấn đề là tiến độ: mỗi ngày chậm trễ là thêm hàng trăm lượt người, trong đó có trẻ em, tiếp tục phụ thuộc vào xuồng công vụ hoặc bến phà tạm. Tiến trình này sẽ là bài kiểm tra xem hệ thống quản lý có đặt an toàn học đường nông thôn ngang hàng với các dự án hạ tầng giao thông thiên tai khác hay không.
Kết luận: Cầu sông Cầu phải là biểu tượng của phục hồi sau thảm họa lấy học sinh làm trung tâm
Nếu phục hồi sau thảm họa chỉ dừng ở việc vá những chỗ hư hỏng, chúng ta sẽ mãi chạy theo hậu quả. Cầu vượt sông Cầu Thai Nguyên là cơ hội để tỉnh thể hiện một cách tiếp cận chủ động: dùng nguồn lực, quy hoạch và trách nhiệm quản lý để tạo ra một điểm vượt sông bền vững, bảo vệ trực tiếp 121 học sinh và hàng trăm người dân mỗi ngày. Trong bối cảnh mưa lũ kéo dài gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, những công trình như cầu sông Cầu không chỉ là kết cấu bê tông – thép, mà là thông điệp: trẻ em ở xóm nhỏ ven sông cũng xứng đáng có con đường đến trường an toàn như bất kỳ nơi nào khác. Ưu tiên cầu sông Cầu trong chương trình phục hồi hạ tầng giao thông thiên tai, và bảo đảm chất lượng, tiến độ, hiệu quả như các quyết định đã đề ra, là cách Thái Nguyên biến lời hứa với vùng lũ và học sinh nông thôn thành hiện thực.
