Alaïa đặt lại câu hỏi về chiếc ghế quyền lực
Giám đốc sáng tạo là người định hướng ngôn ngữ thẩm mỹ và cách một nhà mốt diễn giải di sản của mình qua các bộ sưu tập, nhưng vai trò ấy không nhất thiết phải tập trung vào một cá nhân duy nhất. Trường hợp Alaïa khiến quan niệm quen thuộc này đáng được xem xét lại: sức thuyết phục của bộ sưu tập mới nhất đến từ việc không cần một gương mặt đứng làm tâm điểm, mà từ đội ngũ đã hiểu rõ tinh thần thương hiệu. Đây không phải bằng chứng cho thấy vị trí giám đốc sáng tạo đã lỗi thời. Đó là lời nhắc rằng danh tiếng của một nhà thiết kế không phải con đường duy nhất để tạo nên bản sắc nhà mốt. Khi đội ngũ nội bộ biết điều gì cần giữ và điều gì có thể đổi mới, sự liên tục đôi khi đáng giá hơn một cuộc tái định vị gây chú ý.
Khi quyền định hình chuyển từ cá nhân sang hệ thống
Một giám đốc sáng tạo có thể tạo đột phá nếu tầm nhìn cá nhân gặp đúng tinh thần và di sản thương hiệu; nhưng cá tính quá mạnh cũng có thể khiến diện mạo nhà mốt đổi khác gần như hoàn toàn, còn những lần chuyển giao liên tiếp dễ làm đứt mạch sáng tạo. Vì vậy, câu hỏi nên là thương hiệu cần kiểu lãnh đạo sáng tạo nào, chứ không phải có cần một ngôi sao hay không. Với nhà mốt lâu đời, quy mô nhỏ hơn các tập đoàn xa xỉ, đội ngũ ổn định có thể gìn giữ dấu ấn, tạo sản phẩm hợp nhu cầu và giảm lệ thuộc vào sức nóng truyền thông. Mô hình ấy đòi hỏi đầu tư vào nhân lực và vận hành, cùng khả năng duy trì một mạch thẩm mỹ nhất quán. Quyền định hình bản sắc vì thế có thể chuyển từ cá nhân sang tập thể, miễn là hệ thống không biến sự ổn định thành lặp lại.
Nhà thiết kế trẻ gặp thời trang giàu tính cá nhân
Ở chiều ngược lại, phong cách ngày càng được xem như lựa chọn cá nhân, không chỉ là việc mặc theo một hình ảnh thương hiệu thống nhất. Sự quan tâm đến đồ vintage độc bản và thiết kế có góc nhìn riêng phản ánh dịch chuyển đó; với Gen Z, quần áo vui nhộn, giàu tính tự biểu đạt có sức hấp dẫn đặc biệt. Bối cảnh này mở cơ hội cho nhà thiết kế trẻ thuộc thế hệ millennial và Gen Z, những người có thể kết nối văn hóa trực tuyến với hiểu biết về thời trang ngoài đời. Grace Wales Bonner tại Hermès, Matthieu Blazy tại Chanel và Maximilian Davis tại Ferragamo là những ví dụ về nhà thiết kế millennial đang nắm vai trò tại các nhà mốt lớn. Các thương hiệu độc lập như Sandy Liang cũng cho thấy một góc nhìn cá nhân, tinh nghịch có thể chạm tới người mặc mà không cần làm phẳng khác biệt.
Bản sắc không thuộc riêng một chiếc ghế
Không nên biến Alaïa thành lời tuyên bố rằng mọi thương hiệu thời trang đều có thể vận hành tốt mà thiếu giám đốc sáng tạo. Với những tập đoàn xây dựng sức mạnh từ hình ảnh, câu chuyện và khát vọng sở hữu, một nhà thiết kế có tầm nhìn riêng vẫn có thể là động lực khó thay thế. Nhưng với các nhà mốt khác, chi phí và áp lực của vị trí này có thể không tương xứng với nhu cầu kinh doanh. Đồng thời, thế hệ sáng tạo mới đang chứng minh bản sắc không phải chiếc khuôn cố định: người mặc muốn tự phối, tìm đồ độc đáo và chọn những thiết kế thể hiện cá tính. Kết luận hợp lý không phải là loại bỏ vai trò giám đốc sáng tạo, mà là phân bổ quyền sáng tạo theo điều mỗi nhà mốt cần. Một cá nhân có thể mở hướng đi mới; một đội ngũ vững vàng có thể gìn giữ và phát triển hướng ấy.
