Khi người dân trở thành mắt xích đầu tiên
Sơ cấp cứu cộng đồng là việc trang bị cho người dân kỹ năng nhận biết và hỗ trợ người gặp nạn trước khi lực lượng y tế chuyên nghiệp đến hiện trường. Đây không phải phần thay thế nhân viên y tế, mà là khoảng nối có thể quyết định cơ hội sống trong những phút đầu tiên.
Tỉnh An Giang vừa phát động Đề án đào tạo sơ cấp cứu ban đầu cho cộng đồng tại Phú Quốc, đồng thời đánh dấu một năm hoạt động của Cơ sở Cấp cứu ngoại viện 115 Phú Quốc. Đề án dự kiến huấn luyện khoảng 2.000–3.000 người dân và người lao động từ quý IV/2026 đến quý II/2027.
Hướng đi này đáng chú ý vì cấp cứu không bắt đầu khi xe cứu thương tới nơi. Khi xảy ra ngừng tim, ngừng thở, người thân, tài xế hay nhân viên khách sạn có thể là người đầu tiên chứng kiến sự việc. Nếu họ biết nhận diện tình trạng nguy cấp, gọi 115 và thực hiện CPR đúng cách, thời gian chờ không còn là khoảng trống hoàn toàn.
Mạng lưới 115 là trụ cột, cộng đồng là tuyến hỗ trợ
Ra đời ngày 11/10/2025, 115 Phú Quốc là mô hình cấp cứu trước viện công – tư do Sở Y tế tỉnh An Giang chủ trì, với kinh phí do Tập đoàn Vingroup tài trợ thông qua Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Phú Quốc. Mạng lưới gồm Trung tâm Điều phối 115 và ba trạm vệ tinh tại Gành Dầu, Dương Đông, An Thới; hoạt động 24/7, miễn phí cho người dân và du khách.
Trong năm đầu, hệ thống tiếp nhận 13.056 cuộc gọi, xử lý 1.511 tình huống khẩn cấp, tiếp cận 1.435 trường hợp và vận chuyển an toàn 1.208 người bệnh; tỷ lệ đáp ứng đạt 94,97%. Kết quả cho thấy năng lực điều phối đã được thiết lập, nhưng xe cứu thương không thể có mặt tức thì ở mọi điểm trên đảo. Đào tạo sơ cấp cứu vì thế bổ sung một lớp ứng phó tại chỗ, thay vì tạo thêm một hệ thống cạnh tranh với lực lượng chuyên nghiệp.
Muốn mạng lưới này phát huy hiệu quả, người dân cần biết khi nào gọi 115 và cung cấp thông tin đủ rõ để lực lượng điều phối xử lý. Kỹ năng cộng đồng và phản ứng chuyên nghiệp chỉ tạo thành một chuỗi cứu hộ khi được kết nối ngay từ đầu.
Đào tạo có kiểm tra, hướng đến tình huống thực
Chương trình ưu tiên tài xế vận tải hành khách, hướng dẫn viên du lịch, nhân viên khách sạn, khu nghỉ dưỡng, bãi biển, giáo viên, lực lượng an ninh và dân phòng. Đây là những nhóm thường xuyên tiếp xúc với người dân, du khách hoặc làm việc tại nơi đông người, nên khả năng nhận ra sự cố và gọi hỗ trợ có thể tạo khác biệt trước khi nhân viên y tế tới.
Mỗi lớp dự kiến kéo dài khoảng ba giờ, có 25–30 học viên và hai giảng viên. Nội dung gồm nhận biết ngừng tim, ngừng thở, thực hành hồi sinh tim phổi (CPR) và phối hợp gọi tổng đài 115. Học viên phải tham gia đầy đủ, đạt ít nhất 90% điểm lý thuyết và hoàn thành toàn bộ yêu cầu thực hành theo bảng kiểm.
Đặt chuẩn thực hành cao là lựa chọn hợp lý: một buổi học ngắn chỉ có ý nghĩa nếu người học có thể thao tác, không chỉ nhớ khái niệm. Tuy nhiên, hiệu quả dài hạn còn phụ thuộc vào việc duy trì kỹ năng sau khóa học và mở rộng đào tạo đến những nhóm chưa nằm trong diện ưu tiên.
Chuẩn bị cho APEC phải để lại năng lực lâu dài
Đề án hướng đến tăng khả năng ứng phó khẩn cấp và chuẩn bị nguồn lực y tế phục vụ Hội nghị APEC 2027. Song song với đào tạo, dự kiến 30 máy khử rung tim tự động ngoài bệnh viện (AED) sẽ được lắp tại sân bay, bến cảng, bãi biển và khu du lịch đông người. Thiết bị đặt đúng nơi có người biết sử dụng sẽ hỗ trợ xử trí sớm các trường hợp ngừng tim đột ngột.
APEC tạo thời hạn rõ ràng để Phú Quốc củng cố năng lực y tế, nhưng mục tiêu không nên dừng ở việc sẵn sàng cho một sự kiện. Cư dân và du khách cần được hưởng lợi từ mạng lưới cấp cứu tốt hơn trong sinh hoạt thường ngày, sau khi hội nghị kết thúc.
Kết hợp cấp cứu ngoại viện với mạng lưới sơ cấp cứu cộng đồng là hướng đi đúng: xe cứu thương đưa chuyên môn đến hiện trường, còn người được huấn luyện có thể hành động trong lúc chờ. Thành công sẽ không chỉ nằm ở số lớp học hay thiết bị được lắp đặt, mà ở việc người dân biết cách ứng phó và kết nối hiệu quả với 115 khi sự cố xảy ra.
