Mua lại trái phiếu kho bạc Mỹ: chiếc “phao cứu sinh” được tung ra trong hoảng loạn
Mua lại trái phiếu kho bạc Mỹ là việc Bộ Tài chính chủ động mua lại một phần trái phiếu dài hạn đã phát hành, với mục tiêu hỗ trợ thanh khoản, giảm áp lực lợi suất và trấn an nhà đầu tư trong bối cảnh nợ công, thâm hụt ngân sách và biến động thị trường đều đồng loạt gia tăng, khiến chi phí vay mượn trên toàn hệ thống leo thang và niềm tin vào trái phiếu chính phủ bị thử thách nghiêm trọng. Quyết định tăng gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài, từ mức thấp lên tối thiểu mỗi đợt lớn hơn trước, được Scott Bessent đưa ra sau làn sóng bán tháo khiến lợi suất trái phiếu 30 năm bật lên mức cao nhất kể từ trước khủng hoảng tài chính gần hai thập kỷ. Về mặt hình thức, đây là một nỗ lực can thiệp kỹ thuật vào cấu trúc thị trường; về thực chất, đó là phản ứng chính trị trước áp lực lợi suất tăng và nợ công Mỹ lần đầu vượt mốc khổng lồ, báo hiệu thời kỳ tài khóa khó khăn.
Scott Bessent và tham vọng kiểm soát lợi suất trái phiếu dài hạn
Scott Bessent trình bày chính sách mua lại trái phiếu dài hạn như một giải pháp thuần túy nhằm "hỗ trợ thanh khoản" chứ không phải ép lợi suất xuống một cách nhân tạo. Bộ Tài chính tuyên bố sẽ tăng ít nhất gấp đôi quy mô mua lại các trái phiếu kỳ hạn 10–30 năm, nhắm vào phân khúc được mô tả là có "sự quan tâm mạnh mẽ và ổn định từ nhà đầu tư". Song ở đây có một nghịch lý: nếu thị trường thực sự quan tâm mạnh mẽ, đó vốn đã là tín hiệu một thị trường vận hành tốt; can thiệp vào nó dễ bị hiểu là nỗ lực định giá lại rủi ro theo ý chính phủ. Bessent còn trấn an rằng phản ứng của nhà đầu tư là "đi quá xa" và nhấn mạnh khả năng rất cao thâm hụt ngân sách đã đạt đỉnh, với kỳ vọng các nguồn thu mới sẽ giúp giảm áp lực phát hành nợ. Niềm tin này nghe có vẻ lạc quan, nhưng lại chưa đi kèm kế hoạch tài khóa đủ rõ ràng để khiến thị trường tin rằng lợi suất trái phiếu tăng chỉ là cú sốc tạm thời chứ không phải xu hướng mới.
Lợi suất trái phiếu tăng trở lại: tín hiệu nhà đầu tư không tin vào “miếng băng cá nhân”
Thực tế thị trường ngay sau thông báo đã phơi bày giới hạn của chính sách mua lại trái phiếu dài hạn. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm có giảm trong phiên đầu tiên sau tin mua lại, nhưng nhanh chóng đảo chiều, tăng trở lại và xóa gần hết phần giảm trước đó. Trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài tiếp tục bị bán tháo, cho thấy nhà đầu tư coi biện pháp này là tạm bợ, giống “miếng băng cá nhân” dán lên một vết thương tài khóa đang nhiễm trùng. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Lợi suất lập tức giảm chỉ vài phút sau đó, nhưng đến chiều hôm sau đã quay trở lại, thậm chí vượt mức trước khi thông báo được đưa ra". Khi lợi suất trái phiếu tăng, đó không chỉ là chuyện biến động kỹ thuật; đó là thị trường thẳng thắn yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn cho nợ công Mỹ và đặt câu hỏi về khả năng kiểm soát lạm phát, chi tiêu ngân sách cũng như định hướng Fed trong giai đoạn tới.
Stanley Druckenmiller: thị trường đang làm đúng chức năng, can thiệp chỉ khiến rủi ro lớn hơn
Quan điểm đối lập đáng chú ý nhất đến từ nhà đầu tư huyền thoại Stanley Druckenmiller, người từng cố vấn cho chính Bessent. Ông nhấn mạnh rằng khi lợi suất trái phiếu dài hạn tăng, đó là tín hiệu cảnh báo về tài khóa; cố tình kìm hãm tín hiệu này sẽ làm suy yếu vai trò kỷ luật của thị trường trái phiếu và tích tụ rủi ro cho tương lai. Druckenmiller cho rằng hiện không hề có dấu hiệu rối loạn kiểu khủng hoảng thanh khoản: không có phiên đấu giá thất bại, không có bảng cân đối nhà tạo lập thị trường bị tê liệt hay bán tháo bắt buộc. Theo ông, "đó không phải là một cỗ máy bị hỏng, mà là một cỗ máy đang làm đúng chức năng của nó". Lạm phát Mỹ vẫn ở vùng 3–4%, cao hơn mục tiêu của Fed trong khi thất nghiệp ở khoảng 4,1% – tương đương trạng thái toàn dụng lao động; thâm hụt ngân sách gần 6% GDP và nợ quốc gia vượt mốc khổng lồ, khiến chi phí lãi ròng dự kiến còn cao hơn ngân sách quốc phòng. Trong bối cảnh đó, Druckenmiller đánh giá điều kiện tài chính vẫn quá nới lỏng, và việc kìm lợi suất bằng mua lại trái phiếu dài hạn là đi ngược logic kỷ luật thị trường.
Nợ công Mỹ, nhu cầu vốn cho AI và Fed bất định: vì sao mua lại trái phiếu không đủ?
Ngay cả khi bỏ qua tranh luận chính trị quanh Scott Bessent chính sách, bức tranh cấu trúc vẫn cho thấy mua lại trái phiếu dài hạn khó đảo chiều xu hướng lợi suất trái phiếu tăng trong dài hạn. Thâm hụt ngân sách lớn kéo theo nhu cầu phát hành thêm trái phiếu kho bạc Mỹ, nợ công đã vượt mốc nguy hiểm và áp lực vay nợ mới sẽ không giảm nhanh chỉ nhờ vài chương trình mua lại quy mô nhỏ so với thị trường hàng chục nghìn tỷ. Cùng lúc, các tập đoàn công nghệ siêu quy mô trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang phát hành thêm nợ để tài trợ cho cuộc đua AI, cạnh tranh trực tiếp với trái phiếu kho bạc trên thị trường vốn dài hạn. Fed cũng chưa đưa ra định hướng rõ ràng về lãi suất dài hạn, với bài phát biểu của Chủ tịch Kevin Warsh tại Jackson Hole được chờ đợi như chỉ dấu chính sách. Trong bối cảnh lạm phát vẫn trên mục tiêu và nợ công Mỹ phình to, bất kỳ chương trình mua lại trái phiếu nào cũng chỉ là biện pháp “câu giờ” hơn là giải pháp nền tảng. Nếu Washington không đối mặt sớm với thực trạng tài khóa, thị trường trái phiếu sẽ tiếp tục phát đi cảnh báo bằng lợi suất ngày càng cao – bất chấp mọi nỗ lực can thiệp kỹ thuật.
