Từ mục tiêu vốn đầu tư đến tham vọng hub công nghiệp xanh
Chiến lược Quảng Ngãi đầu tư giai đoạn 2026-2030 là chương trình thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh và công nghiệp chế biến, chế tạo, dựa trên nền tảng Khu kinh tế Dung Quất và hệ thống khu công nghiệp hiện hữu, nhằm chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang tạo giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đặt tham vọng trở thành một hub công nghiệp xanh của khu vực, tỉnh không mở cửa theo kiểu “ai đến cũng chào đón”, mà xây dựng danh mục dự án mục tiêu, tập trung vào những chủ đầu tư có năng lực, công nghệ tiên tiến và khả năng tạo chuỗi liên kết sâu với kinh tế địa phương. Cách tiếp cận này cho thấy Quảng Ngãi chọn đường khó hơn: ưu tiên chất lượng và hiệu quả, chấp nhận bỏ qua những dòng vốn không phù hợp với định hướng phát triển bền vững.
Dung Quất và mạng lưới khu công nghiệp: nền tảng để “nâng cấp” dòng vốn
Sau sáp nhập địa giới, Quảng Ngãi sở hữu không gian phát triển đa dạng từ miền núi, cao nguyên, đồng bằng đến biển và hải đảo, cùng nền tảng công nghiệp với Khu kinh tế Dung Quất và hệ thống cảng nước sâu. Đây không chỉ là lợi thế tự nhiên, mà là “lá bài chiến lược” để tỉnh chuyển sang thế hệ đầu tư mới. Theo định hướng, Dung Quất và các khu công nghiệp phải đi đầu trong thu hút dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghiệp sạch, gia tăng nhanh giá trị sản xuất và việc làm, đồng thời hạn chế những ngành lạc hậu, tiêu tốn tài nguyên. Quan điểm này phù hợp tinh thần Nghị quyết 10-NQ/TW, đặt yêu cầu cho ban quản lý khu kinh tế và chính quyền địa phương: muốn gọi được dòng vốn tốt thì hạ tầng, dịch vụ hành chính, chất lượng nhân lực cũng phải tương xứng. Nếu Dung Quất không được “nâng cấp” về quản trị, tỉnh khó đạt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng mới của miền Trung.
Chuyển từ chạy theo số lượng sang chọn lọc chất lượng và công nghệ cao
Điểm đáng chú ý nhất trong chiến lược Quảng Ngãi đầu tư là tuy vẫn đặt mục tiêu thu hút khoảng 140-150 dự án đến năm 2030, nhưng trọng tâm là chất lượng và tính lan tỏa của dòng vốn. Tỉnh ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghệ sạch, công nghiệp chế biến, chế tạo, năng lượng, cùng các lĩnh vực điện tử, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, logistics hiện đại và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Cách “lọc” này cho thấy tư duy đã dịch chuyển: không hy sinh môi trường và không gian phát triển dài hạn để đổi lấy tăng trưởng ngắn hạn. Một câu nói có tính định hướng là: “Quảng Ngãi ưu tiên thu hút đầu tư các dự án công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghệ sạch, có giá trị gia tăng lớn và thân thiện với môi trường”. Vấn đề còn lại là năng lực thẩm định, giám sát thực thi để những tiêu chí đẹp trên giấy không bị bẻ cong khi ra quyết định cụ thể.
Tháo gỡ điểm nghẽn thể chế để dòng vốn xanh có đất sống
Muốn trở thành điểm đến của công nghiệp xanh và công nghệ cao, Quảng Ngãi không thể chỉ nói về tầm nhìn, mà phải xử lý những việc “khó nhằn” như quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư xây dựng, giải phóng mặt bằng và hạ tầng kết nối. Tỉnh đặt mục tiêu chuyển lợi thế quy hoạch thành dự án, dự án thành vốn đầu tư, và vốn đầu tư thành năng lực sản xuất mới. Đồng thời, chính quyền tuyên bố tinh thần “Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp là trung tâm - người dân là chủ thể - nguồn lực xã hội là động lực”, gắn với việc đồng hành với nhà đầu tư suốt vòng đời dự án. Theo lãnh đạo tỉnh, cải thiện điều hành không chỉ để nâng hạng PCI, mà quan trọng hơn là “nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp; rút ngắn thời gian, giảm chi phí thực hiện thủ tục; tăng cường công khai, minh bạch và kịp thời giải quyết khó khăn, vướng mắc”. Nếu làm được, đây chính là lợi thế cạnh tranh mềm mà nhiều địa phương khác còn thiếu.
Tác động với người dân, doanh nghiệp và bài test thực tế
Chiến lược ưu tiên công nghiệp xanh và công nghệ cao sẽ chỉ có ý nghĩa nếu người dân và doanh nghiệp địa phương cảm nhận được thay đổi. Việc đẩy mạnh thương mại điện tử và chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại giúp sản phẩm chủ lực, đặc sản, hàng công nghiệp nông thôn tiếp cận thị trường rộng hơn, nâng giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Đồng thời, chương trình hỗ trợ hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia hội chợ, kết nối giao thương và đưa hàng Việt về miền núi, vùng sâu, vùng xa, đảo Lý Sơn cho thấy dòng vốn đầu tư không chỉ dành cho khu công nghiệp, mà còn được kỳ vọng lan ra khu vực nông thôn. Tuy vậy, bài test thực tế sẽ nằm ở việc các mục tiêu đẹp đẽ có biến thành quy trình minh bạch, thời gian xử lý hồ sơ ngắn hơn, chi phí giảm đi và cơ hội mới được chia sẻ công bằng cho doanh nghiệp nhỏ chứ không chỉ tập trung vào vài tập đoàn lớn.
