Lưới điện miền Nam: từ áp lực phụ tải đến cơ hội FDI công nghệ cao
Lưới điện miền Nam là hệ thống hạ tầng điện do EVNSPC quản lý tại 8 tỉnh, thành phía Nam (không gồm TP.HCM), đang được chủ động đầu tư, nâng cấp đồng bộ với tốc độ tăng trưởng phụ tải tại các khu công nghiệp và đô thị, nhằm vừa đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng vừa tạo lợi thế cạnh tranh thu hút dòng vốn đầu tư công nghệ cao vào các khu công nghiệp. Điểm đáng nói là ngành điện không chờ phụ tải “quá tải” mới xử lý, mà đi trước một bước bằng các dự án nâng công suất, mở rộng lưới và cải thiện độ tin cậy vận hành. Trong 8 tháng đầu năm 2026, cả 8/8 công ty điện lực trực thuộc EVNSPC đều ghi nhận sản lượng điện thương phẩm tăng so cùng kỳ, cho thấy áp lực phụ tải từ sản xuất và đô thị hóa đang leo thang. Thay vì xem đây là rủi ro, EVNSPC đang biến nhu cầu điện tăng thành đòn bẩy để tái định vị miền Nam như một điểm đến FDI công nghệ cao có hạ tầng điện sẵn sàng.
Nâng cấp hạ tầng điện bám sát tăng trưởng khu công nghiệp
Chiến lược của EVNSPC khá rõ: hạ tầng điện phải đi song song, thậm chí đi trước tăng trưởng khu công nghiệp, nếu miền Nam muốn cạnh tranh trong cuộc đua thu hút đầu tư công nghệ cao. EVNSPC đang quản lý lưới điện tại các vùng kinh tế trọng điểm, nơi mạng lưới khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các dự án FDI tập trung dày đặc như Tây Ninh, Đồng Nai. Ở Tây Ninh – điểm nóng công nghiệp phụ trợ công nghệ cao – lưới điện 110kV đã lên tới hơn 55 trạm biến áp với tổng dung lượng khoảng 5.413MVA, cho thấy mức đầu tư hạ tầng điện không hề nhỏ. Tại Đồng Nai, “thủ phủ” với hơn 30 khu công nghiệp đang hoạt động, lưới 110kV gồm hơn 58 trạm, tổng dung lượng trên 6.179MVA. Đây không chỉ là các con số kỹ thuật; chúng là thông điệp gửi tới nhà đầu tư rằng hạ tầng điện đã được chuẩn bị cho các dự án sản xuất quy mô lớn, tiêu thụ điện cao.
Trạm 110kV Cần Giuộc: ví dụ điển hình cho tư duy đi trước một bước
Câu chuyện tại xã Cần Giuộc, Tây Ninh là minh họa sống động cho cách ngành điện miền Nam đang chủ động tạo dư địa tăng trưởng. Khu vực này tập trung 5 khu công nghiệp với gần 500 doanh nghiệp, nhu cầu điện cho sản xuất tăng liên tục cả về số lượng lẫn công suất vận hành. Trạm biến áp 110kV Cần Giuộc trước đây chỉ có một máy biến áp 63MVA, phụ tải thường xuyên trên 80%, nghĩa là biên độ an toàn không còn nhiều. Thay vì chấp nhận rủi ro, ngành điện đã đầu tư lắp thêm máy biến áp T2, nghiệm thu và đưa vào vận hành ngày 23/8/2026. Công trình này nâng khả năng cấp điện cho các khu công nghiệp và khu vực lân cận Cần Đước, Cần Giuộc, đồng thời đáp ứng tiêu chí N-1 trong vận hành – tức khi một nguồn gặp sự cố sẽ có nguồn khác thay thế. Đây là cách EVNSPC gửi tín hiệu rõ ràng: sản xuất không được phép gián đoạn vì thiếu điện.
Nguồn điện dư địa và tiêu chí N-1: lợi thế cạnh tranh mới của miền Nam
Miền Nam hiện có tổng công suất nguồn điện lắp đặt gần 37.000MW, bao gồm điện mặt trời mái nhà tự sản xuất – tự tiêu thụ, điện gió, thủy điện, nhiệt điện và các nguồn khác, trong khi công suất cực đại năm 2026 dự kiến khoảng 22.000MW. Như lời Phó tổng giám đốc EVNSPC Bùi Quốc Hoan: nguồn điện phía Nam đang có dư địa, sẵn sàng cung cấp cho các khu công nghiệp mới khi thu hút được nhà đầu tư thứ cấp. Điểm khác biệt là EVNSPC không chỉ nói về đủ điện, mà nhấn mạnh vào độ tin cậy. Lưới điện cấp cho khu công nghiệp được thiết kế dự phòng theo tiêu chí N-1, ở những khu vực yêu cầu chất lượng điện năng cao, tiêu chí này còn áp dụng tới cấp trung áp. EVNSPC đặt mục tiêu đến năm 2028, cả khách hàng sinh hoạt lẫn doanh nghiệp đều được cấp điện theo tiêu chí N-1. Đây là chuẩn mực mà không phải địa phương nào cũng đạt, và nó trực tiếp trở thành lợi thế cạnh tranh trong mắt các nhà đầu tư công nghệ cao, điện tử, chế biến thực phẩm – những ngành không chấp nhận bất kỳ sự cố điện nào.
Điện ổn định: điều kiện tiên quyết để miền Nam đón làn sóng đầu tư công nghệ cao
Điện ổn định đang trở thành “giấy thông hành” bắt buộc nếu miền Nam muốn đón làn sóng đầu tư công nghệ cao vào các khu công nghiệp. Nguồn điện ổn định không chỉ phục vụ hoạt động sản xuất mà còn là một trong những điều kiện hạ tầng quan trọng đối với quá trình thu hút đầu tư. Tại các khu công nghiệp như Kizuna, hơn 80% doanh nghiệp là nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ cao, điện tử, chế biến thực phẩm; với họ, chất lượng điện năng là yếu tố sống còn. Theo lãnh đạo EVNSPC, các giải pháp nâng cấp hạ tầng điện nhằm vừa bảo đảm cung cấp điện đầy đủ, an toàn, ổn định cho khách hàng, vừa nâng cao hiệu quả và độ tin cậy vận hành hệ thống. Điều này giúp doanh nghiệp yên tâm duy trì sản xuất và có thêm cơ sở để mở rộng đầu tư trong ngắn và dài hạn. Khi nhiều công trình lưới điện mới đang được triển khai, dự kiến đưa vào vận hành từ năm 2027 để phục vụ các khu công nghiệp mới và đón nhu cầu sau khi sân bay Long Thành hoạt động, có thể nói miền Nam đang xây dựng một “hạ tầng điện cam kết” với nhà đầu tư: đến đây, điện không còn là nỗi lo.
