APEC và cuộc chạy nước rút hạ tầng tại Phú Quốc
Dự án APEC 2027 tại Phú Quốc là chương trình tổng thể xây dựng và nâng cấp hạ tầng đô thị, giao thông, hội nghị và dịch vụ du lịch để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC, đồng thời tái định hình vị thế đảo ngọc như một trung tâm hội nghị quốc tế lâu dài, chứ không chỉ cho một tuần lễ đối ngoại. Ngày 25.10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu đoàn công tác Trung ương kiểm tra tiến độ các công trình, dự án hạ tầng phục vụ hội nghị cấp cao APEC tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. Sự xuất hiện đồng thời của lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ và các bộ ngành cho thấy đây không còn là những công trình phục vụ APEC đơn thuần, mà là phép thử về năng lực điều hành, phối hợp và thực thi chính sách đặc thù trong một khung thời gian cực ngắn.
Tinh thần “3 không”: cam kết chính trị cho mốc 30.6
Điểm nhấn chính trị của cuộc đua hạ tầng Phú Quốc là tinh thần “3 không” mà Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ: không lùi mốc tiến độ, không hạ chuẩn chất lượng và không để xảy ra sai phạm. Mốc hoàn thành chậm nhất ngày 30.6.2027 được ông gọi thẳng là “cam kết chính trị” – đã nói phải làm, đã làm phải xong, đã xong phải đúng, đủ, đẹp. Đây là thông điệp cứng rắn: không còn chỗ cho tư duy “xin lùi”, “xin nới” vốn quen thuộc trong các dự án công. Cùng lúc, yêu cầu tất cả công trình phục vụ hội nghị cấp cao APEC phải xứng tầm quốc tế, bảo đảm an toàn, chất lượng, mỹ thuật và không thất thoát, lãng phí, đặt ra áp lực kép: vừa nhanh, vừa chuẩn. Nếu giữ được kỷ luật này, APEC sẽ là cú hích hiếm có cho văn hóa trách nhiệm trong đầu tư công.
Hỗ trợ nhà đầu tư và xử lý điểm nghẽn: phép thử phối hợp nhà nước
Để dự án APEC 2027 về đích, nhà nước buộc phải chuyển từ tư duy “quản lý” sang “đồng hành” với nhà đầu tư. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu lãnh đạo UBND tỉnh An Giang và đặc khu Phú Quốc phải giúp nhà đầu tư nhiều hơn, từ thủ tục đến mặt bằng, thay vì để họ tự xoay xở. Nghị quyết 41/2026/QH16 được xem là hành lang pháp lý đặc thù giúp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ APEC. Nhưng Quốc hội cũng nhắc thẳng: “Quốc hội đã trao cơ chế, tỉnh phải trả lời bằng kết quả”. Điều này đồng nghĩa mọi điểm nghẽn thuộc thẩm quyền địa phương phải được chủ động xử lý, còn các vấn đề thuộc bộ ngành Trung ương phải được hướng dẫn kịp thời. Nếu cơ chế đặc thù vẫn bị chôn vùi trong quy trình chậm chạp, thất bại sẽ không thuộc về văn bản mà thuộc về cách thực thi.
Hạ tầng Phú Quốc: từ sân bay, tàu điện đến cảnh quan đô thị
Trên thực địa, hạ tầng Phú Quốc đang thay đổi với tốc độ hiếm thấy. Đoàn công tác đã khảo sát mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, đường tỉnh 975, tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, Đại lộ APEC, khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ và Trung tâm Hội nghị APEC. Đường cất hạ cánh số 2 dài 3.300m đã hoàn thành và chuẩn bị khai thác thương mại, tuyến tàu điện LRT dài 17,59km đã lắp gần 10km ray, dự kiến hoàn thành và vận hành thử trong tháng 6.2027. Song song là đường ĐT.975 10 làn xe và Đại lộ APEC cùng hướng tới đích trước 30.4.2027. Nhưng hạ tầng APEC không chỉ là bê tông và thép: Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chú trọng cảnh quan đô thị, phát động phong trào toàn dân xây dựng môi trường sống sáng, xanh, sạch, đẹp, bắt đầu từ từng hộ gia đình. Nếu bỏ qua yếu tố môi trường và mỹ quan, Phú Quốc sẽ khó thuyết phục được du khách quốc tế dù hạ tầng giao thông có hoành tráng đến đâu.
Áp lực thời gian và lợi ích người dân: thách thức cuối cùng
Cuộc chạy đua tới mốc 30.6.2027 không chỉ là câu chuyện tiến độ, mà là bài toán cân bằng giữa lợi ích quốc gia, nhà đầu tư và người dân. Tỉnh An Giang đã khơi thông nguồn lực, giải ngân vốn năm 2026 đạt 69,64%, nhiều công trình về đích thuận lợi. Tuy nhiên, nhóm dự án có nguy cơ chậm tiến độ như tuyến tàu điện đô thị đoạn 1, đường ĐT.975, Đại lộ APEC, dự án kè và san lấp 57ha, 2 hồ nước và ngầm hóa hạ tầng kỹ thuật khu vực An Thới được yêu cầu phải có kế hoạch bù tiến độ cụ thể. Đồng thời, tất cả công trình phải hướng tới phục vụ nhân dân: hoàn thành khu tái định cư trước, bảo đảm người dân nhường đất có nơi ở ổn định, bằng hoặc tốt hơn chỗ cũ; quan tâm nhà ở và điều kiện sinh hoạt của công nhân. Nếu APEC chỉ đẹp trên truyền hình mà người dân chịu thiệt, dự án sẽ mất đi tính chính danh. Ngược lại, nếu Phú Quốc sau APEC trở thành đô thị hội nghị sống tốt cho cư dân, đây sẽ là minh chứng thuyết phục cho một mô hình phát triển hạ tầng gắn với người dân.
