Không chỉ thi kiến thức, đây là dịp học AI bằng thực hành
AI or Behind là cuộc thi AI miễn phí dành cho học sinh THPT trên toàn quốc, đánh giá năng lực theo bài thi chuẩn quốc tế và rèn kỹ năng sử dụng AI tạo sinh, kiểm chứng thông tin, phát triển giải pháp công nghệ. Cuộc thi năm học 2026-2027 được phát động tại Hà Nội sáng 31/10, do Viettel và IIG Việt Nam phối hợp tổ chức. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc học sinh biết tên nhiều công cụ AI, mà ở khả năng dùng chúng có mục đích và chịu trách nhiệm về kết quả. Trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện trong đời sống, một sân chơi miễn phí có thể mở rộng cơ hội thực hành cho những em chưa có điều kiện học chuyên sâu. Đây là hướng đi thiết thực hơn việc chỉ nói về AI như một xu hướng xa vời.
Kỹ năng cần có: đặt câu lệnh tốt và biết nghi ngờ câu trả lời
Nội dung thi bao quát phương pháp và mô hình AI tạo sinh, kỹ thuật viết câu lệnh (prompt), các vấn đề đạo đức, pháp lý, tác động xã hội và ứng dụng thực tế. Ở vòng quốc gia, thí sinh còn thực hành với những công cụ như ChatGPT và Gemini, tinh chỉnh câu lệnh, kiểm chứng kết quả và sử dụng AI có trách nhiệm. Đó là những kỹ năng hữu ích vượt khỏi phòng thi. Prompt rõ ràng giúp công cụ hiểu đúng nhiệm vụ, nhưng không biến đầu ra thành sự thật mặc định. Học sinh cần đối chiếu thông tin, nhận ra giới hạn của mô hình và tự đưa ra phán đoán. Đại diện Viettel nhấn mạnh AI nên hỗ trợ gợi mở ý tưởng và tự học, không thay thế tư duy độc lập; thói quen kiểm tra độ chính xác vì thế quan trọng ngang với thao tác kỹ thuật.
Ba vòng thi, từ nền tảng đến phát triển dự án
Cuộc thi diễn ra từ tháng 11/2026 đến tháng 4/2027. Vòng đầu tổ chức tại trường từ ngày 2/11 đến 30/12/2026; vòng loại quốc gia dự kiến ngày 14/3/2027, sau đó 40 nhóm có kết quả cao nhất vào chung kết ngày 11/4 tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM. Tại vòng cuối, 10 nhóm tiếp tục phát triển dự án AI theo đề bài của ban tổ chức. Thí sinh thi vòng cơ sở cá nhân trên máy tính, bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh. Các nhóm vượt qua vòng này có thể tiến tới những bài đánh giá sâu hơn, từ kiến thức nền tảng đến cách dùng AI để giải quyết vấn đề, xử lý dữ liệu và triển khai, giám sát mô hình. Lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra trong tháng 5/2027. Lộ trình tăng dần độ khó giúp cuộc thi không chỉ chọn người biết trả lời, mà còn khuyến khích năng lực ứng dụng.
Miễn phí tham gia, giải thưởng 280 triệu đồng
Tổng giá trị giải thưởng là 280 triệu đồng, gồm một giải Nhất 100 triệu đồng, hai giải Nhì mỗi giải 40 triệu đồng, ba giải Ba mỗi giải 20 triệu đồng và bốn giải Khuyến khích mỗi giải 10 triệu đồng. Học sinh được miễn phí dự thi; ban tổ chức hỗ trợ chi phí bài thi và chứng chỉ, đồng thời cung cấp tài liệu ôn luyện, đề tham khảo và hướng dẫn trực tuyến trước mỗi vòng. Giá trị lớn hơn của cuộc thi có thể là cơ hội tiếp cận công nghệ và chứng chỉ, nhất là với học sinh ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Mạng lưới hỗ trợ tại các địa phương cùng tài liệu trực tuyến góp phần giảm bớt rào cản tham gia. Dù vậy, thước đo thành công không nên chỉ là số giải thưởng. Nếu học sinh ra khỏi cuộc thi với thói quen kiểm chứng thông tin, biết dùng AI đúng lúc và có thể biến ý tưởng thành giải pháp, sân chơi này đã đạt mục tiêu đáng kể.
