Cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng: Đường đua thời gian rút còn 3 năm
Cao tốc Ninh Bình Hải Phòng là tuyến đường bộ cao tốc dài 25,3km, được thiết kế tốc độ tối đa 120km/h với bề rộng nền đường 24,75m, được rút thời gian thực hiện từ 6 năm xuống 3 năm, đặt mục tiêu hoàn thành cuối tháng 11.2026, nên tiến độ thi công và tái định cư gắn bó chặt chẽ với nhau và đang chịu áp lực rất lớn.
Thông điệp rõ ràng nhất lúc này là: hoặc dự án tăng tốc thực chất, hoặc mục tiêu tiến độ dự án 2026 chỉ còn trên giấy. Cục Đường bộ Việt Nam đã trực tiếp kiểm tra hiện trường ngày 23/7 và kết luận giá trị thực hiện sau khoảng 14 tháng mới đạt khoảng 1.879 tỉ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 4.150 tỉ đồng, tương đương hơn 45%. Con số này cho thấy dự án không thiếu thời gian trên giấy tờ, mà thiếu sự bứt phá ngoài công trường. Đáng chú ý, thời gian thi công toàn tuyến được rút từ giai đoạn 2024–2029 xuống 2024–2026 và dự kiến hoàn thành cuối tháng 11.2026, biến cao tốc này thành một “cuộc đua nước rút” đúng nghĩa.
Yêu cầu tăng tốc: Từ văn bản nhắc việc đến sức ép giải ngân
Việc Cục Đường bộ Việt Nam gửi văn bản yêu cầu đẩy nhanh tiến độ đoạn cao tốc Ninh Bình Hải Phòng qua tỉnh Ninh Bình không chỉ là thủ tục hành chính, mà là lời cảnh báo về một dự án đang chậm so với quỹ thời gian còn lại. Sau 14 tháng, giá trị thực hiện mới đạt hơn 45% trong khi giai đoạn triển khai chỉ kéo dài 3 năm. Nếu không thay đổi cách làm, dự án rất khó “chạy” kịp đích 2026.
Điểm nghẽn không nằm ở thiếu vốn trên giấy, mà ở tốc độ giải ngân. Trong tổng khoảng 2.773 tỉ đồng vốn được bố trí cho năm 2026, mới giải ngân khoảng 567 tỉ đồng, đạt hơn 20%. Đây là tỷ lệ thấp hơn mặt bằng chung, đe dọa dòng tiền của nhà thầu và khả năng duy trì nhịp thi công. Yêu cầu của cơ quan quản lý là rất cụ thể: tăng số mũi thi công, tăng ca, tăng kíp, lập kế hoạch chi tiết từng hạng mục, đồng thời rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ thanh toán nội bộ để tiền ra công trường nhanh hơn. Nói cách khác, nếu quy trình không thay đổi, mọi khẩu hiệu “tăng tốc” chỉ dừng ở lời nói.
Tái định cư giao thông: Khi người dân kịp ổn định thì dự án mới kịp tiến độ
Một trong những tín hiệu tích cực hiếm hoi của cao tốc Ninh Bình Hải Phòng là tiến độ tái định cư giao thông. Tại khu tái định cư xóm 11, xã Khánh Nhạc, không khí xây dựng đang diễn ra khẩn trương, trên những lô đất đã bàn giao, nhiều ngôi nhà mới dần hình thành. Đây không chỉ là cảnh tượng của một khu dân cư mới, mà là điều kiện tiên quyết để mặt bằng sạch được bàn giao cho dự án đúng hẹn.
Khu tái định cư này rộng hơn 1ha, bố trí cho 27 hộ và có tổng mức đầu tư hạ tầng hơn 15 tỉ đồng. Tổng cộng, 10 khu tái định cư với diện tích khoảng 12,5ha được bố trí cho 338 hộ, với tổng vốn xây dựng hạ tầng trên 175 tỉ đồng. Hạ tầng thiết yếu như đường giao thông, điện, nước được đưa tới tận từng lô đất, giúp người dân chủ động xây nhà và sớm ổn định cuộc sống. Theo chia sẻ của người dân, khu tái định cư nằm ngay mặt đường ĐT 481B, thuận tiện đi lại và buôn bán, hệ thống giao thông, điện, nước đầy đủ nên “khi chuyển đến nơi ở mới chúng tôi cũng rất yên tâm”. Nếu tái định cư không được ưu tiên như vậy, khó có câu chuyện bàn giao mặt bằng kịp tiến độ.
Áp lực vật liệu và chiến lược tìm nguồn vật liệu xây dựng thay thế
Phần khó nhất của chặng nước rút lại nằm ở chỗ ít được nhìn thấy bằng mắt thường: nguồn vật liệu. Cao tốc Ninh Bình Hải Phòng đang thi công trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng lớn trong khu vực triển khai đồng thời, dẫn tới nguy cơ thiếu hụt vật liệu xây dựng. Riêng đoạn qua Ninh Bình cần khoảng 66.000m³ cấp phối đá dăm và 125.000m³ đá phục vụ bê tông nhựa – những vật liệu thiết yếu cho nền, móng và mặt đường. Nếu không có chiến lược vật liệu xây dựng thay thế hợp lý, mọi kế hoạch tăng ca, tăng kíp cũng có thể bị vô hiệu.
Cục Đường bộ đã yêu cầu chủ đầu tư phối hợp với Sở Xây dựng Ninh Bình, đơn vị tư vấn và nhà thầu rà soát, bổ sung các nguồn cung, kể cả từ địa phương lân cận khi nguồn tại chỗ không đáp ứng. Đây là bước đi đúng nhưng chưa đủ. Bài toán ở đây không chỉ là tìm thêm mỏ đá, mà là phân bổ nguồn lực vật liệu giữa các dự án, tránh tình trạng tranh mua, đội chi phí và đứt gãy cung ứng. Đồng thời, dự án được yêu cầu nghiên cứu cải tiến quy trình gia tải xử lý nền đất yếu trên cơ sở kết quả quan trắc, nhưng vẫn bảo đảm kỹ thuật và chất lượng. Tăng tốc nhưng không đánh đổi chất lượng là nguyên tắc được nhắc lại, song việc hiện thực hóa nguyên tắc ấy phụ thuộc rất lớn vào cách quản trị vật liệu ngay từ bây giờ.
Kết luận: Về đích 2026 chỉ khả thi nếu giữ nhịp dân sinh và chất lượng
Kỳ vọng cao tốc Ninh Bình Hải Phòng hoàn thành vào cuối tháng 11.2026 không phải mục tiêu xa vời, bởi thời gian thi công dự kiến 20 tháng đã được tính toán ngay từ khi khởi công. Vấn đề là dự án có biến được áp lực hiện nay thành động lực hay không. Khi giá trị thực hiện mới hơn 45% sau 14 tháng, trong khi tiến độ giải ngân vốn chỉ đạt khoảng 20%, bất kỳ sự chậm trễ nào nữa cũng sẽ đẩy dự án vào thế bị động.
Ba yếu tố sẽ quyết định đường đua tiến độ dự án 2026: một là xử lý dứt điểm thủ tục giải ngân để tiền đến công trường nhanh; hai là chiến lược vật liệu xây dựng thay thế, chủ động nguồn cấp phối và đá cho các hạng mục trọng yếu; ba là tiếp tục làm tốt tái định cư giao thông, đảm bảo người dân được sống ở nơi “tốt hơn nơi ở cũ”, từ đó ổn định đời sống và sẵn sàng bàn giao mặt bằng. Nếu coi người dân là đối tác, vật liệu là “mạch máu”, và chất lượng là giới hạn đỏ, cao tốc Ninh Bình Hải Phòng mới có thể về đích đúng hẹn, thay vì trở thành thêm một dự án chậm tiến độ trong thống kê.
