Đội dự tuyển học sinh giỏi quốc gia TP.HCM: không chỉ là danh sách, mà là tuyên bố về tầm nhìn
Đội dự tuyển học sinh giỏi quốc gia TP.HCM là tập hợp những học sinh xuất sắc nhất ở nhiều môn học, được lựa chọn qua kỳ thi chọn học sinh giỏi và tham gia chương trình bồi dưỡng chuyên sâu, nhằm chuẩn bị cho kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia và tạo nguồn nhân lực trí tuệ cho thành phố trong tương lai. Năm học 2026-2027, TP.HCM ra mắt 12 đội dự tuyển học sinh giỏi quốc gia với 364 học sinh ở 12 môn: Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật và tiếng Trung. Con số này được tuyển chọn từ 4.625 thí sinh tham gia kỳ thi chọn đội tuyển – kỳ thi đông nhất từ trước đến nay của thành phố. Đây không chỉ là bước chuẩn bị cho kỳ thi học sinh giỏi quốc gia cuối tháng 12 mà còn là thông điệp rõ ràng: TP.HCM muốn nâng chuẩn giáo dục mũi nhọn bằng một hệ sinh thái bồi dưỡng học sinh giỏi bài bản, có đầu tư và có chiến lược dài hạn.
Trường chuyên vẫn là nòng cốt, nhưng trường thường và vùng ven đang vươn lên
Danh sách đội dự tuyển TP.HCM năm nay vẫn ghi dấu vai trò trung tâm của khối trường chuyên như THPT chuyên Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa, Hùng Vương, Lê Quý Đôn cùng một số trường công lập có truyền thống giáo dục mũi nhọn như Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Hữu Huân, Mạc Đĩnh Chi, Gia Định. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý – và đáng mừng – là sự xuất hiện ngày càng rõ của các trường THPT thường ở vùng ven, ngoại thành như Ngô Quyền (phường Tân Mỹ), Lê Trọng Tấn (phường Tân Sơn Nhì), Trung Phú (xã Phú Hòa Đông), Võ Thị Sáu (phường Gia Định), Hoàng Hoa Thám (phường Gia Định), Nguyễn Huệ (phường Long Bình), Trần Hưng Đạo (phường An Nhơn), Nguyễn Công Trứ (phường Thông Tây Hội). Việc những trường còn nhiều khó khăn về điều kiện dạy học vẫn có học sinh góp mặt trong đội dự tuyển học sinh giỏi quốc gia cho thấy khoảng cách giáo dục giữa trung tâm và vùng ven đang được thu hẹp bằng nỗ lực nội lực của từng nhà trường và đội ngũ. Đây là tín hiệu cho thấy kỳ thi chọn học sinh giỏi và cơ chế bồi dưỡng học sinh giỏi đang dần trở nên công bằng hơn, không chỉ dành riêng cho trường "top".
Dấu ấn Ba Rịa – Vũng Tàu: khi khu vực 3 bước vào bản đồ học sinh giỏi quốc gia
Một điểm nhấn thú vị của đội dự tuyển TP.HCM là sự góp mặt lần đầu của các trường khu vực 3 như THPT Võ Thị Sáu – Bà Rịa Vũng Tàu và THPT Vũng Tàu. Sau hơn một năm "hòa chung" không gian phát triển giáo dục TP.HCM, Trường THPT Võ Thị Sáu – Bà Rịa Vũng Tàu đã có 1 học sinh vào đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn, kết quả được chính lãnh đạo nhà trường xem là động lực lớn để tiếp tục đổi mới dạy và học. Theo chia sẻ, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi ở đây không đi theo lối mòn mà chú trọng nghiên cứu, vận dụng phương pháp hiện đại, học hỏi từ các trường bạn và đặc biệt là đi sâu ngay từ giáo dục đại trà. Câu chuyện của Võ Thị Sáu – Bà Rịa Vũng Tàu cho thấy: khi bồi dưỡng học sinh giỏi được gắn với cải thiện chất lượng dạy học chung, thành tích mũi nhọn không còn là đặc quyền của khu vực trung tâm. Đây là hướng đi mà nhiều trường vùng xa có thể tham khảo nếu muốn bước vào sân chơi học sinh giỏi quốc gia.
Quy trình tuyển chọn và bồi dưỡng: 10 tuần tập trung để tìm ra những đại diện xứng đáng
Điểm mạnh của đội dự tuyển TP.HCM không chỉ nằm ở số lượng mà ở cách tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi. 12 đội dự tuyển sẽ được bồi dưỡng trực tiếp tại THPT chuyên Lê Hồng Phong trong 10 tuần, từ 19/10 đến 19/12, với sự hỗ trợ kinh phí xe đưa đón, lưu trú ký túc xá và ăn trưa cho học sinh khu vực 2, 3, cùng chi phí cơ sở vật chất phục vụ bồi dưỡng. Trong quá trình này, Sở GD-ĐT tổ chức đánh giá liên tục về chuyên cần, thái độ học tập, năng lực để chọn ra những học sinh ưu tú nhất vào đội tuyển chính thức tham dự kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia THPT. Lễ ra quân đội tuyển chính thức dự kiến diễn ra ngày 20/12 tại THPT chuyên Lê Hồng Phong, ngay trước kỳ thi học sinh giỏi quốc gia cuối tháng 12. Cách làm này cho thấy TP.HCM không xem đội dự tuyển là "danh sách tạm" mà là giai đoạn sàng lọc nghiêm túc, có đầu tư, tạo môi trường học tập tập trung để học sinh rèn luyện học thuật lẫn tinh thần đồng đội.
Cơ hội và thách thức cho học sinh: từ niềm tự hào đến trách nhiệm
364 học sinh trong đội dự tuyển TP.HCM được lãnh đạo ngành giáo dục thành phố khẳng định là "niềm tự hào của gia đình, nhà trường và ngành giáo dục" và là những suất đại diện mang trách nhiệm rất lớn. Với thời gian bồi dưỡng không dài, yêu cầu đặt ra cho mỗi em là phải tham gia đầy đủ các buổi tập, đặc biệt học sinh khu vực 2, 3 cần vượt qua khó khăn khi xa gia đình, tăng cường tự học, tự nghiên cứu và rèn luyện. Các trường có học sinh dự tuyển được đề nghị phối hợp chặt với Sở, tạo điều kiện tối đa cho việc bồi dưỡng, đồng thời sắp xếp dạy bổ sung kiến thức các môn còn lại để học sinh không bị "lệch" chương trình. Về phía giáo viên, nhiều trường như Nguyễn Huệ đã xây dựng chế độ đãi ngộ, khen thưởng đột xuất cho giáo viên dạy đội tuyển, cho thấy nhận thức mới: muốn bồi dưỡng học sinh giỏi hiệu quả phải bắt đầu từ việc chăm lo người thầy. Nhìn tổng thể, đội dự tuyển học sinh giỏi quốc gia năm nay không chỉ mở rộng cơ hội cho học sinh khắp các khu vực mà còn đặt ra chuẩn trách nhiệm cao hơn cho cả hệ thống – từ Sở, nhà trường, giáo viên đến từng học sinh.
