Kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia: “cánh cổng” mới mở ra cho học sinh THPT
Kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia là kỳ thi cấp tỉnh, thành phố nhằm tuyển chọn những học sinh THPT có năng lực nổi bật ở từng môn, đưa vào đội tuyển chính thức để tham dự kỳ thi học sinh giỏi quốc gia; kỳ thi này vừa là cơ chế sàng lọc, vừa là cơ hội ghi nhận thành tích học thuật cao nhất ở bậc phổ thông, gắn với các quy định thi 2026-2027 thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Quan điểm đáng chú ý là: đây không chỉ là “cuộc chơi” của một vài trường chuyên, mà đang trở thành chuẩn chung cho nhiều địa phương, trong đó TP.HCM và Lâm Đồng là hai ví dụ rõ nét với kế hoạch kỳ thi chọn đội tuyển đã được công bố.
TP.HCM: 12 môn thi, thang điểm 20 và phần thưởng cho học sinh lớp 12
Chiều 7-9, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM công bố quy định tổ chức kỳ thi chọn đội tuyển thành phố dự thi học sinh giỏi quốc gia cho năm học 2026-2027. Kỳ thi chọn đội tuyển sẽ diễn ra trong hai ngày 23 và 24-9-2026, với các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Tin học, Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Tiếng Trung, Tiếng Nhật. Mỗi môn có hai bài thi, mỗi bài 180 phút; bài thứ hai của ngoại ngữ là phần thi nghe, còn Tin học là lập trình trên máy tính bằng C++, Pascal, Python. Bài thi được chấm theo thang điểm 20, điểm xét tuyển là tổng điểm hai bài thi. Câu nói đáng trích là: “Học sinh lớp 12 trong đội tuyển chính thức tham dự kỳ thi học sinh giỏi sẽ được công nhận giải nhất học sinh giỏi cấp thành phố năm học 2026-2027”, biến việc lọt vào đội tuyển thành phần thưởng danh giá có sức nặng hồ sơ và động lực ôn luyện. Đây là sự khẳng định rõ ràng rằng kỳ thi chọn đội tuyển không chỉ là bước đệm mà còn là thước đo danh hiệu của học sinh giỏi quốc gia ở cấp địa phương.
Lâm Đồng: 10 môn, 3 điểm thi và giới hạn số lượng thí sinh
Cùng với TP.HCM, Lâm Đồng đang cho thấy cách một tỉnh miền núi xây dựng hệ sinh thái học sinh giỏi quốc gia khá chặt chẽ. Ngày 15/9, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng tổ chức kỳ thi chọn học sinh vào đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia. Kỳ thi diễn ra tại ba điểm: THPT chuyên Thăng Long, THPT chuyên Nguyễn Chí Thanh và THPT chuyên Trần Hưng Đạo ở Phú Thủy. Có 10 môn thi: Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Tiếng Anh, Tiếng Pháp; thời gian làm bài mỗi môn là 180 phút. Các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí thi viết; Tiếng Anh, Tiếng Pháp thi viết kết hợp nghe; Tin học thi lập trình trên máy. Quy định mới cho phép trường THPT chuyên đăng ký tối đa 30 học sinh/môn, đơn vị còn lại tối đa 10 học sinh/môn. Đây là cách phân bổ tạo lợi thế cho trường chuyên nhưng vẫn mở cánh cửa cho trường thường, nếu biết tập trung bồi dưỡng đúng nhóm học sinh có tiềm năng để chuẩn bị thi học sinh giỏi.
| Tiêu chí | TP.HCM | Lâm Đồng |
|---|---|---|
| Số môn thi đội tuyển | 12 môn (có tiếng Trung, tiếng Nhật, Tin học, các môn xã hội và tự nhiên) | 10 môn (không có tiếng Trung, tiếng Nhật) |
| Thời gian mỗi bài thi | 180 phút/bài, 2 bài mỗi môn | 180 phút/môn, 1 bài cho đa số môn |
| Hình thức ngoại ngữ | Viết + nghe, bài 2 là nghe | Viết + nghe kết hợp trong bài thi |
| Giới hạn thí sinh | Tỷ lệ tối đa theo số lớp và khối chuyên | 30 HS/môn cho trường chuyên, 10 HS/môn cho đơn vị khác |
Tiêu chuẩn chung và áp lực mới đối với học sinh đội dự tuyển
Dù là Lâm Đồng hay TP.HCM, điểm chung của quy định thi 2026-2027 là sự nhấn mạnh vào chuẩn học lực và quá trình rèn luyện. Ở TP.HCM, đối tượng dự thi là học sinh lớp 10, 11, 12 năm học 2026-2027, có kết quả học tập và rèn luyện năm 2025-2026 từ khá trở lên. Học sinh trong đội dự tuyển muốn được xét tham dự kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia phải: có điểm trung bình học kỳ hoặc cuối năm từ loại giỏi trở lên (khối 10 căn cứ kết quả lớp 9), tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng theo kế hoạch, đạt yêu cầu các bài kiểm tra trong quá trình bồi dưỡng. Tại Lâm Đồng, học sinh dự thi phải là học sinh THPT đang học tại các trường THCS và THPT hoặc THPT trên địa bàn, kết quả học tập và rèn luyện cuối năm 2025-2026 từ mức khá trở lên; học sinh đã đạt giải quốc gia 2025-2026 được xét đặc cách vào đội tuyển nếu tiếp tục có nguyện vọng và đăng ký đúng môn. Việc yêu cầu tham gia đầy đủ các buổi ôn luyện và kiểm tra liên tục biến đội dự tuyển thành một quá trình dài, nơi năng lực bền bỉ quan trọng không kém khả năng làm bài trong 180 phút.
Chiến lược chuẩn bị thi học sinh giỏi quốc gia dưới khung quy định mới
Các quy định thi 2026-2027 đang gửi một thông điệp rõ ràng cho thí sinh: muốn đi đường dài với học sinh giỏi quốc gia, không thể chỉ trông vào tố chất. Ở TP.HCM, học sinh được tuyển vào đội dự tuyển phải chấp nhận lịch ôn tập dày và thi đánh giá định kỳ; kết quả các đợt kiểm tra là căn cứ để Ban chỉ đạo kỳ thi quyết định danh sách đội tuyển chính thức trên cơ sở thứ tự điểm từ cao xuống thấp. Tại Lâm Đồng, thí sinh đã phải tập trung từ chiều 14/9 để được phổ biến quy định và làm thủ tục trước, rồi thi chính thức ngày 15/9, bắt đầu làm bài lúc 8 giờ với thời gian 180 phút. Với bối cảnh đó, một chiến lược chuẩn bị thi học sinh giỏi hiệu quả cần ba trụ cột: xây nền tảng kiến thức chắc theo chương trình hiện hành và nâng cao của môn chuyên; làm quen với cấu trúc hai bài thi (hoặc bài có phần nghe, lập trình) để tối ưu thời gian 180 phút; và giữ phong độ học lực từ mức khá, tiến tới giỏi, vì điểm trung bình năm và thái độ tham gia ôn luyện giờ là tiêu chí bắt buộc chứ không còn phụ.
