Kỳ thi chọn đội tuyển: Vòng loại bắt buộc trước khi bước ra sân chơi học sinh giỏi quốc gia
Kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia của TP.HCM là kỳ thi cấp thành phố nhằm tuyển chọn học sinh tiêu biểu từ các trường THPT, qua nhiều vòng đánh giá, để thành lập đội tuyển chính thức đại diện thành phố tham dự kỳ thi học sinh giỏi cấp quốc gia trong năm học 2026-2027.
Điểm mấu chốt cần nhìn nhận ngay: từ nay, muốn mơ đến danh hiệu học sinh giỏi quốc gia, học sinh TP.HCM buộc phải coi kỳ thi chọn đội tuyển là “vòng loại sống còn”, không còn là cuộc chơi tự nguyện hay thử sức. Chiều 7.9, Sở GD-ĐT TP.HCM đã công bố quy định tổ chức kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi của thành phố tham dự kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia năm học 2026-2027. Điều này biến mọi bước chuẩn bị – từ xếp loại học lực, rèn luyện đến kế hoạch học thêm, tham gia câu lạc bộ – thành chiến lược dài hơi chứ không phải ứng phó ngắn hạn.
Cấu trúc kỳ thi và 12 môn: Lợi thế cho ai đã chuẩn bị bài bản
Thành phố tổ chức thi chọn đội tuyển học sinh giỏi quốc gia cho 12 môn: Ngữ văn, lịch sử, địa lý, toán, vật lý, hóa học, sinh học, tin học, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung, tiếng Nhật. Mỗi môn có 2 bài thi, thời gian làm mỗi bài là 180 phút; với các môn ngoại ngữ, bài thứ hai là phần thi nghe, trong khi tin học thi lập trình trên máy với C++, Pascal và Python.
Về mặt tích cực, cấu trúc này giúp phụ huynh và học sinh hình dung rõ mình cần luyện gì: tư duy viết và phân tích với các môn khoa học xã hội, tư duy giải quyết vấn đề với khối khoa học tự nhiên, kỹ năng nghe và phản xạ với ngoại ngữ, tư duy thuật toán và kỷ luật code với tin học. Quy định chấm điểm theo thang 20, điểm xét tuyển là tổng điểm 2 bài thi khiến mọi sai sót đều đắt giá, khuyến khích học sinh luyện đề theo chuẩn thời gian và độ khó tương đương kỳ thi chính thức.
Quy định tuyển chọn: Trường chuyên chịu trách nhiệm, trường thường phải chọn chiến lược
Quy định tuyển chọn lần này đặt ra nghĩa vụ rất rõ cho từng loại hình trường. Các trường THPT chuyên phải cử tối thiểu 50% học sinh khối 12 dự thi theo đúng môn chuyên đang học; với khối 10 và 11, số học sinh được cử không vượt quá 50% toàn khối, tùy nhu cầu thực tế của trường. Các trường THPT và trường phổ thông có cấp THPT còn lại: nếu từ 28 lớp trở lên, được cử tối đa 5 học sinh/môn; dưới 28 lớp chỉ tối đa 3 học sinh/môn.
Nói cách khác, trường chuyên không được quyền đứng ngoài cuộc, còn trường thường buộc phải tính toán chiến lược: dồn lực cho vài môn mạnh hay dàn trải cho nhiều môn. Việc Sở nhấn mạnh trách nhiệm bắt buộc tham gia với trường chuyên là một thông điệp: đào tạo mũi nhọn không chỉ là danh tiếng tuyển sinh, mà phải hiện diện bằng đội tuyển đủ đông và có chất lượng. Với trường thường, hiệu trưởng trở thành người “gác cổng” quyết định hướng đầu tư học sinh giỏi, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội của nhiều em.
Điều kiện với học sinh và phụ huynh: Không chỉ giỏi mà còn phải bền
Các em trong đội dự tuyển để được xét tham dự kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia năm học 2026-2027 phải đáp ứng ba nhóm điều kiện quan trọng: xếp loại rèn luyện và học tập từ khá trở lên theo kết quả cuối học kỳ hoặc năm học liền kề (riêng học sinh lớp 10 căn cứ vào kết quả lớp 9); tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng theo kế hoạch; và đạt yêu cầu các bài kiểm tra trong quá trình bồi dưỡng đội dự tuyển.
Điều này đồng nghĩa, học sinh không thể chỉ tập trung cho một mùa thi mà phải giữ phong độ đạo đức và học lực xuyên suốt nhiều năm. Sở yêu cầu học sinh được chọn vào đội dự tuyển tham gia đầy đủ các buổi ôn tập, bồi dưỡng và tất cả bài kiểm tra trong suốt quá trình; nếu học sinh vắng hoặc tham gia không đầy đủ do hoạt động khác làm ảnh hưởng quy mô, chất lượng đội, hiệu trưởng phải chịu trách nhiệm trước Giám đốc Sở. Với phụ huynh, đây là lời nhắc thẳng: mọi lịch học thêm, năng khiếu khác cần được sắp lại nếu muốn con theo đuổi mục tiêu học sinh giỏi quốc gia.
Lộ trình tiếp theo và “quy đổi” giải thưởng: Động lực mạnh nhưng không nên là mục tiêu duy nhất
Sau kỳ thi chọn đội tuyển, Ban Chỉ đạo thi sẽ căn cứ kết quả bài thi, nội dung đề, các văn bản chỉ đạo và tình hình thực tế để quyết định số lượng học sinh trúng tuyển vào đội dự tuyển của thành phố, xếp theo thứ tự điểm từ cao xuống thấp. Học sinh trong đội dự tuyển tiếp tục trải qua giai đoạn bồi dưỡng, kiểm tra; từ đó, Ban Chỉ đạo quyết định danh sách đội tuyển chính thức dự kỳ thi học sinh giỏi quốc gia.
Một điểm rất đáng chú ý: các học sinh lớp 12 trong đội tuyển chính thức và tham dự kỳ thi chọn học sinh giỏi sẽ được công nhận đạt giải nhất học sinh giỏi cấp thành phố năm học 2026-2027. Đây là ưu đãi lớn, nhưng nếu phụ huynh chỉ nhìn vào “quy đổi” giải thưởng, áp lực đặt lên học sinh sẽ càng nặng. Kỳ thi năm 2026-2027 không chỉ là cuộc chạy đua danh hiệu mà là quá trình rèn sức bền học thuật, kỹ năng tự học và kỷ luật làm việc. Gia đình và nhà trường nên coi quy định mới như khung để xây dựng lộ trình học tập dài hạn, thay vì là cái cớ cho luyện thi cấp tốc.
