Từ vệt đen trên ảnh vệ tinh đến mục tiêu khảo sát
Hố sụt là dạng địa hình có miệng rộng, vách dốc và lòng mở rộng dần xuống dưới, hình thành khi một phần bề mặt đất đá đổ sụp thành khoang sâu. Hố sụt Phong Nha ở khu vực Chà Nòi–Khe Gát được chú ý từ một vệt đen bất thường trên vệ tinh Google Earth vào năm 2018. Nhưng ảnh vệ tinh chỉ gợi ý nơi cần tìm, không đủ chi tiết để xác định chính xác vị trí giữa địa hình hiểm trở. Nhiều năm sau, các nhà thám hiểm mới cùng nhận ra dấu hiệu này có thể dẫn tới một điểm khảo sát đặc biệt. Đội ngũ triển khai ba đợt kiểm tra bằng thiết bị bay không người lái để khoanh vùng mục tiêu. Đây là cách tiếp cận đáng tin cậy hơn việc xem ảnh rồi suy đoán: vệ tinh mở ra manh mối, còn khảo sát tại chỗ mới có thể kiểm chứng.
Rừng núi đặt ra phép thử thực địa
Sau khi xác định khu vực cần tìm, Jungle Boss phối hợp với chuyên gia thuộc Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ và Ban Quản lý Vườn quốc gia Phong Nha–Kẻ Bàng để khảo sát, đo đạc. Lộ trình được xây dựng dựa trên các đường tuần tra của kiểm lâm, nhưng điều đó không khiến hành trình trở nên dễ dàng. Một nhóm tiền trạm gồm 10 người băng rừng nhiều ngày, vượt vách đá và phải quay về khi nhận thấy trang bị chưa đủ để xuống đáy. Trong chuyến khảo sát tiếp theo, đoàn 24 thành viên mang theo khoảng 500 mét dây chuyên dụng cùng thiết bị kỹ thuật, vượt hơn 20 kilômét rừng rậm. Việc chia nhiệm vụ giữa người khảo sát, đội kỹ thuật và lực lượng hậu cần cho thấy thám hiểm hang động không chỉ là gan dạ: an toàn, nước uống và kế hoạch tiếp cận quyết định liệu dữ liệu thu được có đáng tin hay không.
Đo đạc dưới vách đá và những điều chưa thể kết luận
Tại miệng hố, nhóm thám hiểm dựng hệ thống neo và dây bảo hộ để tiếp cận đáy sâu khoảng 120 mét. Các số đo bên trong cho thấy khoang có chiều dài khoảng 250 mét, rộng 200 mét; ước tính ban đầu ở miệng hố nhỏ hơn, gần 190 mét dài và 140 mét rộng. Sự khác biệt nhắc rằng kích thước phụ thuộc vào vị trí và cách đo, chứ không phải mọi con số đều mô tả cùng một mặt cắt. Dưới đáy là thảm cây xanh giữa đá vôi sạt lở; đoàn còn ghi nhận nhiều vỏ ốc, sò và xương khỉ. Những dấu tích này đáng để nghiên cứu, nhưng chưa đủ để xác định đầy đủ hệ sinh thái hay lịch sử hình thành. Đoàn cũng không tìm thấy cửa vào hang có thể tiếp cận, nên giả thuyết về một hang động khổng lồ bên dưới vẫn cần bằng chứng.
Giá trị nằm ở dữ liệu, không phải lời đồn
Một hố sụt lớn không tự nó giải đáp tuổi của cả vùng karst, càng không thể được xem là lời giải trọn vẹn cho lịch sử địa chất Phong Nha–Kẻ Bàng. Giá trị của phát hiện nằm ở chỗ nó mở thêm một địa điểm để khảo sát địa chất, địa mạo và dấu vết hệ sinh thái cổ qua thời gian. Các chuyên gia cho rằng khu vực có thể còn hệ thống hang ngầm, nhưng chưa phát hiện lối vào đủ căn cứ để xác nhận. Vì vậy, gọi đây là một bước tiến trong khám phá địa chất Việt Nam hợp lý hơn việc khẳng định những kết luận chưa được kiểm chứng. Dữ liệu đo vẽ có thể phục vụ quản lý, nghiên cứu và bảo tồn các giá trị địa chất, địa mạo, đa dạng sinh học của vườn quốc gia. Với một di sản thiên nhiên, sự thận trọng ấy không làm giảm sức hấp dẫn; nó giúp những khám phá tiếp theo đứng vững trên bằng chứng.
